نيچک

به یاد بامداد شاعر و سرودخوان آزادی

2011-07-27T18:17:00.006+02:00

ببینید :
شعری زیبا با تصاویر خاوران ( شعری برای خاوران نیست اما چه فرق می کند هر انجا که روایتی از "مادران" سیاه پوش بگویند از خاوران گفته اند)

آخر بازی

عاشقان
سرشکسته گذشتند،
شرمسارِ ترانه‌های بی‌هنگامِ خویش.

و کوچه‌ها
بی‌زمزمه ماند و صدای پا.

سربازان
شکسته گذشتند،

خسته
بر اسبانِ تشریح،
و لَتّه‌های بی‌رنگِ غروری
نگونسار
بر نیزه‌هایشان.

تو را چه سود
فخر به فلک بَر
فروختن
هنگامی که
هر غبارِ راهِ لعنت‌شده نفرینَت می‌کند؟

تو را چه سود از باغ و درخت
که با یاس‌ها
به داس سخن گفته‌ای.

آنجا که قدم برنهاده باشی
گیاه
از رُستن تن می‌زند
چرا که تو
تقوای خاک و آب را
هرگز
باور نداشتی.

فغان! که سرگذشتِ ما
سرودِ بی‌اعتقادِ سربازانِ تو بود
که از فتحِ قلعه‌ی روسبیان
بازمی‌آمدند.
باش تا نفرینِ دوزخ از تو چه سازد،
که مادرانِ سیاه‌پوش
ــ داغدارانِ زیباترین فرزندانِ آفتاب و باد ــ
هنوز از سجاده‌ها
سر برنگرفته‌اند!

۲۶ دیِ ۱۳۵۷
لندن

سایت رسمی احمد شاملو

به پایان رساندن کار با هیولا.

2011-01-07T19:18:00.006+01:00

چندی پيش در اثر ويروسی پر بلا! بخش عمده ای از داده‌های کامپيوترم از بين رفت، اين مطلب را سالها پيش در باره ی جامعه مدني ترجمه کرده بودم. نوشته‌ای‌ست از روزنامه‌نگاری ايتاليايي که در سال ١۹۹٦ و همزمان با نخستین "نشست جامعه مدني جهاني" در چياپاس نوشته شده است و در يکي از بولتن های آنزمان منتشرشد. اين نشست را شايد بتوان اولين "فروم اجتماعی جهانی" ناميد. اما مشوق من در ترجمه اين مقاله نزديکي های جامعه مکزيک با ايران بود. . آنرا برای مجله نقطه آماده می‌کردم ع که به موقع به آن شماره نرسید. متاسفانه متن کامل و اصلي آنرا پيدا نکردم اما همين چند خط هم برای یادآوری تجارب درس آموز است. هفده سال از اول ژانویه ١٩٩٤ و تولد جنبش زِاپاتیست‌ها می‌گذرد. این جنبش هنوز زنده است و مقاومت می ‌کند. در روزهایی که یاس از پیروزی آنی می‌رود تا با ابتذال به شکست بدل شود بد نیست کمی هم از دیگران بیاموزیم.

جامعه مدنی در مکزیک و زاپاتيست‌ها

در حال حاضر یکی از گره‌گاه‌های بحث، درباره ی مناسب‌ترین شکل حکومت، پیرامون کارکرد و اختیارات جامعه مدنی شکل گرفته است. تغییراتی که در جهان معاصر روی داده‌اند، نشانگر، ضرورت سازمان دادن جامعه‌ی مدنی قدرتمندی است، که مشارکت شهروندان را در تصمیم گيری‌های سیاسی امکان پذیر سازد.

دراین باره عقیده و نظر در مطبوعات بسیار است. اما تنوع تعادریف از به مفهوم " جامعه مدنی " و نبود تعریفی دقیق از آن اعجاب آور است. گاهی جامعه ی مدنی را در تقابل با پیکره ی نظامی یا مذهبی حاکم معنا می کنند، پیشتر آن را با آنچه که سازمان‌های غیردولتی می‌نامند و یا فضای آزاد گذاشته شده توسط احزاب سیاسی توضيح مي دادند.

در نگاه اول، اگر دولت را مجموعه دستگاه‌هایی بدانیم که قهر قانونی را در یک سیستم اجتماعی سازمان یافته اعمال می کند، جامعه‌ی مدنی را می‌توان به مثابه فضای کنش‌های اجتماعی کنترل نشده توسط دولت تعریف کنیم. رالف هاندرف، جامعه شناس می‌نویسد: "جامعه مدنی مجموعه تجمعاتی هستند که از نیازهای مردم تولد یافته‌اند، به جای دولت این نیازها را برآورده می‌کنند و ما به وسیله آن‌ها زندگی‌مان را هدایت می‌کنیم." در درون "جامعه مدنی" است که اعتراضات اقتصادی، ایدئولوژیک و مذهبی سربرون می‌آورند و رشد می‌کنند. و دولت بنابر شرایط، اين اعتراضات را برآورده و یا سرکوب می‌کند. به عبارت دیگر جامعه مدنی آن زمین آماده‌ی کِشتی است که خواسته های مردم در آن جوانه می‌زند و نظام سیاسی باید با این خواسته‌ها در شرایط معین رودررو شود(...)

برای هگل و مارکس تاریخ مدرن به مثابه تاریخ جنگ مداوم جامعه مدنی و دولت معنا می‌داد. سپس، گرامیشی جامعه مدنی را محیطی ایدئولوژیک- فرهنگی می‌دید که در آن طبقات اجتماعی مختلف برای بدست گیری رهبری می‌جنگند. در حال حاضر این عبارت در برگیرنده‌ی اشکال متنوعی از تجمعات، انجمن ها و سازمان‌ها و نیروهای اجتماعی‌ست که در بیرون از احزاب سنتی، بدنبال سهم خود در قدرت سیاسی هستند.

ما امروز در یک دوران گذار و تغییرات عظیم اجتماعی زندگی می‌کنیم. شرایط اجتماعی که در اروپا منجر به تولد یافتن جنبش‌های کارگری و بیان سازمانی آن ها (احزاب سوسیال دمکرات و کمونیست) شد، به پایان رسیده است. دوران دولت رفاه بسر آمده، در دوران نو‌لیبرالیسم، دیو دیگر دست بده ندارد، در هر کجا که پدیدار می شود، نوعي از "دمکراسی" محدود به یک مشت نورچشمی که بر دوش انبوهی برده می‌زیند را اعمال می‌کند.

فرتوت شدن احزاب سیاسی و دمکراسی پارلمانی، پیشرفت تازه و جدی تولید سرمایه‌داری را تضعیف کرده است و روند جهانی سازی از ورشکستگی زوج دولت- بازار و ناتوانی‌شان از ایجاد انسجام اجتماعی پرده برمی دارد. بازار با ایدئولوژی راه‌برش به جای ایجاد انسجام به نابودی آن روی آورده و دولت تا سطح تبديل به ژاندارم تنزل یافته است.

جامعه مدنی در جهان امروز، آنجا عملکردی قدرتمند داشته است که به شکل نوینی از مقاومت توده ای سازمان یافته است. این امر در مکزیک امروز چه گونه است؟ در وهله ی اول باید خاطرنشان کرد که در امریکای لاتین، سرمایه داری" کاشته" شده به قدرتمند شدن جامعه مدنی با همان مشخصات پیش گفته، کمک کرده است. در دوران مستعمرگی، روابط اجتماعی، مشخصه‌ای اقتدارگرایانه به خود گرفتند، سپس قدرت به شکل انحصاری در دست کاست‌های نظامی و بوروکراتیک و یا سازمان های مشتری پرور افتاد.

با این همه، دهه‌های اخیر مولد پروسه‌های اجتماعی بود که "رعيای" قدیمی را به شهروندان مدرن تغبیر داد. افزایش سازمان‌های خودگردان در سطح اين قاره امری انکارناپذیر است. از آرژانتین تا گواتمالا، انجمن های شهروندی، مستقل از احزاب سیاسی سنتی برای مبارزه علیه دیکتاتوری‌های نظامی به وجود آمدند. تا آن جا که در گواتمالا همین جامعه‌ی شهروندی بود که "کودتای قانونی" رئیس جمهور الیاس را به شکست کشاند.

در مکزیک جامعه ی شهروندی در پی زلزله‌ی سال ١٩٨٥ قدرتمندتر شد. در این حادثه برای اولین بار، خودیاری گسترده ی مردمی دولت را عقب راند. در فاصله ی چند روز ٥٢ سازمان برای کمک رسانی به وجود آمدند و این، فقط آغاز کار بود. در پی این رویداد، بخشي از جنبش‌های مستقل موفق شدند که فضایی بیرون از احزاب سیاسی سنتی بگشایند و خود را نشان دهند. در سال‌های بعد این تلاش‌ها از همه‌پرسی برای دمکراتیک نمودن فضای سیاسی شهر مکزیکو سیتی تا افشای تقلبات انتخاباتی هم پيش رفتند و به اوج خود رسیدند. جالب آن که روند خودسامان دهی به شهرها محدود نشده که به مناطق روستایی نیز راه یافت. علاوه بر جنبش‌های سندیکایی خودگردان که از سال‌های دهه‌ی هفتاد در آن جا حضور داشتند، همزمان با بزرگداشت پانصدمين سال کشف قاره امریکا، شکل‌های نویی از هماهنگی در میان انجمن‌ها و گروه‌های بومیان پدیدار.

بنابراین، امر سازمان‌یابی جامعه مدنی فقط به اول ژانویه ١٩٩٤ و به حضور در میان بومیان(شورشیان زاپائیست) منحصر نمی‌گردد. در این باره، برای روشن شدن بیشتر موضوع، اهمیت دارد، تاکید کنیم، از همان آغاز زاپاتیست ها، هم به عنوان عضو جامعه‌ی بومیان و هم شهروند، مبارزه خود را آغاز کردند، از سوی دیگر همبستگی آنها با جنبش‌های سرکوب شده در دیگر نقاط جهان از جمله مهم‌ترین درس‌های انسان‌دوستی‌ست، و می توان آن را نشانگر تعلق‌شان به جامعه مدنی جهانی دانست. این جنبش فقط آخرین حرکت در لیست بی شمار جنبش های منطقه نیست، که جنبشی دیگر برای کسب حقوق شهروندی‌ست. حقوقی که قرن‌هاست نادیده انگاشته می‌شوند. جنبش بومیان چیاپاس همان گونه که ادواردو گالیانو یادآور می شود:

"خواستی برای عدالت و تلاشی برای همبستگی است، که نظم قدرتمند حاکم بر جهان را به چالش می‌طلبد، اين به چالش طلبیدن شکلی از "جهانی" کردنی است که با "دمکراسی" اش فقط طرد می‌کند". شعارهایی چون "ما همه چیز را برای همگان می خواهیم و برای خود هیچ" و "فرمانده و فرمانبر بودن" در مضمون خود برنامه‌ای حکومتی دارند، بخشی از اصولی هستند که مسوولان بومیان با پذیرش آن‌ها عملا به خدمت جامعه‌ درآمده‌اند. این اصول، قواعد دمکراسی مستقیم و همان آرمان شهر قدیمی غرب است، ولي اصولی‌ست که توسط جوامع بومی همواره به کار گرفته می‌شده است.

در جهان کنونی، جامعه‌ی شهروندی به معنای کلان - که ابعاد اقتصادی و فرهنگی و حتا قومی را هم در خود جای دهد- عرصه مبارزه‌ای‌ست که در آن جا طرح‌های ارائه شده برای هدایت جامعه با هم برخورد می‌کنند. برای موفقیت در دمکراتیک کردن حیات جامعه و نوسازی مشارکتی در جامعه ای چند ملیتی چون مکزیک، خودگردانی مردمی، نه تنها لازم که ضروری‌ست و برای اين مهم حضور جامعه‌ی شهروندی هوشیار و سازمان یافته، اجتناب ناپذیر است.

بی بها شدن احزاب سیاسی (از چپ و راست) و مرگ آن چه که "سوسیالیسم واقعا موجود" نامیده می‌شد و هم چنین پدیده‌های اخیر فساد و رشوه خواری و... اشکال سنتی کار سیاسی را ناکارا کرده است و جامعه شهروندی را به سازمان‌هایی در صحنه‌ی مبارزه‌ی روزمره زندگی (انجمن های محله و مردمی) مدافعین حقوق بشر (زنان، اقلیت ها و...) زیست محیطی (برای کیفیت بهتر زندگی) دفاع از کار و... تبدیل کرده است. برخلاف دولت که عملکردی عمودی و طردکننده دارد، جامعه شهروندی بر اساس طرحی افقی و مشارکت شبکه‌ای، سازمان می‌یابد. در این جا همبستگی خودجوش، تشکل یابی خلاق، نفی سلسله مراتب، هم‌گرایی با دیگر گروه‌بندی‌های هم نظر و قطع رابطه با قیومیت‌طلبی دولت، عمل می‌کند. و هر گاه لازم باشد شکل نوئی از نمایندگی را ابداع می‌کند.

در مکزیک ٥٢ سازمان متولد شده در ١٩٨٥ هنوز در خاطره‌ی هزاران نفر زنده است. در ژوئن همان سال بود که نزدیک به ٨٥٠ سازمان در یک گردهم‌آیی شهروندی شرکت کردند. آن‌ها پذیرفتند که "هیچ سازمان اجتماعی یا گروه سازمان دهی محلی و منطقه‌ای هر چه بزرگ و مهم هم که باشد نمی‌تواند به تنهایی مشکلات کشور را حل کند. اين مشکلات، مسئله ی تمام جامعه است" این گردهم آیی منشور "حقوق شهروندان" را منتشر کرد که "بازسازی کشور بر اساس یک قرارداد اجتماعی نوین را" همان گونه که شورشیان چیاپاس امروز می‌خواهند يعنی "تضمین دمکراسی، آزادی و عدالت،" را پیشنهاد می‌کرد. سازمان‌های شرکت کننده در گردهم‌آیی تاکید کردند که تبدیل شدن به حزب سیاسی را نمی‌پذيرند. از سوی دیگر شورشیان چیاپاس نيز از همان آغاز فعاليت علني خود " اهمیت بسیج جامعه شهروندی" را برای دمکراتیزه کردن کشور دریافتند. می توان گفت که این امر یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های نظری غير قابل مقایسه با دستاوردهای دیگر جنبش‌های مسلحانه در منطقه است.

ابتکار شورشگرانِ جبهه زاپاتیست آزادیبخش ملی ، به قول فرمانده مارکوس، " که خود را چون مخاطب در اختیار این کهکشان رنگارنگ نهادن است". به یمن تکان بزرگی که در اثر حرکت گروهی از" فراموش شدگان کشور" به وجود آمد، پیشرفت دمکراسی در فاصله فقط چند ماه بیشتر از دو دهه قبل است. جامعه‌ی شهروندی که چندی پیش ضعف بود، محل رویش قدرتی شده است که می‌تواند سیستم سیاسی و اجتماعی را تغییر دهد. میدان نبرد سازش ناپذیر سرکوب شدگان در برابر دولت، این آخرین روایت از یک خواست کهن است: به پایان رساندن کار با هیولا.

با ما چه کرده‌اند! جلاد شده‌ایم

2010-12-01T16:51:00.003+01:00

در خبرها نوشته‌اند که صندلی زیر پای شهلا جاهد را پسر فاطمه (لاله) سحرخیزان از زیر پاسش کشیده است. در همه داستان‌ها و افسانه‌ها و در همه جای جهان تا رسیدن جمهوری اسلامی به قدرت، جلادان منفورترین چهره‌های جامعه بودند، هیچ کدام با اسم و رسم نبودند. جلاد نام نبود، ننگ بود که برای ناشناس ماندن چهره می‌پوشاندند ! نقاب سیاه‌شان طعنه بود و جلاد ناسزا!.

حتا در قرون وسطی هم مردم بر سر دادن حقوق ازسوی حکمرانان به جلادان و مجریان اعدام اعتراض داشتند! طالبان هم با چهره پوشیده قربانیان را می کشتند و می کشند! قانون و قضا برای پایان دادن به انتقام فردی بود. دستگاه قضایی به نام مردم باید حکم دهد. و جخ که بازگشت به عصر انسان های اولیه در کشور ما قانون شده است.

جمهوری اسلامی جلاد شدن را همگانی کرد! بر سر چهارراه ها و در زندان ها. یارانه کشتن و در کشتار دست داشتن بین همه به تساوی تقسیم شده است. با خالی کردن قانون و قضا از عدالت، با قصاص و سنگسار و حد و تعذیر. در این سی و جند سال که به سیاهی قرنی از تاریخ ماست! چند نفر از مردمان این کشور به نام عدالت نقش جلاد را بازی کرده‌اند، قاتل شده اند و قتل کرده‌اند؟ قتلی قانونی با همان قوانینی که تنها هنرشان تولید و بازتولید مجرم است. پاسکال فیلسوف بزرگ گفته بود وقتی قضاوت ناعادلانه است، مجرم قربانی است. اما وقتی قضاوت مجرمانه است چه باید گفت. قاتل و مقتول کیست؟. قربانی کیست؟

روزی از روزهای شصت و یک، به یاد دارم که بازجویی برای همکارش تعریف می کرد که پیش از "تعذیر" ، وضوع می گیرد و با خدایش خلوت می کند! همین بازجو بود که کف پای زنی همسن مادرش را با کابل چنان کرد که پوست و گوشت و استخوان در هم لهیده شده بودند. تنها شلاق نبود برخی در صف تیرباران اعضای خانواده خود هم می‌ایستادند تا ثواب برند!

باری پرسش این است!

در جهانی که علیه اعدام به عنوان "قتل قانونی دولت‌ها" اعتراض می کند. در میان ما چند نفر دیگر منتظرند تا صندلی را از زیر پای اعدامی بکشند؟

پیش از یک سال ننوشتن!

2010-04-29T23:49:00.007+02:00

احساس می کنم دستانم برای نوشتن خشک شده اند. احساس بدی است. آخرین به اصطلاح پست این بلاگ در سال پیش بود. در این یک سال جهان یا شاید جهان من عوض شد. برای نوشتن معمولا باید حرف داشت. اما ننوشتن من از بی حرفی نبود! به قول شاعر: یک سینه سخن دارم. در این مدت به جز یادواره ای در باره آیت الله منتظری مطلب دیگری منتشر نکردم. البته نوشتن برای خودم را می گویم. گرنه برای کارم تا توانستم نوشتم! هنوز نتوانسته ام رابطه ای منطقی میان کار و خودم پیدا کنم. بدون شک نمی توانم همه آنچه را که باید بنویسم. معذوریت کاری و انچه به آن حفظ اصرار حرفه ای می گویند. اما... . اما این " خود" گاه آزارم می دهم.

سال گذشته در همین روزها " مونیتورینگ" انتخابات شروع شد و می بایست ساعت شمار وقت رسانه ای در انتخابات باشم. و بعد با سرعت گرفتن فضای انتخاباتی عملا فرصت کم شد. در همان روزها با بسیاری از دوستان به ویژه در ایران بحث و گفتگو زیادی داشتم. بر سر اصلی ترین وظایف روزنامه نگاران و یا در اصل نگاه به گذشته و چند انتخابات دیگر! به واسطه کارم هفت انتخابات را نظارت کرده بودم و البته منظور از نظارت همان بررسی وضعیت رسانه ها در انتخابات است. هم من حرف برای گفتن داشتم و هم دوستان گاه به قول فلانی " با شیطنت" می خواستند از زبانم حرف بکشند! حرف ها در ای میل ها و یا چت روم ها ماند. ای کاش می شد آنها را منتشر کرد تا هم من و هم آنها به اشتباهاتمان پی ببریم. زمان می گویند بهترین معلم است. جوانتر که بودم باور نمی کردم. هنوز چیزی از رنگ زدن زمان بر زندگی ندیده بودم. اما راست این است که زمان بدون حافظه فقط به گذر عمر می ماند، زندگی فقط گذر زمان عمر نیست، باید جایی نیشتر یاد بر قلب فرود آید تا زندگی رنگ پذیرد. باید نقطه ای باشد تا بقول اخوان ثالث بگویم "هان عجب" دیده بودیم این را! تا بگویم نه، گذشته بیشتر از چراغ برای آینده است. یا همین حال ما که هنوز پر از گذشته است!

می گویند خیلی از مفاهیم و ارزش ها تغییر کرده اند؟ آیا واقعا تغییر کرده اند؟ تا چه حد باید از خود گذشت و تا کجا باید رفت؟ و اصلا چرا؟ فکر نمی کنم نخستین کسی باشم که این سوال را از خود می کند. رابطه کار با زندگی شخصی و فرد بحث جدی هم در روانشناسی و هم در جامعه شناسی است. اما رابطه فرد با مفاهیم و ارزش های جامعه نقش تعیین کننده ای در انتخاب دارد. باری در این باره حرف بسیار استو

پی نوشت : اما در پاسخ به تو دوست و همکار ارجمندم که پرسیده ای چرا این وبلاگ را "شهید" کرده ام! آیا به من اجازه نوشتن نمی دهند؟ نه اینگونه نیست. البته مثل هر کار دیگری ملاحظاتی و ممنوعیت هایی حرفه ای وجود دارد. که شاید برخی پرسش ها را علیرغم حرف و حدیث های آن مجبور باشم بی پاسخ بگذارم! اما راست همان است که نوشته ام. بدور از ملاحظات حرفه ای تصمیمی شخصی بود. در میان آنهمه فریاد و زندان و ... دلم نمی آمد وقتی برای خودم بگذارم و "شخصی" بنویسم. نکته آنکه تصمیم گرفته ام ( با مجوز!) که برخی از خاطراتم را بنویسم و اول هم شاید نامه ای که سا پیش در همین روزها به تو نوشتم! در باره انتخابات و وظیفه روزنامه نگاران! فراموش که نکرده ای؟

روزنامه‌نگار کیست؟ (٤)

2009-04-17T18:30:00.002+02:00

کار روزنامه‌نگار
روزنامه نگار برای خود " کار" نمی‌کند. چگونگی حضور و کار او معیاری برای چگونه بودن جامعه است. حضور آزاد و انجام "کار" آزادنه‌ی او میزان سنجش آزادی و شفافیت در جامعه است. اگر «"سخن" گفتن در سه شکل اساسی آن یعنی بیان، اطلاعات، اعتقاد وجه تمایز اصلی انسان با دیگر جانداران است» *, آزادی بیان وجه تمایز اصلی جامعه آزاد با جامعه مستبد است. تنها "سخن گفتن و ارتباط برقرار کردن" وجه تمایز انسان با دیگر "مخلوقات" نیست، چرا که بسیاری از جانداران نیز با هم سخن می گویند و اینگونه با رد و بدل کردن نوعی از اطلاعات با هم ارتباط برقرار می‌کنند. اما استفاده از بیان برای قانع کردن و موجه سخن گفتن همان استثنا انسان است. به همان اندازه که غیر قابل تصور است رژیمی اقتدارگرا بدون فریب القایی و تجاوز به جامعه بتواند افکار عمومی را قانع کند، جامعه آزاد نیز بدون آزادی بیان و اقناع موجه، غیر ممکن است. برای همین "کار" روزنامه نگار در مبارزه با فریب القایی و دروغ برخاسته از خصلت حرفه‌ی او و پایبندی اش به "حقیقت" است با "هر نتیجه ای که می‌تواند برای وی در پی داشته باشد." فریب القایی و پروپاگاند "به معنای ساختن تصویری از حقیقت است که حقیقت جلوه کند." ** بدون پایبندی به موارین حرفه‌ای و اخلاقی، نمی توان "تصویر دروغین" را از اصل حقیقت که وظیفه اصلی اطلاع رسانی است باز شناخت. در این باره باید تاکید کرد که دیوار چینی میان ارزش و ایده و عقاید بیان شده و روشی که برای دفاع از آنها برگزیده می شود، وجود ندارد. این دو از هم جدا ناپذیرند. به همان اندازه که نمی توان از ایده های دمکراتیک با ابزار غیر دمکراتیک دفاع کرد، نمی‌توان حقیقت را با دروغ و فریب القایی روشن کرد.

امروز و به ویژه در جوامع بسته دو مفهوم کارکرد و شخصیت روزنامه‌نگار چنان به هم گره خورده است که گاه از روزنامه نگار "شخصیت افسانه" ای ترسیم می‌شود. این تصویر سازی متاسفانه عملا کارکرد "عادی" روزنامه نگار را نیز تحریف کرده است. گویی روزنامه‌نگار " ایده آل" همان روزنامه‌نگاری نیست که برای کارش و انجام وظیفه‌اش باید "متعهد به حقیقت" باشد، از او پرچمدار نبرد برای آزادی و علیه استبداد ساخته می‌شود، از او می‌خواهند که نقش رهبری سیاسی را بازی کند، برایش " رسالت" و سیاست تعیین می‌کنند، از او می خواهند سهم بیشتری در پیشبرد اهداف این یا آن گروه برای کسب و یا حفظ "قدرت" بر عهده گیرد! این تصویر نه واقعی است و نه می تواند به گسترش آزادی مطبوعات کمک کند. مطبوعات آزاد بهترین حافظ آزادی مطبوعات هستند و مطبوعات آزاد را هم فقط روزنامه نگاران آزاد از هر گرایش به هر سو می توانند تضمین کنند. در آخر نیز روزنامه‌نگاری که به دام این تصویر سازی بیفتد نه راه رفتن سیاست‌مردان را یاد می‌گیرد و نه تعادل مواجه شدن روزنامه‌نگارانه به وقایع را! به همین دلیل دیر یا زود زمین می‌خورد! خطر فاسد شدن سیاسی روزنامه‌نگار از همکاری با فریب القایی حکومت کمتر نیست.

بحث‌برانگیز روزنامه نگاری سیاسی از آغاز قرن نوزده و با به وجود آمدن "روزنامه نگاری مدرن"*** تا امروز در همه مباحث جدی در باره روزنامه نگاری طرح بوده و هنوز هم پاسخی مشخص به معیار های تشخیص حدود کار" سیاسی " داده نشده است. آنچه که مشخص است اطلاع رسانی با پروپاگاند متفاوت است. روزنامه‌نگار با کار خود شناخته می‌شود. و فقط همین.

*- ** la parole manipulée -philippe Berton

*** برخی از صاحب نظران از جمله جرالدین موهالمن محقق و استاد مدارس روزنامه نگاری در فرانسه و امریکا، روزنامه نگاری مدرن را با آغاز توزیع گسترده روزنامه ها ی ارزن در سال های ١٨٣٠ در امریکا و ده ها سال بعد در اروپا می دانند. این نظر بر پایه پیشرفت تکنولوژی و امکان چاپ چنده هزارتایی با ماشین های جدید چاپ و از سوی دیگر خروج ازوضعیت توزیع محدود و ارزان شدن قیمت آن و در اصل در دسترس قرار گرفتن "توده ای " روزنامه بنا شده است. همین امر "روزنامه های مردمی ( به مفهموم عمومی و توده ای ) را باب کردند. در سال ١٨٣٠ در امریکا ٦٥ هقته نامه و به همین تعداد روزنامه نامه وجود داشت. دو رزونامه نیویورک سان و نیویورک هرالد نزدیک به ٤٠٠٠٠ تیراژ داشتند. این عمومیت یافتن نشر عملا مفاهیم اطلاع رسانی را دستخوش تغییرات جدی کرد . مفهوم مدرن اطلاعات و اطلاع رسانی با همین روزنامه های توده ای به وجود آمدند. در همین زمان است که روزنامه نگاری سیاسی و گزارشگری و موازین حاکم بر آن شکل می‌گیرد. تا پیش از آن در محیط خواننده محدود عملا گستره تاثیر روزنامه نگاری فراتر از خواص نمی رفت. در این زمان در ایالات متحده امریکا بیشتر نزدیک به ٨٦ درصد افراد جامعه با سواد بوده اند.
برای اطلاعات بیشتر به دو کتاب ارزشمند تاریخ روزنامه نکاری سیاسی(une histoire politique du journalisme) و از از روزنامه نگاری به دمکراسی(du journalisme en démocratie) نوشته جرالدین موهالمن Géraldine Muhlmann که به تفصیل در این باره توضیح داده شده است مراجعه کنید.

روزنامه‌نگار کیست؟ (٣)

2009-03-11T09:48:00.004+01:00

منشور وظایف حرفه‌ای روزنامه‌نگاران

وقتی از قانون سخن به میان می آید اجرا و یا سرپیچی از آن و قضاوت در باره ی نتایجی که نقض اين قانون به بار می آورد، بر عهده ی کیست؟ تعریف حرفه‌ی روزنامه‌نگار و حقوق و وظایف آن در غرب با قوانین و احکام حکومتی به وجود نیامدند. ضرورت‌ کار حرفه‌ای بود و تلاش برای پاسخ‌گویی به معظلات پیشا‌روی این حرفه. مثلا روزنامه‌نگاران فرانسوی در اوائل قرن بیستم به این نتیجه رسیدند که چارچوبی برای حقوق و وظایف خود ترسیم کنند. اين نيز ربطي به قانون آزادی مطبوعات مصوبه ١٨٨١ در فرانسه نداشت. (١) که حدود قانوني آزادی بيان و مطبوعات را تا همین امروز معين مي کند. امروز دراین کشور نه وزارت‌خانه‌های دولتی که روزنامه‌نگاران خود بر کیفیت کار خود نظارت می‌کنند. از جمله و شاید مهمترین آن صدور کارت خبرنگاری و رسمیت دادن به حرفه‌ای بودن این کار توسط شورای منتخب سندیکاهای روزنامه‌نگاران است. نگاهي به تجربه اين کشور شايد برای ما آموزنده باشد.

در عرصه اخلاق حرفه‌ای با آنکه در فرانسه به خصوص از همان فردای انقلاب ١٨٧۹ و در جریان تدوین منشور حقوق بشر در مجلس قانون گذاری و یا در ماجرای کودتای ناپلئون و سپس و کمی بعدتر در رابطه با ماجرای دریفوس (٢) مباحث جدی در باره ی نقش مطبوعات و اخلاق حرفه‌ای دامن زده شد. اما اولین بحران جدی در این باره به سال ۱٩۱٨ بر می گردد و مباحثی که منجر به نوشتن و انتشار "منشور وظایف حرفه‌ای روزنامه‌نگاران" (٣) از سوی سندیکای ملی روزنامه ‌نگاران شد، سنديکايي که خود در بهار همان سال اعلام موجوديت کرده بود. این منشور تلاشی برای حفظ‌ شان حرفه‌ ‌ای روزنامه نگار بود که از کارکرد حرفه اش دور شده و در آن سالها بشدت آسیب دیده بود. جنگ جهانگیر اول با آنکه عرصه ای دیگر برای اطلاع رسانی و گزارشده‌ی و رونق روزنامه‌نگاری را محیا کرد، اما مثل هر جنگ دیگری نخستین قربانی آن حقیقت بود و طبعا روزنامه‌نگار که راوی این حقایق بود. پایان جنگ، فرصتی بود برای تامل و تعمق بیشتر تا روزنامه‌نگاران حرفه خودرا به بازاندیشی کنند. نیاز به خانه تکانی بود تا گفته‌ی سفیر دولت روسیه در فرانسه تکرار نشود که " روزنامه‌نگاران فرانسوی ارزان ترین روزنامه‌نگاران جهان هستند!" چرا که با خریدن آنها اوراق قرضه حکومت تزاری به فروش رود.(٤) منشور۱٩۱٨ پاسخ به معضلات آن زمان روزنامه‌نگاران در یک مرحله‌ی‌ تاریخی، یعنی در آغاز تا اواسط قرن بیستم بود. این منشور در سال ۱٩٣٨ با تغییراتی به‌روز شد و هنوز هم گاهی به آن استناد می شود، اما در زمان خ.د گامی تاریخی و دارای اعتبار و احترامی خاص در میان روزنامه‌نگاران بود. بخش هایی از این منشور نیزدر منشور بین المللی ۱٩٧۱ مونیخ، عینا آورده شده است.

در بعد از جنگ جهانگیر دوم، جهانی دیگر تولد یافت، مطبوعات اروپایی و به ویژه فرانسوی هم "همکاری" با اشغالگران نازی را و هم ادبیات پایداری و مخفی را تجربه کرده بودند. باید متذکر شد که روزنامه نگاران مستقل فرانسوی در سالهای تیره ی فاشیسم هیچگاه دفاع از حق آزادی بیان و مطبوعات و تعهد به حقيقت را به دلیل اهمیت مبارزه مسلحانه و یا مسائل دیگری چون "حفظ نظام" و "منافع ملی" و غیره کنار نگذاشتند، مشارکت روزنامه نگاران در جنبش مقاومت در برابر اشغال‌گران و دفاع از حرفه خود نقشي تعيين کننده برای آنها در ميان افکار عمومي به وجود آورد. به همین دلیل و در نتیجه پای فشاری آنها بود که در برنامه‌ی پنج ماده ای جنبش مقاومت یک ماده هم در کنار دیگرمسائل به دفاع از آزادی مطبوعات اختصاص داده شد و همین ماده در برنامه دولت بعد از جنگ مبنایي قانوني يافت.

با تغییرات عظیم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی که جهان در سالهای بعد از جنگ تا ۱٩٧۱ شاهد آنها بود، منشور ۱٩۱٨ و به روز رسانی آن در ١۹٣٨ برای تعریف وظایف و حقوق روزنامه‌نگاران کارکرد خود را از دست داده و در بسیاری از موارد حتا دست و پا گیر نیز شده بود. مفاهیم و روش‌های مدرن نمی‌توانست در چارچوب قاب کهنه‌ی چاپ محدود و انتشار متمرکز خبر محصور بماند. مناقشات سال‌های پس از جنگ، آغاز دوره‌ای دیگر و جنگی دیگربود. در دوره ی جنگ‌های آزادی‌بخش و انقلابات مسلحانه و تکنولوژیک، خبر هر روز نقش و اهمیت بیشتری می یافت، سالهایی که سانسور برای به سکوت وادار کردن روزنامه‌نگاران مستقل و حرفه‌ای تنها به یک روش بسنده نمی کرد. پا به پای رشد حقوق و تدوین موازين حقوق بشر، و به رسمیت شناخته شدن حق دانستن در اصل ١۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر، "قدرت" سانسورگر برای محدود کردن حق دانستن، اشکالی به مراتب پیشرفته تر و مدرن تر به خود گرفته بود و کار روزنامه نگاری نیز به همین میزان دشوارتر شده بود.

در ‌۱٩٧۱ منشور حقوق و وظایف روزنامه‌نگاران در مونیخ تدوين و به همين نام مشهور و منتشرشد. (٥) منشوری که ‌‌‌تا امروزهم اهمیت خود را حفظ کرده است. ماده ی اول در فصل وظایف این منشور، "وظیفه‌ی اصلی روزنامه‌نگار را درجستجو، نگارش و تحلیل ها "تعهد به حقیقت" اعلام می کند." با "هر نتیجه ای که می‌تواند برای وی در پی داشته باشد" و این به "علت داشتن حقی است که مردم برای دانستن دارند."

دفاع از آزادی اطلاع‌ رسانی و سپس چگونگی اطلاع ‌رسانی در اصول بعدی تعریف و تدوین شده‌اند. خواننده‌ای که چون ما می خواهد به سوال کیستی و چیستی روزنامه نگار پاسخ دهد حق دارد بپرسد : چرا تعهد به حقیقت در اصل اول و پیش از آزادی اطلاع ‌رسانی و یا آزادی بیان و عقیده آمده است؟ طبعا آزادی بیان و اطلاع رسانی می بایست در صدر قرار می گرفت، چرا که برای روشن کردن هر حقیقتی داشتن آزادی در اطلاع ‌رسانی این حقیقت است. شاید ساده‌ترین پاسخ این باشد که روزنامه‌نگاران کشورهای دمکراتیک که این اصول را نوشته‌اند، نیازی به تاکید بر آن چه که داشته‌اند و بدیهی به نظر می رسد؛ نداشته اند. به گمان من این‌گونه نیست. راست این است که روزنامه‌نگاری، حرفه ای متفاوت از دیگر مشاغل است. هر چند معمولا آنرا با تاکید بر داشتن "اخلاق حرفه‌ای" با پزشکان و قضات و وکلا مقایسه می‌کنند، اما روزنامه‌نگاری با توجه به مخاطبان خود، کارکرد، تاثیر و نقش تعیین کننده‌ی "کارش" در عرصه های اجتماعی و سیاسی، در اصل "حرفه‌ای" دیگراست و تاثير گسترده‌ و عمومی‌تر آن قابل مقایسه با دیگر مشاغل هرچند آنها نيز دارای رویکردی "وجدانی" باشند؛ نیست.

ادامه دارد....

١– قانون آزادی مطبوعات در فرانسه از این قانون بعنوان پایه حقوقی آزادی مطبوعات در فرانسه نام برده می شود. الهام گرفته از اصل ١١ اعلامیه حقوق بشر و شهروندان فرانسه در سال ١٧٨٩ است.

٢- افسر يهودی ستاد مشترک ارتش فرانسه که به خيانت متهم شد برای اطلاع بیشتر به این مقاله مراجعه کنيد ( تنها مقاله مستند بر روی اينترنت که من پيدا کرده ام http://www.akhbar-rooz.com/article.jsp?essayId=4200) در اين باره به ویژه بايد به انتشار "من متهم می کنم" امیل زولا، اشاره کرد که تا امروز نیز به عنوان مرجعی برای قضاوت در باره ی روزنامه نگار و نقش مطبوعات از آن نام می‌برند،

٣– منشور وظایف حرفه‌ای روزنامه‌نگاران

٤– -ED les essentiels Milan- la liberté de la presse un combat toujours actuel- daniel junqua آزادی مطبوعات نبردی همیشگی- دانیل ژونکا. انتشارات میلان

٥- منشور وظایف حرفه‌ای روزنامه‌نگاران در تاريخ ٢٣ و ٢٤ نوامبر ١۹٧١ در مونيخ توسط نمايندگان اکثريت سنديکاهای روزنامه نگاران در اروپا و فداراسيون بين المللي روزنامه نگاران به تصويب رسيد.
من متن فارسي آن را در هيچ کجا پيدا نکرده ام و يا اشاره به آن را نيز در مباحث نديده ام. مثلا در کتاب حقوق حرفه ای روزنامه نگاران نوشته استاد دانشگاه های ايران آقای معتمد نژاد که در ايران از سوی رسانه ای رسمي پدر ارتباط خوانده مي شود به اين سند مهم هيچ اشاره ای نشده است. متن آن در دست ترجمه و بزودی در همین صفحه منتشر می شود.

روزنامه‌نگار کیست؟ (٢)

2009-02-28T12:33:00.004+01:00

روزنامه نگار در قانون
روزنامه و حرفه‌ی روزنامه نگاری، نقش، وظایف و حقوق روزنامه‌نگار را با کدام مفاهیم تعریف می کنیم و معیارها و موازین سنجش درستی این تعاریف کدامند؟
برای تعریف یک پدیده دست کم، باید اول آن پدیده وجود داشته باشد. تعریف روزنامه‌نگار بعنوان حرفه‌ا‌ی فردی هیچگاه در ایران وجود نداشته است و امروز هم ندارد. برای همین هم نمی توان از نقش و وظایف و حقوق‌‌ ِ چیزی که وجود ندارد تعریفی بدست داد و به ویژه برای آن موازین حقوقی و یا اخلاق حرفه ای مشخص کرد.

در قوانین جمهوری اسلامي ایران تعریفی از روزنامه‌نگار وجود ندارد. قانون کار(١) که روابط میان "کارفرما و کارگر" را مشخص کرده است، از این حرفه و مشخصات آن حرفی به میان نیاورده است. قانون به اصطلاح مطبوعات(٢) "رسالت" مطبوعات و جرائم آن را معين کرده است. در لابلای خطوطی که "رسالت مطبوعات" در چارچوب "نظام جمهوری اسلامی" را تعریف کرده‌ است، می توان با مشخص شدن وظایفی چون پیشبرد "اهداف قانون اساسی جمهوری اسلامی" و یا "متعهد بودن به سیاست نه شرقی نه غربی" و.... تعریفی هم از "روزنامه‌نگاری" که باید در این "مطبوعات انقلابی و اسلامی" به کار مشغول شود، پیدا کرد. بخش "جرائم مطبوعاتی" این قانون که مثلا نبایدهای حرفه‌ی روزنامه‌نگاری را باید توضیح دهد، دستورالعملی برای سرکوب آزادی بیان است. فصل دوم اين قانون "رسالت" مطبوعات را مشخص مي کند و فصل چهارم با تعيین " حدود مطبوعات" همه ی آنچه که در مغایرت با این "رسالت " قرار مي گيرند، جرم و نباید محسوب مي شوند. مشکل اصلي اين است که مطبوعات و روزنامه نگاران را در قاب تنگ "رسالت" ايدئولوژيک يک حکومت نمي توان جای داد. حرفه ی روزنامه‌نگاری نیاز به قانون دارد اما با "توضح المسائل" نمی توان مطبوعات آزاد و مستقل ساخت. با خوشبینانه‌ترین نظر نسبت به این قانون و سپردن اجرای آن بدست دمکرات‌ترین خودی‌های اصلاح‌طلب بازهم نمی‌توان از آن برای باید و نبایدهای حرفه‌ی روزنامه‌نگاری و نه فعالیت احزاب سیاسی تعریفی بدست آورد.

واقعیت این است که اگر قانون‌گذاران جمهوری اسلامی از پدیده ای به نام مطبوعات آزاد بی‌اطلاع بوده‌اند، اما در عوض از چگونگی سرکوب سیاسی ‌شناخت درستی داشته‌اند. برای همین هم به‌جای قانونی برای مطبوعات، توجیه قانونی برای سرکوب‌ فعالیت های سیاسی تدوین کرده‌اند. و البته با منش و روش حکومتی که پی ریخته اند، و اتکا بر سنت دیرپای ما، پر بیراهه هم نرفته‌اند! راست این است که عمده فعالیت‌ سياسي و سازمان‌ها و احزاب در ایران به شکل سنتی بر "کار مطبوعاتی" متمرکز بوده است. منظور از "کار مطبوعاتی" هم تنها داشتن ارگان سیاسی‌ و حزبی نیست که در آن مواضع حزب تبلیغ شود. در شب استبداد، آنجا که آزادی بیان و یا آزادی در کلیت خود جرم است، تنها راه ابراز عقیده، بهره بردن از هر روزنه‌ایست که می‌توان دراین شب ایجاد کرد، تا با یاری گرفتن از باریکه‌های نور و با استعاره و کنایه و "گفته اند" ها و.... حرفی زد و عقیده و نظر خود را تبلیغ کرد. در چنین جامعه ای با هر نیمه گشایشی "جانشین شدن روزنامه‌ها به جای احزاب" امری طبیعی‌ست. از این رواست که در کشور ما تشخیص فعال سیاسی و روزنامه‌نگار امری دشواراست! و برخی از روزنامه نگاران مشهور ما هم متاسفانه گاه با خرسندی خود را با تعاریف حزبی و یا سیاسی " میانه رو" و یا " رادیکال" معرفی می کنند! حاصل این سنت بد ِ تحمیل شده از سوی استبداد، خلاصه شدن فعالیت احزاب سیاسی تنها در یک شکل و تمرکز آن بر مبنای فعالیت مطبوعاتی و در یک کلام استفاده از مطبوعات فقط برای تبلیغ سیاسی ست. این سنت، دیر زمانی ست که عادی و عادت شده است، چنانکه در خارج از کشور هم که امکان فعالیت واقعی حزبی محیا است ( دست کم در میان ایرانیان مهاجر و پناهنده) اصلی‌ترین شکل فعالیت احزاب، مطبوعاتی و حول انتشار نشریه است. این "بلای طبیعی" آسیب جدی بر حرفه‌ی روزنامه‌نگاری وارد آورده است. چرا که از ریشه و اساس این دو "کار" با همه نزدیکی ظاهریشان به هم، با هم مغایر و متضاد و حتا می توان گفت که در برابر هم قرار دارند. کار تبلیغی در کلیت خود بخشی از فعالیت ارتباطاتی ست و این با اطلاع رسانی یکی نیست. اما بیش از پرداختن به این معظل اول مشکل خود را با پیدا کردن تعریفی از روزنامه نگار حل کنیم!

هر چند جالب است که بدانیم در کشور ما و در قوانین آن تعریفی از حرفه‌ی روزنامه نگاری وجود ندارد. اما به فرض هم که وجود داشت، مانند آنچه که در این باره در قانون کار فرانسه آمده است، طبعا تعریفی کلی از کیستی حقوقی روزنامه‌نگار است. بعنوان مثال قانون کار فرانسه روزنامه‌نگاررا چنین تعریف می‌کند: " روزنامه‌نگار حرفه‌ای کسی‌ست که به صورت دائم در یک یا چند روزنامه و یا گاه‌نامه و یا در یک یا چند خبرگزاری مطبوعاتی بگونه‌ای که درآمد اصلی زندگی‌اش از این راه تامین شود، به کار مشغول باشد."(٣) اگر همین تعریف را ما هم بپذیرم و عينا در قوانین خود بگذاریم، با آنکه پیشرفت بزرگی ست، ولی باز مشخص نمی‌شود "روزنامه‌نگار" کیست؟ با این تعریف می‌دانیم که روزنامه‌نگار کسی‌ست که در یک رسانه کار می کند و زندگی‌اش از این طریق تامین می‌شود. که خود دارای اهمیتی اساسی برای حفظ منافع فردی و گروهی دست اندرکاران این حرفه است. تعریف کیستی روزنامه نگار هر چند مهم و باید از نظر حقوقی بر آن تاکید کرد، اما تعریف چیستی آن نیست. در اصل با "قانون" رسمی و از بالا امر شده نمی توان به تعریفی از کارکرد و نقش روزنامه‌نگار، و به ویژه تعریفي از کيفيت چگونگی انجام وظيفه اش دست يافت.

ادامه دارد

زیر نویس
١- به " قانون کار، قانون بیمه بیکاری" – تدوین جهانگیر منصور- نشر دیدار نگاه کنید.

٢– به متن کامل قانون مطبوعات و آيين نامه اجرايي قانون مطبوعات ، مصوب 1364 و اصلاحات بعدي آن در http://www.eprsoft.com/home/information/doc4.htm مراجعه کنید.

٣– ماده ال ٧٦١-٢ (L 761-2 du) قانون کار فرانسه - http://fr.wikipedia.org/wiki/Code_du_travail_%28France%29

شما را در چشم های شما می گریم

2009-01-24T18:56:00.006+01:00

درد را می گشایم
نخستین مادرم را که از پروانه‌ای زاده شد
مرور می کنم
چه داشت؟
جز چشم هایی که شب را کامل می کرد
و دست‌هایی که خلا خاک را
می‌شکافت
و چه شد؟
پروانگانش را درو کردند
و او
در خشکسالی
خود را
گریست و
دریا شد
گفتی چند خط بنویس و این درد و بعض را بیرون بده!
گفتم برای نوشتن باید مخاطب داشت. باید کسی را از " واقعه ای باخبر" کرد. اما روایت ما سال هاست با ناگفتن ها به "دو حرف مختصر" شده است. همه هم می دانند!
سکوت و فاجعه و تکرار آن تا بی نهایت.
باید می نوشتم. شاید نامه ای برای " فردوسی‌‌پور" در برنامه " نود" صدا وسیمای جمهوری تا فکری هم به حال مادران خاوران کند! و از همه بخواهد تا "چند اس ام اس هم برای سازمان بهشت زهرا بفرستند"
و بگویند در این کشور این همه زمین هست چرا خاوران را باید شخم بزنند.
بنویسند که بیست سال از سکوت بزرگی که فاجعه را به بار آورد گذشت. و هنوز ناگفتن‌ها ادامه دارد.
به راستی چرا تخریب خاوران با سکوت مواجه شده است. می توان بر آنان که آن روزها ندانستند، نشنیدند، "بخشید" اما بر این خیل گسترده آگاهان امروز چه؟
به هر حال باید روزی پاسخ مادرانی را داد که امروز علاوه بر فرزندانشان، گورشان را هم گم کرده اند و از حق زاری بر گور فرزند کشته شده خود نیز محروم شده اند. سکوت چه بخواهیم چه نه همراهی با جنایت است.
امروز دفاع از حقوق بشر و آزادی بیان یعنی دفاع از حقوق خانواده هایی که در میان قربانیان نیز باز "شهروند درجه دو" محسوب می شوند. "کمپین" هایی که از حقوق بشر و آزادی زنان و زندانیان و دیگر حقوق انسانی دفاع می کنند باید پاسخ دهند که آیا "مادران خاوران" هم حقی دارند ؟
با همه فشارها که قابل مقایسه با هیچ کدام از دیگر سرکوب ها نبود و نیست، چرا که در میان سکوت و وحشت پنهان بود و هست، اما این مادران و خانواده ها در این سالها در همه جا حضور داشتند. برای محکوم کردن خشونت و ترور حجاریان در همان روز بعد از مراسم خاوران به جلو بیمارستان رفتند. برای گنجی و روزنامه نگاران زندانی تحصن کردند در تظاهرات زنان کتک خوردند و....آنها به وظیفه خود برای عدم تکرار جنایت عمل کردند. اما مدعیان هزار آرمان و حدیث خوب چه می کنند؟
کسی که خوابیده است را می توان بیدار کرد اما آنکه خود را به خواب زده است نه!

شما را در چشم های شما می گریم
آه این غریق
چه مدت است که بر آب های
تلخ مانده است؟

شعر ها از کتاب " در ماه کسی نیست" زنده یاد کمال رفعتی صفا

روزنامه‌نگار کیست؟ (١)

2009-01-08T23:46:00.004+01:00

اگر آقاميرزاعلي ثقه الاسلام مجتهد تبريزی از فضلا وعلمای عصر مشروطيت، صد سال پيش بر آن بود که "مشروطه طلب آزادی و آزادی قلم و بيان مي خواهد، يعني قدرت امر به معروف و نهي از منکر"* صد سال بعد، روزنامه نگارما برای دفاع از آزادی بيان و عقيده مي گويد " در ايران آزادی بيان داريم اما آزادی بعد از بيان نداريم" و اين گفته نيز بدون تامل در چند و چون معنای آزادی بيان که همان تضمين تام و تمام آزادی بعد از بيان است! در همه جا رواج مي يابد و نقل مي شود.
یادداشت‌هایی پراکنده در باره روزنامه نگاری، ارائه نظر در این باره نیست. تلاشی‌ست برای طرح بحث در باره بایدها و نبایدهای حرفه روزنامه‌نگاری. امروز این بحث ضرورتی انکار ناپذیر برای همه‌ی حرفه‌کاران رسانه هاست.

سخن نخست
وظیفه دفاع روزنامه‌نگار از حرفه‌ی خود، دفاع از حقیقت است، حرفه‌ای که باید باشد تا دفاع از حقیقت میسر شود. اما بدون مشخص کردن مفاهیمی چون وظیفه و کارکرد روزنامه نگاری، بحث در باره ی بایدها و نبایدهای این حرفه و یا آزادی مطبوعات به شکل عام بحثی بی ثمر است. اين کار در ظاهر بحث و در اصل ابهام گویی ست. نگاهي به منابع و مباحث ما در باره ی روزنامه نگاری کافي ست تا روشن شود که چگونه برخي از مفاهيم در اصراری غير قابل درک در تطبيق با معاني " ايراني- اسلامي" و یا دست کم " فرهنگ ملی" تعريف شده‌اند. در این راه حتا برخي از منشورهای معتبر جهاني نادیده انگاشته شده اند.** با تعاريفي " ملي" و يا "مذهبي " نمي توان در باره ی ارزش های عموم بشری بحث کرد.

جايگاه مطبوعات در کشور ما
ادعای تازه و عجيبي نيست اگر بگويم در تاریخ مطبوعات ما دو عنصر قدرت و سیاست جایگاه‌ی ویژه‌ دارند. روزنامه در ایران نیز چون بسیاری از کشورهای جهان به دست قدرت تولد یافته است، اما برخلاف راه رفته‌ی برخی از کشورها، مطبوعات ما ازامکان دست یابی به جایگاه‌ی‌ مستقل باز مانده اند. در کشور ما به‌جز در برش‌هایی کوتاه از تاریخ و آن هم به هنگامی که اسب خودکامگی از نفس افتاده بود، آزادی مطبوعات وجود نداشته است. اما حتا در همين مقاطع نيز ما از داشتن مطبوعات آزاد با تعاریف و موازین شناخته شده‌ی جهانی محروم بوده ايم. راست اين است که مطبوعات در ایران همواره در انحصار و مهار قدرت و بشکل کلی تابعی از سیاست بوده اند و هستند.

کارکرد دولت مستبد، کنترل همه ی عرصه های حیات جامعه است، رسانه‌ها نیز بعنوان ابزار اصلی ارتباطات جمعی، درعمل به وسیله ای برای پیشبرد این امر تبدیل می شوند. رسمیت بخشیدن به سانسور و مهار همه جانبه‌ی اطلاعات و ارتباطات الزاما به معنای "دولتی کردن" رسانه ها نیست." رسانه ی رسمی" شاید مفهومی بهتر برای همه اشکال دولتی و غیر دولتی رسانه ها در این کشورهاست. هدف اصلي حاکم کردن "گفتمان سانسور و سرکوب" است، اینگونه در اين جوامع نمي توان رسانه های غير دولتي را بعنوان "بخش خصوصی" تعريف کرد. این بخش نيز، حتا اگر از نظر اقتصادی و در مقاطعی استقلال نسبی نیز داشته باشند، در چارچوب همان مطبوعات " رسمی" قرار دارند در عمل انتشارشان منوط به پذیرش مرزهای سیاه سیاست سانسور و محدویت‌های رسمی حاکم ا‌ست. مطبوعات بخش خصوصی در جامعه ای دمکراتیک، موتور محرک کثرت گرایی و تضمین دمکراسی هستند، اما در حاکمیت خودکامه فقط نامی‌ست همچون بسیاری از نام‌های دیگر که عملا با مضمون و محتوای پدیده نزدیکی ندارند.

روزنامه‌‌ی با مجوز و تحت کنترل و نظارت مستقیم و یا غیر مستقیم قدرت به هر شکلی روزنامه‌ای "رسمی" است. روزنامه‌ی رسمی وظیفه‌ی اطلاع رسانی ندارد، کارکرد آن تبلیغی‌ست، در بهترین شکل به جای روزنامه‌نگار، کارمند مطبوعاتی پرورش می دهد. در برابر روزنامه‌ی رسمی، که حاصل کنترل و سانسورقدرت در جامعه است، شب‌نامه‌ها به وجود می آیند. در شب‌نامه افشاگری جایگزین اطلاع رسانی ست. شب‌نامه نه می خواهد و نه می‌تواند پایبند به اصول حرفه‌‌ای روزنامه‌نگاری باشد. به همان میزان دوری کارمند مطبوعاتی از کارکرد حرفه‌ای روزنامه‌نگاری، شب‌نامه‌ها نیز با مطبوعات مستقل و آزاد فاصله دارند. در هر دو سوی، روزنامه‌‌ی رسمی و یا شب‌نامه- ارگان، سیاست و ایدئولوژی حفظ و یا کسب "قدرت"، حرف اول را می زند. به همین دلیل، تعاریفی چون "وابستگی" ، "استقلال"، "تعهد داشتن" و "حرفه‌ای بودن" و .... در باره این دو شکل مطبوعاتی مبنای واقعی ندارند. چرا که روزنامه‌نگاری بعنوان حرفه‌ا‌ی فردی و روزنامه‌نگار بعنوان فرد در تعاریف و مفاهیم ارائه شده از هر دو سوی جایگاهی ندارد.

ادامه دارد

* دکترماشاله آجوداني در اثر ماندگار خود "مشروطه ايراني" به تفصيل "نگاه تقليل گرايانه"، "اين همان خواني" در عصر مشروطه را نسبت به مفاهيم مدرن به خوبي نشان داده است.

** چند سال پیش گروهی از استادان دانشگاه ودست‌اندرکاران مطبوعات پیش‌نویس "میثاق وظایف و حقوق روزنامه نگاران" را تهیه کردند. این میثاق حاصل جمع قانون مطبوعات جمهوری اسلامی، ترجمه ی بخش هایی از منشور حقوق و وظایف روزنامه نگاران در سال ١۹١٨ و منشور معرف به يونسکو است. من این منشور را در نوشته فوق مورد بحث قرار نداده ام.
اول آنکه این میثاق نظر جمعی روزنامه نگاران ایران نیست. برای این مهم می بایست آنرا به بحث گذاشت که درشرایط امروز ایران نه آزادی بیان برای بحثی جدی پیرامون آن داریم و نه سندیکای مستقل روزنامه نگاران .
دوم میثاق "باید هایی" از قانون مطبوعات و قانون اساسی همچون " باید به اصول دینى‌ و معتقدات مذهبى‌، آداب و سنن قومى‌ و ملى‌، مبانى‌ اخلاق حسنه و عفت عمومى‌، همیشه احترام بگذارد " (بخش یک ماده ١١) را در بخش وظایف آورده است که خود ناقض اصل آزادی بیان است.
سوم انتشار اینگونه ی مباحث به مانند بخش‌نامه های از بالا و صادر شده توسط مقامات اداری، عملا نمی تواند بدلیل شکل غیر دمکراتیک آن برآمده از اراده ی جمعی روزنامه نگاران باشد.
و آخر آنکه روزنامه نگار ایرانی بخشی از جامعه جهانی روزنامه نگاری است، چرا باید برای آن "معیار و موازینی" جدا تراشید؟ نسبیت های فرهنگی و مذهبی و ملی با ارزش های عموم بشری ناسازگار است.

سال نو میلادی مبارک

2009-01-01T18:23:00.002+01:00

امید آنکه سال نو میلادی سال صلح و آزادی برای همگان باشد
و البته با این کاریکاتور ! که گویا با توجه به اوضاع و احوال این روزها واقعی است!

به یاد یلدا و شبی چنین طولانی به یاد او

2008-12-20T21:29:00.007+01:00

شاه شمشادقدان خسرو شیرین دهنان

که به مژگان شکند قلب همه صف شکنان

مست بگذشت و نظر بر من درویش انداخت

گفت ای چشم و چراغ همه شیرین سخنان

تا کی از سیم و زرت کیسه تهی خواهد بود

بنده من شو و برخور ز همه سیمتنان

کمتر از ذره نه‌ای پست مشو مهر بورز

تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان

بر جهان تکیه مکن ور قدحی می داری

شادی زهره جبینان خور و نازک بدنان

پیر پیمانه کش من که روانش خوش باد

گفت پرهیز کن از صحبت پیمان شکنان

دامن دوست به دست آر و ز دشمن بگسل

مرد یزدان شو و فارغ گذر از اهرمنان

با صبا در چمن لاله سحر می‌گفتم

که شهیدان که‌اند این همه خونین کفنان

گفت حافظ من و تو محرم این راز نه‌ایم

از می لعل حکایت کن و شیرین دهنان

به یاد یلدا و شبی چنین طولانی به یاد او که حافظ و حافظان شرافت انسانی را به من شناساند
به یاد عزیزش که شمشادقدی بود و سرداری که تا سردار شدن سربلند ماند.

به یاد او که همیشه
تکرار می کرد

پیر پیمانه کش من که روانش خوش باد

گفت پرهیز کن از صحبت پیمان شکنان

به یاد او که در یلداشب به خورشید میهنش می اندیشید

هبت را می گویم

برادرم

می خواستم در شهریور و در بیستمین سالگرد اعدامش بنویسم
اما نشد.
او که در سال چهل و شش اولین بار برای پخش اعلامیه روحانی گمنامی به نام "خمینی" دستگیر شد و از آن پس زندان خانه دومش شد. سيزده سال از عمر سی و هفت ساله اش را در دو نظام تا سال شصت و هفت که با فرمان آیت اله خمینی رهبر انقلاب اعدام شد، در زندان گذراند.
این غزل را اول بار او در سال پنجاه و هفت وقتی از زندان آزاد شده بود برایم خواند و اولین حافط را برایم خرید.

یادشان زمزمه ی نیمه شب مستان باد
تا نگویند از یاد فراموششانند

این عکسش را در دست مادرم بیشتر از عکس هایی دیگر دوست دارم

نسل بامداد

2008-07-24T14:25:00.003+02:00

با آنکه همه‌ی سعی و تلاششان را کردند اما نشد
بامداد کشتنی نبود، نتوانستند!
نسل بامداد "با چراغی در دست به جنگ با سیاهی" می رود
"کوچه بن بست" را پشت سر گذاشته است
و "سر زمینی که مزد گورکن از آزادی آدمی افزون‌تر است" را
فراموش نکرده است
فریاد " به یاد آر"
ابدیت یافته است ............

اول این مقاله را از هژیر پلاسچی بخوانید

و بعد هم کار زیبای آقای نجفی "براى احمد شا ملو و جاودانگيش بامداد" را ببنید و بشنوید

دالکه موه بيار*

2008-07-12T19:12:00.020+02:00

مويه مي‌خوانند. مي گريند، چه مي توان کرد؟ مادر "روله و ميره" مرده که هزار سعادت برای فرزندش آرزو داشت و حال در سعادت آباد آرزوهايش به آوار نشسته است. صورتش زخم از داد بر " بد عهدی در دوران" است. باورش دشوار نيست که زخم دلش عميق‌تر است. سالها رنج در این سيه ايام کشيده تا جواني بزرگ کند. نهالي که شاخ برآرد تا به قول آن سروده ی لری" در پيری در سايه اش" نشيند. و حال "ناکسي بر آن زند" سایه و آسايش را برهم زند. سوگ را دراين ايام پايان نيست. تعجبي هم ندارد در "بهشت" ما، روزگار شب مانندی که ساخته‌اند، باز رنج رنجبران بيشتر باشد و به همان اندازه ثروت بالانشينان تا به يکباره بختک شر بر سر چندين خانواده فرود آيد. و آوراش چنان که باید دلها ها را نلرزاند! درد سکوت بر سوگ بیشتر است. اين شاخه ها آسان نرستند. حال در نابودگي شان " کس از کس" نمي پرسد چرا؟

اگر "سیمره" نبود و "سرمایه" چه کسي ما را خبر مي کرد. خبر سوگ در آن ديار با سوز سرناست که مي پيچد. "چمريونه" با خبر مي کند تا همگان بدانند. و نه فقط برای به سوگ نشستن " مويه خواندن"، هم گريه شدن، که بيشتر همراهي، همدردی. اما خبر فقط برای گفتن درد نيست. خبرروايت واقعه نيست. خبر شاید "چهره" ساختن برای نام هايي باشد که سرد و بي روح در روزنامه و يا آگهي تسليت نوشته مي شود و سردتر خوانده مي شود. قرباني هر که باشد تنها نامي نيست، عزيز و امید دل کساني‌ست. و هنوز هست، در مويه ی های عزيزانشان سروده مي شوند که " نمي ری دو خاطرم"

مويه با مادر و خواهر و همسر مي ماند، در دلش سرودی است که نام ونشان عزيزش را هر بار و هميشه مرور کند. نهالي که در سايه اش ننشست. مگر نه داغ شقايق در دل مي ماند تا هست.

چهره بر نام نهادن همراه کردن ديگران در سوگ است. همراهي به همدردی و این دو سپس به آگاهي تبديل مي شوند. دلداری راه‌جويي می‌شود. اگر راهي برای مقابله با مرگ، حتا مرگ ناخواسته و تحميلي نباشد. اما هم سوگ شدن، دست‌کم غم از دل داغداران کاستن است.

در همهمه‌ی خبرکه بیشتر به سکوت می‌ماند! انجام وظيفه خبرنگاری و همدرد ی روزنامه نگاران سرمايه ارزشمند و قابل تحسين است.

سوگ در اين فاجعه نيز تا زماني که عدالت برقرار نشود و مجرمان مجازات و از بازماندگان رفع خسارت نشود، پايان نمي يابد. همراهي با خانواده به ويژه در اين روزها مهم است. همه مي دانند که مجرمان دستشان به کجا بند است و از کدام چشمه دست مي شويند که چنين بي مهابا جان مردمان به هیچ می‌گیرند. دستان همراهي نبايد بگذارند. همين.

* دالکه موه بيار: مادر مويه بخوان
* فرزند و شوهر مرده
* نمي ری دو خاطرم : فراموش نمی‌کنم

لوگو از سايت طبیعت ، تاریخ ، فرهنگ و بختیاری برگرفته شده است با سپاس از ایشان .

ژرف‌ترین پرسش‌ها آن‌هایی هستند که هماره از نو بر پاسخ‌ها چیره گشته‌اند

2008-05-09T20:31:00.004+02:00

آشفتگي اش را در نگاهش مي شد ديد. به هيچ کجا نگاه نمي کرد. مردمک جشمانش در چرخشي مداوم گويي کسي يا چيزی را جستجو مي کردند. ضبط را که خواستم خاموش کنم.
گفت نه بگذار بخواند. پيرولي* "اليسونه" مي خواند. اين "مقام" موسيقي لری به اصطلاح موسيقي دانان، غم انگيز است، حتا وقتي از عشق مي گويد. پيرولي مي خواند :
"تش ها د ِ جونم"**
و او همين بيت را تکرار مي کرد. برای همين خواستم ضبط را خاموش کنم. راست مي گفت " آتش به جانش افتاده بود."
تازه آزاد شده بود. مي گفت پشيمانم از زندان آمدم. در خيابان فقط سياه پوش مي بينم و عزاداری. هيچ کس نيست. همه يا در زندانند يا اعدام شدند! از شهر خلوت خوشم نمي آيد. " کس نميا کس نميره آخر صلاته" "***
سال ٦٣ بود. بمباران شهرها شدت گرفته بودند. اولين موشک که بر سر شهر افتاد، وحشت را دوچندان کرد. کسي در شهر نماند.
او مانده بود.
مي گفت "چه فرق مي کند موشک هم نکشد دوباره مي گيرند و اعداممان مي کنند."
و منتظر نماند مثل هميشه بگويم " از ترس مرگ که نمي شود خودکشي کرد"
تا بگويد :
"چرا نمي شود" و جمله صمد را تکرار کند :
" مهم اين است که زندگي ومرگ من چه تاثيری در زندگي ديگران داشته باشد"
يکي از همان روزها بود که " تش" به جانش افتاده بود.
گفت : راستي وقتي آنجا بودی هيچ از خودت پرسيدی چرا؟
گفتم : نه " برادر بازجو" اجازه نمي داد من از خودم بازجويي کنم ا. زحمتش را مي کشيد!
گفت "وقتي آنجا بودم يکسر از خودم مي پرسيدم. حالا که بيرون آمدم بازهم مي پرسم ولي اين بار مي پرسم چطوری بايد پرسيد؟ پاسخ چيست و سوال کدام است."
سوال ها و چراهايش هم آشفته بودند. يا من آن موقع فکر مي کردم آشفته اند.
دانشجوی اخراجي فلسفه بود. مي گفت : "کم داريم " و شعر شاملو برای فروغ را تکرار مي کرد " و ما دوره مي کنيم شب را و روز را، هنوز را"
مي گفت " گاهي فکر مي کنم من هم مثل پدرم مي شوم. او هميشه مي داند. بدون آنکه جستجو کند" و باز تکرار مي کرد "حقيقت همه ی حقيقت را! بدون پرسش مي داند!"
سال بعد در بمباران کشته شد. پدرش را در مجلس ختم اش که ديدم گفت "مي دانستم" چيزی نگفتم. بغض نمي گذاشت . سوال کنم.
سايت استاد آرامش دوستدار را که ديدم خوشحال شدم. به ياد او افتادم. نياز ماست اين نگاه ژرف و بي باک به جهان و به خود. تا مثل پدران مان نگوئيم "مي دانستم".

" ظلمت هر اعتقادی، حقیقت هر اعتقاد است. حقیقت بدین معنا آن ناپرسیده و نادانسته‌ای است که با احاطه‌ی درونی‌اش بر ما فرهنگی می‌شود، یعنی احساس جمعی را تسخیر می‌کند و شالوده‌ی اعتقاد را می‌ریزد. "

اگر بود و مي ديد شايد شعله "آتشي" که از پرسش به جان اش افتاده بود. کمي کمتر مي شد. شايد اين گزين سخن "حکيم " را مي خواند. که " ژرف‌ترین پرسش‌ها آن‌هایی هستند که هماره از نو بر پاسخ‌ها چیره گشته‌اند" شايد "حکيم" دردش را پيدا مي کرد. و ديگر اين بيت شعر لری را هميشه تکرار نمي کرد. " حکيمو جمع بويت دردم گرونه" ****

---------------------------
* زنده ياد استاد پيرولي کريمي نوازنده و خواننده لر
** آتش به جانم افتاده
*** کسي نمي آيد، کسي نمي رود ( رفت و آمدی نيست)گويي جهان به پايان رسيده است.
****حکيمان جمع شويد چاره درد بي دردمان کنيد.

سرزمينم

2008-05-02T15:19:00.008+02:00

حرفي نيست، هر چه هست، شايد دلتنگي برای سرزميني ست که هنوز هست
ببنيد و بشنويد :

ويدئو کليپ زيباي ترانه سرزمينم از ايرج رحمانپور عزيز خواننده و ترانه سرای لر

واگر علاقه مند شنيدن يک ترانه لری زيبا با صدای خواننده زن و يا بارگذاری ترانه های لری هستيد سری به اين وبلاگ بزنيد

دوره سکوت "همه با هم" به پايان رسيد

2007-11-02T15:09:00.000+01:00

مبارزه روزنامه نگار برای بهبود وضعيت معيشتي و در کل آنچه که آنرا "حقوق صنفي" مي ناميم رابطه ای مستقيم با مبارزه برای حقوق بنيادی و از جمله آزادی بيان دارد. وقتي مي گوييم "حقوق صنفي" گويي از امری "خصوصي" و در حيطه "زندگي شخصي" روزنامه نگاران حرف مي زنيم در حالي که اينگونه نيست. مبارزه برای آزادی بيان مبارزه ای متمايز از دفاع روزمره از حقوق فعالان مطبوعاتي به ويژه در کشوری چون ايران نيست. نمي توان ميان حقوق افراد ديوار چين کشيد! نمي توان با تکيه بر "شرايط موجود" و يا "بهانه به دست آنسوی دادن" مسئله را به امری "خصوصي" و يا "صنفي" ميان کارگر و کارفرما تعديل داد، اما همه ی حق را به "کارفرما" داد.
در شرايط خاص ايران، برخي از مديران و صاحبان نشريات هم شريک "قدرت" در پيشبرد سياست ترس و سکوت هستند و هم بدون "رفاقت" با قافله ی " ميزبانان اصلي" کاری به پيش نخواهند برد. اين موقعيت برای آنها هم حفظ منافع و مصالح شخصي ست و هم ابزاری برای سهيم شدن در قدرت . برای آنها روزنامه نگاری حرفه نيست که استفاده از اعتبار حرفه ی "روزنامه نگاری" است که در داخل و خارج بدرستي به "ايراني" بودن اعتبار داده است. راست اين است اگر تلاش بخشي از روزنامه نگاران حرفه ای و نسل جوان روزنامه نگاری ايران نبود هيچ کدام از اين "احزاب" رانتي حکومت ساخته نمي توانستند از حد کيهان پيش تر روند. بحث اين نيست که کيهان روزنامه دولتي ست و يا از قدرت مطلقه دفاع مي کند و ...! بحث اصلي اين است که کيهان روزنامه نيست! چرا که به موازين حرفه ای و اخلاقي " حق دانستن برای همگان" پايبند نيست.
بحث مبارزات صنفي و رابطه آن با سياست بحثي تازه ای نيست. يکي از گره گاه های "فضای عمومي" وجامعه مدني ست اما در ايران اين امر عادی به دليل عدم برخورداری نهادهای مدني از حقوق خود و سرکوب تمام عيار حکومتي شکل ويژه ای به خود مي گيرد. مثلا اگر در فرانسه اگر کساني از سواستفاده احزاب از فضای جامعه مدني نگران شوند، عملا با وجود قانون و قدرت و رسانه های آزاد، نهاد مدني توان دفاع از خود را دارد.*

به ياد داريم که در اولين جلسات انجمن صنفي برخي از دوستان به مسئله در کنار هم نشستن مدير و روزنامه نگار يعني " کارفرما و کارگر" در يک انجمن صنفي معترض بودند. و طبعا هم مسئول فلان موسسه بعنوان کارفرما نمي توانست در کنار مزدبگير خود در يک جبهه بجنگد! منافع اين دو يکي نبود و نيست. برای همين "انجمن صاحبان و مديران مطبوعات" خود تشکلي جدا از سنديکای روزنامه نگاران است. و وظايف شان هم يکي نيست! اين " همه با هم " بودن تقريبا به تشکل صنفي روزنامه نگاران شکلي حزبي داد. اما نقش اصلي را تشديد جو سرکوب توسط "بخشي از حاکميت" بعهده داشت تا عاملي برای عدم توجه به "حقوق صنفي" شود. بيکاری و عدم پرداخت حقوق و ديگر تضعيقات به "مسئله ای سياسي" و عادی تبديل شد که گويا از حقوق ديگر بايد متمايز مي شد.
متاسفانه بحثي که مي بايست تدقيق مي شد و مرزهای پراهميت حقوقي صنفي را مشخص مي کرد، در سايه "همبستگي" قرارگرفت. چند سال پيش هم در روزنامه ی ديگری (اگر اشتباه نکنم وقايع بود) برای تشکيل کميته صنفي مشکلاتي برای روزنامه نگاران با مديران پيش آمد. در آن زمان هم مسئله شرايط و اين حرف ها چماقي شد بر سر روزنامه نگاران.

در ايران ما قانوني در تعريف و دفاع از حقوق روزنامه نگاران نداريم. اين زخم بدون تلاش برای داشتن "قانوني برای حمايت از روزنامه نگاران" هر بار سرباز مي کند اما خوشبختانهاينبار بر خلاف دوره های قبل با موضع گيری علني روزنامه نگاران همراه شد.

فراموش نمي کنم برخي از مديران بر خلاف مديران واقعي و مسئول و شايسته اين نام در مطبوعات که در تلاش برای آزادی روزنامه نگاران در بند خود بودند، نه تنها از آنها حمايت نمي کردند که عبا را زير بغل زده و روزنامه نگار راهم پيش از دستگاه قضايي محکوم مي کردند! حتا حقوق روزنامه نگاران دستگير شده را هم پرداخت نمي کردند. در طي سالهای اخير بودند روزنامه نگاراني که به بهانه داشتن پرونده ! و با همان اصطلاح اطلاعاتي ها " مورد داشتن" عذرشان خواسته مي شد! اين "مديران" مي دانستند که با وضعيت پليسي حاکم "کاری" از دستشان ساخته نيست! باری به هر حال بيانيه اخطار گونه روزنامه نگاران را بايد به فال نيک گرفت. دوره سکوت "همه با هم" به پايان رسيده است. در اين باره بحث را بايد با حمايت قاطع از خواست روزنامه نگاران دامن زد.

بعد از مدت ها مي خواستم اولين نوشته را در باره عمادالدين باقي بنويسم. از زحمات و تلاش اش قدراني کنم، که پا به پای در بنديان زحمت مي کشيد و امروز خود در بند است و کسي مثل او نيست که برای آزادی اش به همان شيوه ای که او برای زندانيان شبانه روز مي کوشيد، تلاش کند. بدون چرتکه انداختن که مثلا اگر از زنداني عرب و کرد دفاع کنيم برای حساب و کتاب و آينده سياسي وکيل وزير شدنمان بد مي شود! ما متاسفانه در ايران کساني چون آقای باقي نداريم فکر مي کنم نوشتن و دفاع از حقوق روزنامه نگاران بهترين شيوه قدرداني از ايشان است.

---------------------------------------
* در همين مورد اخراج روزنامه نگار هم خود راسا و هم از طريق سنديکای خود مي تواند به "دادگاه کار" شکايت کند. آخرين موردی که من به ياد دارم شکايت يکي از روزنامه نگاران روزنامه اومانيته ( ارگان حزب کمونيست فرانسه) بود که در پي به اصطلاح سياست تعديل نيرو اخراج شده بود و با شکايت از سوی سنديکا روزنامه محکوم به پرداخت جريمه سنگين شد. جالب آنکه اين روزنامه نگار خود عضو حزب کمونيست بود! و سنديکای چپ فرانسه ث ژ ت از وی حمايت کرد.

باز هم با کمال در ١٠ شهريوری ديگر برای ستايش زندگي در برابر مرگ

2007-08-31T21:44:00.000+02:00

مادرم مي گفت :
من از مادر بودن
فقط گريستن را نصيب برده ام
نه؟
يکي شکار مي شود
يکي مي گريزد
و من
مي بينم که از تمام عمر
صندوقچه ای دارم
لبالب از پر خونين

(......)

ديوانگي ست !
اما
در عاقل ترين دقايق خويش
فکر مي کنم
که پر به پرنده تبديل مي شود.

********

با تمام باران های دنيا چهره ام را مي شويم
و دست بر تمام اشيا مي سايم
نه!
کابوس نيست
اين جاده را مي نويسم
و سفر مي کنم
تا فرسنگي ديگر
ديگر هيچ نخواهم داشت
مگر چشم های شما
و فوج گنجشگان بياباني
که در توقفي کوتاه
مردگانشان را از زندگانشان کسر مي کنند
و مي پرند

گم شويد!

سال های مرگ

گم شويد!

کمال رفعت صفايي از مجموعه پياده چاپ اول ١٣٧١
----

و اگر آدم فرصت طلب و عافيت طلبی بودم ......

2007-05-28T16:26:00.000+02:00

سالهای اصلاحات ، بحث تمکین و مدارا با قدرت تا آنزمان که فرصتی پیش‌ آید چنان درگرفته بود که مبارزان آن سالهای سیاه هم به

زیر سوال می رفتتند، که چرا اصلا از آزادی گفتند! کاسه های داغ تر از آش، مسابقه راه انداخته بودند که فرخی بهتر بود یا نیما! و یا همان موقع که شاملو بوی گند بحث کانون نویسندگان "اسلامی" پیشنهاد برادر هاشمی (موسویيکي از قاتلان های زنجیره ای! ) به زعامت وزیر بعدی ارشاد! راطرح کرد، سرزنش شده بود که آقا نیما ماند تا شعر نو ماند!
سالهاست در تاریکی انکار همه‌ی حقایق تاریخی از سوی قدرت، بحث های عجیب و غریب از گذشته و با شاهدان تک صدایی ‌اش به راه انداخته اند. صدها جلد کتاب " خاطرات" و "سند" از " مراکز اسناد" مختلف اما وابسته به نيروی امداد غيبي" و ... منتشر مي کنند تا "پاسدار" خفقان باشند و کسي نگويد "نه"!
در برابر"روايت رسمي" برخی در اين سوی به افراط در روايت فاجعه روی مي آورند. اما اين واکنش! بيشتر کمک به همان تبليغ روايت رسمي ست ،دست مایه‌ی لوث شدن حقايق است. اينگونه در خاکستری نه شب و نه روز، شبه حقايق آميخته با اغراق را راحت تر مي توان "تکذيب" و انکار کرد! پیشگیری از روشن شدن همه‌ی حقیقت فقط با زور سرنیزه و کشتار و بند و انفرادی نیست. ساماندهی جامعه بر مبنای سیاهی و گِل آلوده کردن هر زلال حقیقت هم همان کار بند و اعدام را مي کند. جز با سکوت، حافظه کشی و پاک کردن تاریخ به شکلی نظم یافته امکان ناپذيرست.

آیت الله منتظری اما شاهدی ست از همه‌ی آنچه که می توان در باره سکوت ومدارا، از مسئولیت و قدرت وجدان! گفت بدون هيچ بحثي و مثالي ، آبروی روحانيت شيعه در ايران است و خواندن خاطرات ایشان برای همه‌ی کسانی که می خواهند گذشته ی "نظام" را بشناسد و به ويژه جوانان کشورمان وظيفه است.

این بخشي از ‏پاسخ آيت الله منتظری به سؤالات مصطفی ايزدی پيرامون مطالب خاطرات آيت الله مهدوی کنی را که بازهم روشنگر بسیاری از حقایق است. از جمله آنکه :

"معنای "قائم مقامی " بز اخفش بودن و عدم انجام‏ ‏وظايف شرعی نيست......()" ‏اينجانب علاوه بر اينکه در انقلاب و تأسيس نظام نقش بسزايی داشتم و‏ ‏طبعا در کارهای خلاف نيز سهيم و شريک محسوب می‎شدم ، و به واسطه ‏ ‏عنوان قائم مقامی رهبری که مردم به من داده بودند و خبرگان آن را تصويب‏ ‏و تأييد کرده بودند، خودم را در مقابل خدا و مردم مسئول می‎دانستم و‏ ‏سکوت و بی تفاوتی در برابر تندرويها و کارهايی که آنها را خلاف شرع و‏ ‏خلاف مصلحت اسلام و انقلاب می‎ديدم و تضييع حقوق و اوضاع زندانها و‏ ‏زندانيها و اعدامها و مصادره های غيرشرعی و بردن آبروی افراد مختلف را‏ ‏حرام می‎دانستم و به همين جهت در آن مقطع برای اصلاح امور کارهای‏ ‏زيادی با کمک بسياری از شخصيتها و دوستان دلسوز و متعهد انجام دادم که‏ ‏به نظرم در دفاع از اسلام و انقلاب و چهره مرحوم امام و رضايت اقشار‏ ‏مختلف مردم نقش زيادی داشت ، که به بخشی از آنها در خاطرات اشاره‏ ‏کرده ام . و اگر آدم فرصت طلب و عافيت طلبی بودم در آن مقطع به ويژه چند‏ ‏ماه پايانی حيات مرحوم امام سکوت می‎کردم و با همان شعارهايی که هر‏ ‏روز مردم برايم می‎دادند سرگرم می‎شدم و به حفظ مقام و قدرت دل خوش‏ ‏می‎کردم و متخلفين از شرع و قانون را - که تخلفات آنان با نام امام انجام‏ ‏می‎گرفت - از خود ناراحت نمی کردم . "

انتخاب سرکوزی ادامه روند انحطاط در جهان!

2007-05-06T15:02:00.000+02:00

اگر معجزه ای نشود! نيکلا سرکوزی به رياست جمهوری فرانسه انتخاب مي شود.
اما متاسفانه اين انتخاب تصادف نيست. واقعيت جهان ما و فرانسه ی امروز است. ادامه ی روند انحطاطي ست که سالهاست در جهان آغاز شده است. پيروزی نفرت و ناسيوناليسم است. جهاني که بدست بوش و سرکوزی و احمدی نژاد افتاده! همان انحطاط نام دارد ( بدون آنکه قصد داشته باشم مقايسه يک به يک سيستم و افراد را کنم ) الان نيمروز ششم ماه مي است انتخابات به پايان نرسيده است. اما عملا همه جا از رئيس جمهور جديد "تزار کوچک" مي گويند. ای کاشک درست نباشد! در هفته گذشته در همه محافل بحث انتخابات بود. در چند کارزار انتخاباتي که من در فرانسه شاهد بودم هيچگاه انتخابات اينگونه با دلهره و دلگيری و نگراني همراه نبوده است. واقعيت اين است که سرکوزی بيش از ٥ است که کارزار خود را آغاز کرده است با همراهي بخش عمده ای از صاحبان صنايع و کارفرمايان بزرگ فرانسوی به ويژه صنايع نطامي که در فرانسه امروز قدرت رسانه ای و اقتصادی بزرگي دارند مثل داسو، لاگردر، بوئيگ و ديگر شرکت های بزرگ و چند مليتي که بخشي از رسانه ها را نيز در دست دارند. سرکوزی با بدست گرفتن سکان حزب (اتحاد برای جنبش مردمي، UMP) عملا همه ی رقبای حزبي و غير حزبي را خلع سلاح کرد. با استفاده از دستگاه دولتي وزارت اقتصاد و وزارت کشور (به قول فرانسوی ها دو نهاد کنترل کننده ی پول و پليس !) رشته های نامريي نفوذ را با تطميع و تهديد در همه جا گسترانيد. بهر حال اين بحث حتما ادامه خواهد يافت که چگونه نوه ی يکي از همکاران نازی ها در مجارستان که برای فرار از عدالت از آنجا فرار کرده بود، به رياست جمهوری کشور حقوق بشر انتخاب شد.

اينگونه فرانسه روزهایي سخت را با انتخاب "تزار کوچک" انتظار مي کشد. اما و اما چند نکته را بايد گفت هيچگاه در فرانسه نيروی پيشرو در اکثريت نبوده، مجموع نيروی جنبش مقاومت در زمان اشغال فرانسه از ٥ درصد بيشتر نبود و همين نيرو بود که فرانسه را آزاد کرد! و نيروی اصلي برای پيروزی حقوق بشر بود!
و هر آنچه که پيشرفت نام دارد در اين کشور با اتکا به همين "جمع کوچک " که در نظر سنجي ها نيستند! اما مي توانند به هنگام ضرورت اکثريتي را بسيج کنند، انجام گرفته است.

از اين که بگذريم اين طومار برای دفاع از دو وبلاگ نويس مصری ست. به گمانم وبلاگستان ايراني هم بد نيست حمايت کند!

برای آزادی کريم عمر و وعبد المنعم محمود وبلاگ نويسان مصری
امضا کنيد

نتايج انتخابات در جمهوری وبلاگ!

2007-04-22T15:35:00.000+02:00

بالاخره وبلاگ نويسان فرانسوی از انتشار نتيجه انتخابات پيش از اعلام رسمي منصرف شدند. در طي چند روز گذشته بحث بر سر انتشار نتايج نظر سنجي های موسسات نظر سنجي پيش از اعلام رسمي آن از سوی شبکه های خبری جنجال به پا کرده بود. روز گذشته با انتشار اطلاعيه ای از سوی وزارت کشور اين اقدام ممنوع اعلام شد.
بسياری از وبلاگ ها اعلام کرده بودند که نتيجه را در ساعت ٦ بعد از ظهر و پيش از ساعت رسمي يعني ٨ شب اعلام خواهند کرد.
نظر سنجي هايي که در حوزه های رای گيری انجام مي شود معمولا با درصدی اختلاف با نتيجه رسمي نزديکند. اما انتشار آن از سوی هر رسانه ای پيش از ساعت ٨ شب ٧٥ هزار يورو جريمه دارد.
همزمان نکته جالب اين است که اين ممنوعيت برای فرانسه است و نه رسانه های خارجي و مستقر در خارج اينگونه از صبح امروز برخي از رسانه ها در بلژيک و سوئيس نظر سنجي هايي را منتشر کرده اند!
من متاسفانه امکان پرداخت ٧٥ هزار يورو جريمه را ندارم فقط مي گويم بنا بر اين نطر سنجي ها رقابت سه کانديای اصلي رويال سرکوزی و بايرو شديدا فشرده است!

تعداد رای داهندگان نيز نسبت به سال 2002 حداقل 10 درصد افزايش داشته است . امسال در حدود 44 ميليون فرانسوی در رای گيری شرکت مي کنند.

اگر خواستيد و توانستيد! ( سايت از شدت متقاضي به دشواری باز مي شود!) به اينجا نگاه کنيد 24heures.ch

کمي از انتخابات در فرانسه

2007-04-04T00:02:00.000+02:00

آقای آلن دو امل روزنامه نگار مشهوری در فرانسه است. مفسر و سرمقاله نويس چندين روزنامه و رسانه است، هر چند ماه یک کتاب منتشر می کند و در برنامه های سیاسی به ویژه به وقت انتخابات برو بیایی دارد. اینکه آقا کمی تا قسمتی راست می زند بر کسی پوشیده نبوده. اما در کار خود هم استاد است.
چندی پيش اما پخش یک فیلم وئدیویی از ایشان که رک و راست اعلام کرده بود، به کاندیدای راست میانه آقای بایرو رای خواهد داد کار دستش داده و از سوی تلویزیون فرانس دو و دو راديوی ديگر تا پايان انتخابات معلق شد.
ویدیو را يک وبلاگ پخش کرده و در یک روز هم ٦٠٠٠٠ بازدید کننده داشته است! وبلاگ نویس هم که یکی از بهترین وبلاگ نویسان فرانسه است، از کار خود متعجب شد! تازه ایشان در وبلاگش نوشته که فیلم را از جایی دیگر يعني سايت انتخاباتي آقای بایرو لینک داده است و قبلا ویدیو مذکور موجود بوده است!
به‌هر حال نبض انتخابات فرانسه ( اين صفحه روزنامه لوموند است که امسال به ابتکار جالبي دست زده است و برنامه همه کانديدا ها برای مقايسه در باره ی مهمترين مباحث کنار هم گذشته است) بیش از هرکجا بر روی نت می‌تپد. از همان آغاز هم "کامپانت" ـ جمع دو کلمه کمپین و نت ـ از دیگر رسانه‌ها بیشتر تاثیر گذار بود. تقریبا همه ی نامزدهایی انتخاباتی سایت خود را دارند و برخی مستقیم با مخاطبان در ارتباطند. خانم رویال عملا با همین سایت توانست بیشترین مخاطبان خود را در وحله اول انخابات حزبی به دست آورد! انتشار برنامه پیشنهادی ایشان و تدوین و تصحیح آنلاین برنامه تاثیری جدی بر جوانان سوسیالست داشت. آنسوی نیز به همین ترتیب با ارتباط آنلاین هر روز به تعدادی بیشتری از مخاطبان متمایل به خود روی می آورند.
انتخابات بر روی نت به قول خودمان گرم تر از دنیای مجازی است. چنانکه اغلب شبکه های تلویزِونی هم به انتشار دیدگاه ها بر روی تن روی آورده اندو برای اولین بار کاربران در برنامه های زنده تلویزیونی از پشت کامپیوتر خود با نامزدهای انتخاباتی بحث و یا سوال طرح می کنند.
جالب آنکه ارگان اصلی ناظر اول شورای عالی نطارت بر رادیو و تلویزیون (ارگان مستقل از دولت مرکب از نه عضو که توسط رئیس جمهور، رئیس مجلس نمایندگان و رئیس مجلس سنا انتخاب می شوند.)

در هر حال با آغاز رسمي تبليغات انتخاباتي -يعني زماني که هر کانديدا توانسته است با جمع آوری ٥٠٠ امضا از شهرداران فرانسه در "شورای نگبهان"!! به نامزدی خود رسميت دهد و نامش رسما اعلام شود- شورای عالی نطارت بر رادیو و تلویزیون کارش جدی تر شده است. اين شورا بايد به تقسيم وقت مساوی به همه کانديداها نظارت کند. اين وقت مساوی هم برای همه ی کانديداها ست و هم بر مبنای برنامه يعني اگر اخبار شبکه دو از خانم رويال نام ببرد بايد به همان ميزان از ١١ کانديدای ديگر هم نام برد. اگر در برنامه ای يکي از کانديداها حضور يابد مجری بايد به ديگران هم همين وقت را بدهد. تا پيش از شروع انتختابات رسمي وقت برای کانديداهای امنتخابات بر مبنای حزبي و سهمي ست که در نظر سنجي ها دارند و البته با احتساب آخرين آرای بدست آمده در انتخابات گذشته! اين حساب کتاب کمي عجيب اما به هر حال دمکراتيک راه دست برخي از رسانه ها را باز مي کند که از کانديدای خاص خود حمايت کنند. در فرانسه رسانه های "خط دار" آزادند که به تبليغ مشخص بپردازند. يعني آقای کوهن مدير هفته نامه ماريان مي تواند در نوشته های خود بنويسد که من به آقای بایرو رای مي دهم اما مشکل آقای آلن دو امل اين بود که برای تلويزيون ملي کار مي کرد که در آنجا تبليغ به نفع کانديدا و يا حتا اعلام حمايت از او ممنوع است!

البته با کمال شرمندگي من دورادور انتخابات فرانسه را دنبال مي کنم و بيشتر مباحث روزنامه نگارانه ی آنرا پي مي گيرم. در هر حال از ١٢ کانديدا ٤ نفر چپ ِ چپ هستند آقای اوليويه بزانسو از ليگ کمونيست های انقلابي،آقای جوزه بووه از سنديکای دهقانان و کانديدای بديل جهاني سازی ، خانم آرلت له گيه از حزب مبارزه کارگری و آقای جرار شيواردی از حزب کارگر ( اين حزب البته کمي تا قسمتي به سکت و فرقه نزديک است) کانديداهای چپ هر سه زن هستند به ترتيب چپ بودنشان! خانم ماری جرج بوفه، از حزب کمونيست فرانسه، خانم دومينيک وايانه از حزب سبز و خانم سگولن رويال و بعد راست ها به ترتيپ راست بودنشان! آقای فرانسوا بایرو از جمعيت دمکرات های فرانسه ( که خودش را سانتر مي داند ولي در فرانسه هميشه سانتر ها با راست بوده اند!) نيکلا سرکوزی از اتحاد برای جنبش مردمي، فيليپ دو ويليه جنبش برای فرانسه به قول دوستان لوپن لايت! و بالاخره کانديای فاشيست های جبهه ملي آقای ژان ماری لوپن. داشت يادم مي رفت اين بابا هم آقای فردريک نوحوس کانديدای شکارچيان و صيادان است. گاه حرف های عجيبي هم مي زند اما چه مي خواهد! نمي دانم.

از دوازده نفر ٤ کانديدای زن هست که همه هم چپ هستند. يک پستچي: اوليويه بزانسو يک دهقان : جوزه بووه دو کارمند : جرار شيواردی و آرلت له گيه ، سه وکيل و حقوقدان : نيکلا سرکوزی، سگولن رويال، بایرو و دو مفت خور بي کاره! فيليپ دو ويليه و ژان ماری لوپن. وجود دارند!

همايون باشدت اين روز و هر روز

2007-03-20T15:15:00.000+01:00

در آخرين روزهای سال مي خواستم از چند عزيز بنويسم که هر کدام در زندگيم ارزشي خاص داشته اند
در اين روزگار بي فرياد، که بزرگ شدگان سفره های کينه و نفرت شيخ و شاه به هر آنچه که انساني ست تف مي کنند. حرمت قلم را پاس داشتن وظيفه است. هر چند بازی سرشکستگان ديدن ندارد. "هرگزت از قعر دریا دُر نمی آید به دست"
مي خواستم از پوران بازرگان ( زن مبارز و کوشای ايراني ) و نوئل کوپن ( رئِس اسبق گزارشگران کاتوليک معتقد و مبارز لائسيته) لوسي ابراک ( سمبل مقاومت و پايداری مبارزه با فاشيسم ) و در آخر از عموی بزرگم صحبت اله معيني که انساني انديشمند و مهربان بود، بنويسم که همه در همين ماه درگذشتند.
شايد در فرصتي بهتر از اين روز، بهار در راه است، به اميد پيروزی صلح و آزادی در همه جهان به پيشوازش رويم.

بهاران تان خجسته

همکاری "حقوق بشری" با وزارت اطلاعات !

2007-03-15T00:13:00.001+01:00

گويا از روز ٤ اسفند تا ١١ اسفند، آقایان افرونیت سامقدی(Aphrodite Smagadi) و ویکتور کاتن(Victor Kattan) دو تن از مسئولان انستیتو بین المللی مطابقت قوانین انگلستان(British Institute of International and Comparative Law- BIICL) برای گفتگوی حقوق بشری به ایران سفر کردند. سفری یک هفته‌ای برای تحقیق در باره قوانین جمهوری اسلامی و "گفتگو" با صاحب منصبان. انستیتو بین المللی مطابقت قوانین در چارچوب " گفتگو های اروپا با ایران" فعال است و همچنین در حال تهیه کتابی در باره قوانین جمهوری اسلامی و در یک کلام در عرصه پیشبرد پروژه ی اروپایی گسترش حقوق بشری در ایران تلاش می کند.

اگر گمان می کنید که این موسسه برای بررسی وضعیت حقوق بشر، روزنامه نگاران و فعالان سیاسی زندانی و آزاد شده اما تحت تعقیب، مدافعان حقوق زنان و یا نجات عدنان حسن پور و دیگر زندانیان و یا برای بررسی چرایی ممنوع خروج شدن فعالان و.... به ایران می رود، خیر! اشتباه کرده ايد!

در زمانی که انجمن صنفی روزنامه نگاران از سوی وزارت خانه های کار و ارشاد احمدی نژاد در تگنا قرار گرفته است، زمانی که انجمن دفاع از حقوق زندانیان ایران از همه سو تحت فشار قرار دارد و کانون مدافعان حقوق بشر نه تنها اجازه کار دریافت نکرده که عملا غیر قانونی اعلام شده است، کانون نویسندگان ایران همچنان در تعلیق اجباری بسر مي برد، انستیتو بین المللی مطابقت قوانین به دعوت همکاران و به اصطلاح خودشان "پارتنر" ایرانی یعنی سازمان دفاع از قربانیان خشونت به ایران تشریف می برند می خواهند با همکاری این انجمن خوشنام! بازجویان سابق اوین، کنفرانس در باره زنان و حقوق بشر و غیره برگزار و کتاب منتشر کند!

سازمان دفاع از قربانیان خشونت به ریاست آقای علیرضا طاهری توسط ماموران اطلاعاتي جمهوری اسلامي تشکيل شده و اداره مي شود. همه‌ی فعالان حقوق بشر که از تلاش‌های این سازمان باخبرند و بولتن های خبری آنها دریافت می کنند، می دانند که طاهری و همکارنش در این بنگاه پردرآمد چگونه اصلی ترین مباحث حقوق بشری را در ایران تحریف و وارنه جلوه می دهند.

سازمان دفاع از قربانیان خشونت در سال ٦٧ پس از قتل عام زندانيان سیاسی و چندی پيش از حضور آقای گاليندوپل گزارشگر ويژه سازمان ملل برای ايران، از سوی وزارت اطلاعات تشکیل شد. اين سازمان به منظور مقابله با اعتراضات خانواده های زندانيان سياسي و اعدامي به وجود آمد و در آغاز به بهانه دفاع از قربانيان ترور در ايران به فعاليت پرداخت. قصد داشت تا با طرح ترور مسئله اعدام ها و نقض حقوق بشر در ایران را خنثی کند. بخشي از فعاليت های آن ارسال بولتن و خبرنامه های رنگين به سازمانهای مدافع حقوق بشر در خارج از کشور بود. و بخشی دُگر تهدید و کتک کاری و بازجویی از خانواده های اعدام شدگان بود. سالها بعد که دکان شبیه‌سازی جمهوری اسلامی رونق گرفت، این سازمان با فشار جمهوری اسلامي و کشور های "دوست و برادر مسلمان" امتياز ناظر را در کميسيون حقوق بشر بدست آورد. در سال ٢٠٠٤ از سوی اتحادیه اروپا مبلغ یک میلیون و دویست هزار یورو برای پیشبرد "حقوق بشر" در ایران از اتحادیه اورپا کمک دریافت کرد، این پول علیرغم مخالفت بسیاری از سازمان‌های مدافع حقوق بشر متاسفانه با وساطت یکی دیگر از سازمان های معتبر دفاع از حقوق بشر و تحت نظارت دو سازمان دیگر که گویا یکی از آنها همین انستیتو بین المللی مطابقت قوانین در انگلستان است در اختیار بخش "حقوق بشر " وزارت اطلاعات قرار گرفت! البته این پول از خارج آمده مثل درآمد اسکله های بی نام نشان سپاه حلال است! و حتما حق‌حساب دو قلوهای اوين و کيهان حسن و حسین هم می رسد! گرنه "بخش رسانه ای وزارت"ساکت نمی نشست!

من شخصا با مذاکره و گفتگو همیشه موافق بوده و هستم ، دوسال پیش هم در پارلمان اروپا وقتی که تازه احمدی نژاد به تخت ریاست جمهوری اسلامی نشانده شد، علنا گفتم با هیتلر هم می شود مذاکره کرد! اما بر چه مبنایی و با چه اهدافی. گفتگوی های اروپا با ایران گفتگو نبود، بده بدستان هم نبود، مباحث آن فقط برای توجیه ادامه ی نقض حقوق بشر از یک سو و سود میلیاردی توتال و رنو بقیه شرکای حکومت بود، مذاکراتی که نماینده سازمان های مدنی در آن حضور نداشتند و همین هم برای عدم مشروعیت آن کافی بود. نتیجه آن شد که اروپا از تقاضای برگماری نماینده ویژه در کمیسیون حقوق بشر و یا صدور قعطنامه دست برداشت، و حضرات مرتضوی و امثالهم را به جان مردم انداختند! با من نبودم دستم بود! ما نیستیم آن طرف است! هم بنگاه شادمانی طاهری و دوستان را به جای "جامعه مدنی" قالب کردند‍. که ببنید با گفتگو چه پیشرفتی کردیم! تماشا کنید‍! از دل وزارت اطلاعات حقوق بشر سر برون آورد! طاهری شده است پریمو لوی* ایران! مرکز درمان شکنجه باز کرده است! خب انسان ها تغییر می کنند‍! بقیه مگر نبودند! و شیفتگان دمکراسی به سبک "کاچی بهتر از هیچی" هم تائید کردند که " در ایران زندانیان شکنجه می شوند اما درمان هم می شوند و تازه در عربستان سرویس های اطلاعاتی پریمو لوی ندارد!"

برخی بر این باورند که در بلبشوی امروز قبح همکاری با جنایتکاران و سرویس های اطلاعاتی و سازمان های نزدیک به آنها ریخته است و نیازی به شرم و ترس از فردا نیست. به گمان من اشتباه می کنند. یکبار به خانم مسئول میز ایران در کمیسیون حقوق بشر اروپا گفته شد! و تکرار آن بازهم بی فایده نیست. به این حضرات و شیفتگان پیشبرد دمکراسی با همکاری " آیشمن ها و گوبلزها " در ایران باید گفت :
اگر نمی توان امروز با قوانین کشورهای شما جنایتکاران و شکنجه گران و عاملان قتل در ایران را محاکمه کرد، اما با همین قوانین می توان شما را به جرم همکاری با شکنجه‌گر به پای میز محاکمه کشاند. بدون شک بدانید همکاری با سازمانهایی که در "جنایت علیه بشریت" دست داشته اند بدون پرداخت هزینه نخواهد بود.

*پریمو لوی نویسنده سرشناس روایت‌های هولوکست که به نامش مراکز درمان شکنجه در اروپا تاسیس شده است.

گفتند نه! نمي خواهيم فرمان بريم، ما دختران آنتيگون هستيم

2007-03-08T01:38:00.000+01:00

عجيب نيست که در دورترين خاطره ی بشری نافرماني مدني به يک زن نسب مي رسد. آنتيگون!
تراژدی مي گويند و تلخ تکرار آن تا امروز ماست .
چه کسي جز يک زن مي تواند عشق و صلح و پايداری را با کازاری برای دانستن در برابر جنگ و جهل و کينه بگذارد؟ و خود به قول "زنانه اش" دليرانه عمل کند. در شهر مردان، مرداني که سکوتشان حيرت آورترين انتظار "نوبت خويش است" آنهم بي هيچ لبخندی.
عجيب نيست که نوادگان آنتيگون هنوز فرمان شاهان را نمي پذيرند، که با مشتي خاک بر پيکر برادر سکوت را مي شکنند، تا حرمت آدميان، کرامت بشری را پاس دارند.
با احترام به خاطره ی زنده گان بي حرمتي بر مرده گان را نپذيرد! خاوران کجاست و سالهاست مادران و خواهران و همسران با کارواني برای برابری مردگان در راهند.
خواهر. که قانون قلب را به جای فرمان شاهان مي نهد تا پيکر برادر را به گور بسپرد. نا فرمان مي شود و مي پذيرد زنده در ديوار محصورش کنند.
چشم بند بر چشم نمي پذيرد، نگهبان تاريکي نمي بيند که کاروان به راه افتاده است تا مقصد راهي نيست چند نسل شايد! اما راهي نيست چند نسل به هم پيوسته اند تا از ميدان با غرور و شادی بگذرند. نگهبان نمي بيند، که بينايي اين زن از مرز سنگسار و اعدام و ارعاب گذشته است.
مي گويد جنگ است شهيد يک سوی و دشمن يک سو! شهيدان را به خاک مي سپاريم به فرمان شاه، دشمن را نه!
آنتيگون مي گويد : اينان برادرند! جنگ قدرت جنگ نيست! برادر کشي ست
از دورترين حادثه ی تاريخ مي آيد از شهری که جنگ آئين اش بود و هست هنوز
نگهبان سلول های فراموشي به ياد نمي آورد، تاريخ در چشمش مرده است، که اينسان زن را فقط زنا مي داند،!
اويک زن است. از دورهای شهری که شما ساختيد آمده تا قانون شهر شما را نپذيرد ، فرمان شاهان را گردن ننهد، عشق در قلب خواهر همان قانون است، مالکان مهر و پايداری
او يک زن است، برای پايداری و مهر و عشق همراه و برابر
نگهبان پير به ياد نمي آورد ! آنان از سالهای دور تر از ذهن پليدش آمده اند با گل های سفيدی بر سينه
پيش از شهرزاد بدنيا آمده است ، قصه ها برای زيستن آموخته! تا قانون شهر شما را نپذيرد!
به ياد نخواهي آورد در ذهن تو حافظه مرده است!
سکوت شب را او شکست، با خاکي که بر جسد برادر ريخت، دختری ست، از دختران آنتيگون
نگهبان تاريکي کليدش را در قفل مي پيچاند اما کاروان به را افتاده است. تا به پيشواز صبح رود.
نگهبان نمي داند شيد با همان اولين کلام کارزار ميدان تازه ای برای نورافشاني سپيده گشوده است.
مقدمش مبارک. نورش از سلول ها خواهد گذشت

با آنکه امروز باز سعيده ای پر مهر و عشق به فردایي تهي از ستم و مرگ و جهل، چشم از جهان فرو بست، يادش نور و گل و پايداری است که از ديوار سلول ها تاريکي عبور خواهد کرد تا ويراني زندان ها!
نگهبان پير جهل و تاريکي نمي داند کاروان گل و بهار و برابری در راه است ! و هيچ چشمبند و سلولي محصورش نخواهد کرد.

با ياد عزيز پوران بازرگان به خواهرانم در زندان ها

************
آنتيگون در اسطور های يوناني دختر اديپ است که برادارانش پلنيس و ایتکل در جنگي برای کسب قدرت در تِبس کشته مي شوند. كرئون عموی شان به قدرت مى رسد و بر تخت شاهي مي نشيند . به جرم "خيانت" در ميدان نبرد تدفين پلنيس ممنوع مى كند. آنتيگون مي گويد که از " قلب فرمان مي برد" و برادر را به خاك مى سپارد. به مرگ محکوم مي شود زنده در ديوارش مي نهند. نافرماني آنتيگون را اولين اقدام به " نافرماني مدني" در تاريخ بشری نام برده اند.

به پشتيبانی از مبارزه فمينيست های ايرانی برخيزيم

2007-03-06T01:05:00.000+01:00

جنبش زنان در ايران هر روز گام هايی محکم تر در مسير مبارزه برای آزادی و دمکراسی بر می دارد. کار زارهای گوناگونی که به همت فمينيستها به پا شده از جمله مبارزه برای تدوين منشور زنان، کمپين لغو سنگسار و کمپين "يک ميليون امضا" شواهد غرورانگيز اين تلاش های بی وقفه اند. فمينيست های ايران در مبارزات خود به قطعنامه ها و کنوانسيون های بين المللی که ايران امضا کرده است ارجاع می دهند و دولت را به رعايت تعهدات خود فرا می خوانند. ايران از امضا کنندگان کنواسيون های بين الملی مدافع حقوق بشر و نافی تبعيضات و نابرابری هاست اما حکومت مستقر به نام اسلام تبعيض جنسی و نابرابری زن ومرد را قانونی کرده است. زنان ايران در عرصه جامعه و فرهنگ حضوری قاطع و درخشان دارند اما در نظرگاه قانون مسلط ناقص و فرودست محسوب می شوند. اين قوانين با منع رشد وشکوفايی نيمی از جامعه زيان های جبران ناپذيری برای ملت و مملکت در پی دارند.

در شرايطی که در فضای بين المللی شاهد گسترش انواع افراطی گری در بستر رشد منازعات ميان دولتی، قومی و مذهبی هستيم جنبش زنان در ايران افق های تازه ای در چالش های حقوق بشری، فمينيستی و دمکراتيک در سطح ملی و دنيايی می گشايد. اين جنبش با ارجاع به ارزش های جهان شمول بشری رويکرد ايستا به هويت ملی، قومی و مذهبی را به پرسش می کشد، حصارهای بسته مفاهيمی چون " فمينيسم اسلامی" و "حقوق بشر اسلامی" را در می نوردد و به روشنی اعلام می کند که مسلمانی در نفی حقوق بشر، نفی آزادی و برابری زنان و نفی دمکراسی نيست. اين جنبش نويد بخش فمينيسمی پوياست که به تنوع فرهنگها در چهارچوب ارزشهای جهان روا ارج می گذارد.

اکنون، در روزهايی که به استقبال 8 مارس، روز جهانی زن می رويم جنبش فمينيستی در ايران آماج سرکوب گسترده ای ست. دستگيری و بازداشت دهها زن فعال به اتهام واهی اقدام عليه امنيت، هدفی جز واداشتن آنان به سکوت و برچيدن کارزارهای مبارزاتی ندارد. در شرايط سانسور رسانه های جمعی در داخل کشور انعکاس اين اقدامات سرکوبگرانه، آنطور که بايد و شايد ميسر نيست.

ما در فرانسه، همه ی زنان و مردان آزادی خواه، فعالان جنبش فمينيستی، حقوق بشر، هنرمندان، روزنامه نگاران و کنشگران سياسی را به پشتيبانی فعال از فمينيست های ايرانی که مبارزه آن ها نويد بخش آينده ای دمکراتيک در ايران است فرا می خوانيم.

امضا کنندگان فراخوان .

شهلا شفيق- نويسنده و فعال جنبش زنان
عبدالکريم لاهيجی ـ نايب رئيس فدراسيون جهانی اتحاديه های دفاع ازحقوق بشر
رضا معينی ـ پژوهشگر و مسئول بخش ايران گزارشگران بدون مرز

نخستين امضاهای حمايت
هلن سيکسوس ـ نويسنده نامدار فرانسوی، آريان منوشکين ـ کارگردان برجسته تئاتر، فادلا آمرا ـ رهبر جنبش زنان "نه هرزه، نه فرودست" به همراه محمد عبدی دبير کل و سيهم حبشی نايب دبيراين جنبش، کارولين فورست ـ نويسنده و روزنامه نگار، برنده جايزه کتاب سياسی در سال 2006، فيامتا ونر ـ نويسنده و روزنامه نگار، سوفی بسيسس ـ پژوهشگر ودبير فدراسيون جهانی حقوق بشر، فرانسين باوه ـ معاون شورای منطقه پاريس و حومه، واسيلا تامزالی ـ وکيل سر شناس الجزايری و رئيس اسبق بخش حقوق زنان در يونسکو ، ليليان کاندل ـ جامعه شناس، مايا سوردوت ـ نماينده اتحاديه انجمن ها برای دفاع از حقوق زنان ، ژوليت منس ـ نويسنده ، توفيق و بريژيت الال ـ بنيانگذاران انجمن "مانيفست آزادی ها"، نيکول ساوی ـ عضو انجمن همبستگی با زنان دمکرات الجزايری، کلارا دومينگز ـمسئول خانه زنان در پاريس ،کلودی لسلير ـ مورخ ، از بنيان گذاران شبکه اقدام برای خود مختاری حقوقی زنان مهاجر و پناهنده، مونيک دانتال ـ نماينده شبکه فمينيستی "گسست"، ناديا شعبان ـ نايب رئيس انجمن تونسی ها در فرانسه ، ژوسلين کلارک مسئول بخش فمينيسم اتحاد خانواده های لائيک ، فا تيما لالم – جامعه شناس و عضو مرکزی جنبش تنظيم خانواده ، کاترين دودون ـ هنرمند عکاس ، دنيز بريال –مسئول انجمن آتالانت ، ويدئو های فمينيستی ، کاترين کريژل ـ روانشناس ، ناديا رنگار ـ جامعه شناس، ماريانا اوترو ـسينما گر

جمع آوری امضاها ادامه دارد.
نام های امضا کنندگان اوليه به فرانسه ـ به ترتيب حروف الفبا
Mohamed Abdi, secrétaire général de Ni putes ni soumises,Brigitte Allal, fondatrice du Manifeste des libertés,Tewfik Allal, fondateur du Manifeste des libertés,Fadela Amara, présidente de Ni putes ni soumises,Francine Bavay, vice-présidente du Conseil régional d'Ile-de-France,Sophie Bessis, chercheuse, secrétaire générale adjointe de la Fédération internationale des droits de l’Homme,Denise Brial, présidente d’Atalante vidéos féministes,Nadia Châabane, vice-présidente de l’Association des Tunisiens en France
Hélène Cixous, écrivaine,Jocelyne Clarke, responsable du secteur féministe de l’Union des familles laïques,Monique Dental, responsable du Réseau féministe Rupture,Catherine Deudon, photographe,Clara Domingues, présidente de la Maison des femmes de Paris,
Caroline Fourest, essayiste, journaliste,Liliane Kandel, sociologue,Catherine Kriegel, psychologue,Sihem Habchi, vice-présidente de Ni putes ni soumises,Fatima Lalem, sociologue, membre du Planning familial, Claudie Lesselier, historienne, présidente du Réseau pour l’autonomie des femmes immigrées et réfugiées,Juliette Minces, écrivaine, sociologue,Ariane Mnouchkine, artiste, metteuse en scène, directrice du Théâtre du soleil
Mariana Otero, cinéaste,Nadja Ringart, sociologue,Nicole Savey, membre de l’Association de solidarité avec les femmes algériennes démocrates ,Maya Surduts, porte-parole du Collectif national pour les droits des femmes et de la Coordination des associations pour le droit à l’avortement et à la contraception,Wassila Tamzali, avocate à Alger, ex-directrice du Droit des femmes à l'Unesco, Fiametta Venner, essayiste.

زیبایی دویدن از زیبایی رسیدن زیباتراست

2007-02-18T00:45:00.000+01:00

به ساعتم نگاه می کنم و به عکس های سیاه و سفیدی که خاطره اند، در نگاهشان زمان چه سخت می گذرد، روز و شب درهم و بی معنا شده اند، عکس های صامتی که چهره ندارند! اما می توانند بگویند.

خسرو گلسرخی بر صفحه سیاه تلويزيون می نشانند. اما از پاره کردن عکس هایش در تظاهرات با گوش خراش فریادهایشان " حزب فقط حزب اله رهبر فقط روح اله" در مهر و آبان آذر و دی پيش از پیروزی انقلابشان، تصویری نیست! کرکس هایی که چندی بعد همه ی رفقای "خسرو" را در پشت بند جهار اوین به گلوله بستند!

به ساعتم نگاه می کنم، همین ساعت بود! ٢۹ بهمن که رئیس کمیته انقلاب اسلامی به خانه مان زنگ زد و گفت عطایی را گرفته ایم می خواهید ببیندش! بهروز همان روز نرفت، گفت سالروز اعدام خسرو کرامت است!
روز بعد رفته بود عطایی را دیده بود " پشت در فقط نگاهش کردم، مرا نشناخت، سیگار خواست، بسته سیگار زرین را از پنجره سلول دادم دستش، دستش می لرزید."

عطایی بارها در روزهای "ستم شاهی "، هر بار که ساواک تفتیش می کرد، به خانه ما آمده بود. تنها همشهری بود که به خود اجازه می داد بیاید. دیگران سعی می کردند وارد خانه نشوند. يک بار در پایان تفتیش، خواهرم که همکلاس دخترش بود را به اسم صدا کرد و گفت : زیر دستی برايم بیاور تا صورت جلسه را بنویسم و بدهم پدرت امضا کند، خیر است انشاله، ما که چیزی پیدا نکردیم!" مادرم ديگرطاقت نیاورد و گفت " خب شما که همشهری هستید و اينطور لطف داريد، چیزی پیدا کنید و اضافه کنید! دیگر می خواهید کی را ببرید همه را که گرفته اید! چیزی بنویسید و این چند بچه را هم ببرید" عطایی به رئیس اش نگاه کرد و گفت " توهین به مامور دولت را هم بنویسم" افشار رئیس ساواک گفت نه ایشان ناراحتند و مهم نیست!

سالها بعد در دهه شصت که لشگریان امام حاضر و غایب، همه همشهری و آشنا! شبها با چماق و سنگ و گلوله به خانه حمله می کردند مادرم می گفت " صد رحمت به عطایی و ساواک کافر!"

به ساعتم نگاه می کنم از زمان هنوز گويي سالي نگذشته است، در محل کارم دفتر تعمیرگاه ایران خودرو نشسته ام، چندی بیش نیست که "دانشگاه شهید کچويي" اوین فارغ التحصیل شده ام. بازهم بهمن است و سختی خاطره ها، روزهای موشک باران است وشهر خالی ست از همه خاطره ها, عطایی از در می آید. ماشینش به تعمير نياز دارد. از کسی پرسیده و می داند کیستم. بالای سرم ایستاده و من کارت تعمییر را پر می کنم. پیرشده است و ته ریشی دارد. پس توهم زندان بودی؟
چیزی نمی گويم.

می گوید شبیه بهروز هستی، خدا رحمتش کند. نفهمیدم چطوری کشته شد!

نگاه نمی کنم اما احساس می کنم لبخندی به لب دارد.
دو باره می گوید " بازهم هبت را که گرفتند!"
پاسخ نمی دهم
کارت را به دستش می دهم تازه نگاهم به بغل دستی اش می افتاد برادر موسوی ! از ساواک جدید
عطايي دوباره می گوید بیچاره پدرت ! حالشان چطور است
!می گویم خوبند اما نه به خوبی شما
عطايي با نگاهي و تلخندی نگاهم مي کند و می گوید : خود کرده را تدبیر نیست!
برادر موسوی می خندد. برادر موسوی، آشناست، زماني هميسايه ما بوده است، در رژيم سابق يکبار پايش به زندان خورده بود برای اغفال بچه ای 12 ساله ، بعد هم شد حزب الهي و بعد هم منشي ِ شورای عالي قضايي

در آن لحظه هيچ کلامي تلخ تر از اين قلبم را نفشرده بود، ساواکي آزاده شده ای با اوباش ساواکي شده ای با هم به سرنوشت کساني که برای آزادی همه عمر تلاش و آخر جان داده بودند، ريشخند زنند!!

به ساعتم نگاه می کنم نیمه شب است، مدایح بی صله را بدست مي گيرم
شاملو درست می گوید نمی توان "فقط نوحه خوانی گريان بود"
هر چه هم شد باشد

.........

" من هراسم نیست
چون سرانجام پر از نکبت هر تیره روانی را
که جنایت را چو مذهب حق موعظه فرماید می دانم چیست
خوب می دانم چیست"

به ساعتم نگاه می کنم تا صبح راهی نمانده، نه صبح صادق و سحر تمثیلی، نه با همه افتان و خیزان رفتن ها باید به همه خوبي ها باور داشت، حتا اگر شب باشد و بماند! همین
کمال رفعتي صفا گفته بود :
زیبایی دویدن از زیبایی رسیدن زیباتراست

مي گفت "چرا باران نمي بارد"

2007-02-07T13:58:00.000+01:00

مي گفت "چرا باران نمي بارد"
راست مي گفت زمين خشک و آسماني چنان سياه از ابرهاي "نازا" فقط بذر نا اميدی به بار مي آرند.
مي گفت "چرا روشن نمي گردد دگر اين خانه های غرق در فقر و سيه روزی"
و رفتند. تا خانه ها را روشن کنند، با دلي پرعشق و کلماتي ساده از عشق، هستي، در راهي بي بازگشت. شب بود.
آنها رفتند اما چراغ های قصر و اوين و در "ظلمتکده" نور فقط از گلدسته های مساجد روشن شدند! و شبکه سراسری برای کشتن نور و انقلاب وآزادی خواهي.
نور که نباشد تاريکي همان ناديدن است، آنزمان جمکران نبود اما "عکس آقا را در ماه" مي گذاشتند

مي گفت "چرا آنکس نمي آيد"
آمد. اما نه آنکه مي خواست "سينمای فردين را و نان را بر سر سفره تقسيم کند " با "هيچ" احساسي و چشماني پر از نفرت. مرگ باريدن گرفت. چه باراني، سيل آمد! گورستانهامان همه آباد شدند!

مي گفت " در اين ظلمتکده حتي طناب دار هم از بي شکيبي خسته مي ماند"
"ظلمت کده" بود که به ما فرصت نداد تا بدانيم طناب دار مي تواند در هر دستي قرار گيرد.
طناب دار اينک "بي شکيب" تر از پيش، پس از هزاران سر ِ بر دار بيتاب سرهای ديگر است!
سالهای دهه چهل بود به هنگام سرودن اين شعر بهروز ١٦ سال داشت، سالهايي که برای عدالت راهي جز "تهاجم" نمانده بود. در زندان بود که دانست
با بانگ "حي علي السلاح" " گاه نبرد نبود"
چرا که "دست خيشوار که
بکار شيار
ننهاديم!

بهروز "چرا باران نمي بارد" را قبل از دستگيری و زنداني شدنش در دهه پنجاه. سرود، اول بار شش روز پس از آزاديش از زندان به تير گاردی ها گرفتار آمد، و نه ماه پس از آزادی در شب جشن مشروطيت کشته شد. به هنگام مرگ فقط بيست و هفت سال داشت. اگر هم مي ماند چون ديگر کسان اش، سالي، ماهي بعد سرش بر دار مي رفت. داری که هنوز با " فراموشي" و کور شدن حافظه ها قرباني مي گيرد.

بهروز چند روز پیش از مرگ اش زمانی که فالانژها و اوباش لباس شخصی، با آتش زدن کتاب فروشی های شهر "جشن کتاب سوزان" به راه انداخته بودند، در اعلامیه ای خطاب به آنها نوشته بود "مغول ها خسته نباشید!" تاریخ تکرار شده بود. مغول ها دوباره آمدند، بردند، سوختند، کشتند. فراموش کرده بودیم. نباید می کردیم. امروز به یاد آریم تا هرگز چنين مباد.

چرا آتش نمي بارد

در اين ظلمتکده ، حتي

طناب دار هم

از بي شکيبي

خسته مي ماند

در اين ظلمتکده ، حتي

دو چشم باز هم از

از بي نصيبي

بسته مي ماند

کنون ديگر ترازو ها
تعادل را به هنگام تهاجم

ياد مي گيرند

چرا آنکس نمي آيد؟
چرا آتش نمي بارد؟

چرا روشن نمي گردد
دگر اين خانه های غرق در فقر و سيه روزی

چرا آنکس نمي آيد؟
چرا آتش نمي بارد؟

بهروز معيني ١٨ بهمن ١٣٤٨

يادش و
يادشان زمزمه نيمه شب مستان باد
تا نگويند که از ياد فراموشانند

پاسخ به يک نامه

2007-01-30T13:50:00.001+01:00

در مورد آيت‌الله مدنی، که که من در يلدا بازی اشاره کرده بودم، پرسيده‌ايد. بله ايشان همان به قول شما "شهيد محراب"

هستند. البته زندگي نامه ای که به آن استناد کرده‌ايد، به گمان من اشتباه است! در اصل مثل بسياری از زندگي نامه‌های پس از انقلاب و "روايات رسمي حکومتي" پر از اغراق و تحريف است. از جمله " ايشان به فرمان آقای خميني به خرم آباد نيامدند"!!! که توسط ساواک نيمه تبعيد شده بودند! "حوزه کماليه را هم ايشان تاسيس نکردند" که اين حوزه به اين عنوان کماليه خوانده مي‌شود، چون موسس آن آيت‌الله کمالوند بوده‌اند. آنهم زماني که خود آقای خميني هنوز آيت‌الله نیودند! راستش اين حضرات بعيد نيست فردا، مثلا بنويسند فرانسه را آقای خميني در سال ١٣٥٧ که به آنجا رفت از اشغال آلمان نجات داد!! من فکر نمي‌کنم آقای مدني حتا پايش هم به حوزه کماليه رسيده باشد! روحانيون شهر يعني بزرگاني چون آقايان جزايری ( حاج آقا عيسي و حاج آقا حسين) اهل سياست نبودند. و امثال "سيد اسداله " را هم تحويل نمی‌گرفتند. در آن سال ها، آن بخش از آخوندهایی که بعد از انقلاب به "روحانيت مبارز" شهرت يافتند آخوندهای درجه سه و چهار و روضه خواناني بيسواد بودند، مثل سيد فخرالدين رحيمي و اخويش سيد نورالدين( که مثلا نمايندگان مجلس ما شدند) که کسي تحويلشان نمي گرفت و يا امثال شيخ مهدی قاضي بودند که در کار قاچاق و همکاری با رژيم و زمين خواری بودند، بعداز انقلاب و در ميان فرياد مردم که وی را "دزد عمامه بسر" خطاب می‌کردند، در يک سفر به قم يکشبه تبديل شد به "نماينده امام " !! و برایش سابقه‌ای درست کردند در سالهای خفقان با امام رابطه داشته است! البته ایشان در سالهای دهه شصت عضو شورای عالي قضايي شد و حق انقلابيون را کف دستشان گذاشت! بقيه اين حضرات هم يکشبه "مبارز و مجاهد" شدند! به هر حال آن روزها اين حضرات نه تنها با آقای مدني رابطه نداشتند بعيد می‌دانم برايش پرونده سازی نکردند باشند! آن زمان البته به ايشان آيت اله نمي گفتند. که "سيد اسداله" صدايش می‌کردند! قبل از انقلاب آخوندی معمولي بود! مثل بقيه! پيش نماز مسجد کوچکي در خرم آباد بود. آقای مدني را من بعد از انقلاب فقط يکبار ديدم و در همان اوايل که به خرم آباد آمدند. هنگام احوالپرسي از من متوجه شد، که به قول خوشان "آنوری شدم!" و با خنده گفتند بالاخره "کانون پرورش فکری " از راه بدرت کرد!". آنزمان هم که من به مسجد می‌رفتم، ايشان مي دانست که به کتابخانه کانون پرورش فکری هم مي روم و با گروه تاتر کودک فرهنگ و هنر شهر هم همکاری می‌کنم. در ظاهر حرفي نمی‌زد ولي از نصايح‌اش معلوم بود، خوشش نمی‌آمد. مثل بقيه آخوند ها که با "فرهنگ" ميانه‌ای نداشتند.

اما همان زمان در پرتو نفوذی که داشت کتابخانه‌ای در مسجد راه انداخت. مسئولش جواني بود به اسم آقای کريما، جوان بسيار جالبي که مدتي هم قبل از انقلاب دستگير شد. اما بعد از انقلاب ديگر خبری از ايشان نشد. به هر حال کتابخانه مسجد محلي شد برای خواندن کتاب‌های کمی تا قسمتی ممنوعه! بيشتر کتاب‌ها مذهبي بودند و چند جلد کتاب صمد بهرنگي هم داشتيم، يک بخش از کتاب های "کانون پرورش فکری" را که در انبار کانون گذاشته بودند و مورد استفاده قرار نمی‌گرفتند، آنجا برده بوديم.البته بعد از " پاک سازی " آقای مدني به قفسه‌ها رفتند! ( از جمله کتاب های پاک سازی شده يکی کتاب پنج معصوم زنده ياد گلشيری بود که اتفاقا به دستور ساواک از کتابخانه کانون هم پاکسازی شده بود!!) جالب آنکه بعضي از بچه‌هايی که بعدا با اراذل و اوباش مشهور شهر گروه فالانژهای حزب‌اللهي را تشکيل دادند و در سايه حمايت سپاه ( خودشان همه پاسدار و بسيجي بودند!) به کتاب سوزی و عربده کشي و حتا قتل بچه‌های سياسي دست زدند، همان موقع با آن کتابخانه و کتاب ها هم مخالف بودند!

خاطره جالبي که از ايشان به يادم مانده اين بود که ما در کتابخانه مسجد به سبک کتابخانه ی کانون پرورش فکری و با کمک دوستي به نام محمد باقي يادش به خير (يکي از بچه های خوب شهر ما که بعد از انقلاب به سازمان مجاهدين خلق پيوست در سال شصت دستگير و زنداني شد و گويا در سال ٦٦ از زندان آزاد شد، اما بعد در سال ٦٧ او را احضار و همان شب در خرم آباد اعدام کردند) روزنامه ای ديواری به راه انداختيم. روزی که اولين ( و آخرين!) روزنامه ديواری را آماده مي کرديم، آقای مدني در مسجد بود و با آنکه ظاهرا مطالعه مي کردند، اما از دور با دقت کار ما را هم دنبال مي کرد. يکي از مطالب روزنامه، معرفي روزنامه‌نگار بود که ما صوراسرافيل را انتخاب کرده بودم. در اين باره مشغول صحبت بوديم که آقای مدنی جلو آمدند و گفتند " آيا مي دانيد اولين روزنامه‌نگار اسلام چه کسي بوده است؟" و منتظر پاسخ ما نشد. ادامه دادند " حضرت علي بودند" و دليل خود را نهج البلاغه گفتند. آن موقع می‌شد با آخوند بحث کرد و حرفش را هم نپذيرفت و سر از وزارت اطلاعات در نياورد و متهم به " اقدام عليه امنيت ملي و توهين به مقدسات " نشد!! ما گفتيم آن کتاب است و تازه اگر نهج البلاغه را هم بپذيريم، ايشان نويسنده بودند و نه روزنامه‌نگار! کلي با ايشان جر و بحث کرديم. واقعيت اين است که ايشان مهربان و اهل بحث بود (حتا با ما که آن زمان نوجوان بوديم) خلاصه ايشان گفتند خب نامه به مالک اشتر را چه مي گوييد! که گزارش وضع مملکت است. ما هم بالاخره قبول کرديم اما بعد ايشان گفتند : "ولي چون مقام حضرت علي را نبايد با انسان‌های عادی مقايسه کرد، شما بگويد که مالک اشتر اولين روزنامه نگار بوده است، بهر صورت پاسخ به نامه های حضرت از سوی ايشان اولين گزارشات مکتوب محسوب مي‌شود و در تاريخ هم معروف است." ما هم همين را تيتر کرديم!
اگر ايشان زنده مي ماندند حتما امروز صاحب مقامی مي شدند و شايد روز خبرنگار در ايران تولد و يا وفات مالک اشتر می‌شد!

در مورد ترور ايشان، من موافق هيچ نوع خشونتي نيستم و هر نوع خشونت را محکوم مي‌کنم. من آنزمان زندان بودم و در انفرادی حس بدی داشتم ! با پاهايي ورم کرده از شلاق آنهم از دست دوستان و پيروان آيت‌الله! اما از مرگ ايشان نه تنها خوشحال نشدم که ناراحت هم بودم و شايد کمي هم گريستم! اما امروز به بي اخلاقي و سنگدلي اين قوم ایمان دارم، اگر روزی مرا به دادگاهي می‌بردند که ايشان حاکم شرع آن بود و حکم من اعدام بود، ايشان پر مسلم تخفيف نمی‌دادند و مرا اعدام می‌کردند!! چنانکه گيلاني و امثال وی با فرزندان خود هم همين کار را کردند!

راستش را بخواهید من امروز هم که اين کلمات را می‌نوشتم و به ياد ايشان ‌افتدم، دلم گرفت. اما برای محمد باقي هنوز سوگوارم. من ترور کسي( متاسفم که نمي توانم بنويسم انسان! ) مثل سيد اسداله لاجوردی قصاب اوين و جنايتکار حرفه‌ای را هم علنا (در مصاحبه‌ای با رادیو فرانسه) همان شب مرگش محکوم کرده‌ام و البته متاسف هم شدم که بخشي از حقايق در باره ی جنايات دهه شصت را با خودش به گور برد.

دوست ارجمند

مهمترين بخش نامه شما در باره "مرتد فطری" و "مرتد ملي" است، که تعاريف آنها را برای من شرح داده‌ايد. از لطف شما متشکرم، ولي اين تعاريف را پيش از اين می‌دانستم. سالهای اوليه دهه شصت در زندان به بعنوان اتهام در پرونده‌ام ذکر شده بود. اين نوشته هم اولين "اعتراف" رسمي من در اين باره نيست! در ورقه‌ها بازجويي خودم با دست خودم مجبور به نوشتن و امضای آن شدم! در آن سالها با اين اتهام هزاران سر به ناحق از بدن جدا شد! که من آنرا جنايت سياسي می‌دانم و معتقدم آمران و عاملان آن بايد مجازات شوند و در اينباره هم کم ننوشته ام! لطفا به اين سايت مراجعه کنید و ببنيد. به هر حال من نگران نيستم، هيچ وقت نبوده ام! همين هستم که هستم! فکر می‌کنم آنانکه به ارزشی غير آزادی بيان معتقدند بايد نگران باشند نه من! داستان اين حکومت را هم شما که عابد و مسلمانيد بهتر از من بايد بدانيد. برادر جان بحث بر مسلماني و غير مسلماني نبوده و نيست، هيچگاه هم نبود. بحث بر سر منافع و مصالح عده‌ای است که با اين بهانه ناقد و معترض به فقر و فساد و جنايت و فحشا و ... بي‌سابقه در اين کشوررا سر ببرند! باور کنید باهمين اوضاع امروز اگر فقط يک درصد تعابير و تعاريف آن زمان آقای مدني در باره حکومت شاه را بکار بگيريم، بايد بگويم بنا بر آن تعاريف " حکومت جابر" است! و "تکليف مسلمان" در برابر چنين حکومتي معلوم! ايشان می‌گفتند : قيام!" آنچه که شما خود هم به آن اشاره داريد به گمان من انحراف نيست، جنايت است! ثمره‌ی ٢٨ سال حکومت اسلامی در ايران را هم من و هم شما داريم می‌بينم! در يک کلام جنگ و جهل و جنايت است.

اما در مورد اسلام‌خواهی، شما بهتر است به نوشته های آقای کديور (که اتفاقا مفصل در باره ی مرتد و شرايط مرتد کشي در مقاله ی اسلام و حقوق بشر شرح داده اند) هم رجوع کنيد. پيش از ايشان هم البته آقای مجتهد شبستری واضح تر نوشته بودند. اما من با توجه به نکاتي که طرح کرده ايد آدرس سايت را می‌دهم تا به ديگر مطالب اين محقق نيز نگاهي کنيد. من موافق نظرات آقای کديور که متاسفانه در باره ی آزادی بيان لنگ مي‌زند و گاه خواهان لغو اصل نوزده اعلاميه جهاني حقوق بشر می‌شود، نيستم. اما به گمان من خواندن قرائت ديگری از اسلام برای شما مفيد است.

و در آخر که همه حرف‌ها و پرسش‌هایتان را پاسخ دادم، خدمتتان عرض کنم که از حرف های شما کمي هم بوی تهديد می‌آيد، اما لحن مودبانه شما و طرح سوال جدی مرا وادار به پاسخ کرد. و به ويژه که تاکید کرده‌اید" می‌خواهيد در باره شخصيت ايشان مطلب بنويسيد." اميدوارم اينگونه نباشد! و شما نه اولی هستيد و نه آخری! سالهاست که تهديد به روشي وعادتي برای همه ما از حکومتي تا معترض به حکومت تبديل شده است! مطمئن باشيد اين روش و عمل بي اثر است! ترساندن از سر بريده قدمتي به تاريخ ما دارد! فقط اميدوارم همانگونه که گفته ايد "طلبه ای ساده باشيد" که "علاقه‌مند به خواندن و اينترنت است و مي خواهد بيشتر بداند." عميقا معتقدم دانستن حق همگان است. برای همين نمی‌ترسم.

درستکاران ِ ملت

2007-01-19T01:03:00.000+01:00

پنجشنبه ١٨ ژانويه در فرانسه حادثه ای رخ داد، برای اولين نام شهروندان عادی در کنار بزرگان تاريخ اين کشور در آرامگاه پانته اون بر لوح يادبودی نوشته شد. اين شهروندان کساني بوده اند که در هنگام اشغال فرانسه در جنگ دوم جهاني به گريختگان و فراريان يهودی ياری رسانده و يا پناه داده اند. با گذشت بيش از ٦٠ سال از پايان جنگ و اشغال فرانسه، از کساني که در روزهای تيره و تار يک ملت درستکار بوده اند، به وظيفه انساني خود عمل کرده اند، از قانون جنايت و ستمگری نافرماني کرده اند، قدرداني مي شود. "درستکاران در ميان ملت" عبارتي برگرفته شده ازعبری ست اما در سال های سياه فاشيسم در اروپا معنا يافت. زماني که ٧٦ هزار يهودی از فرانسه به اردوگاه های مرگ فرستاده شدند. اما بيش از ٢٥٠ هزار نفر از آنها نجات يافتند، به همت مردان و زناني بي نام و چهره که امروز نام ٢٧٠٠ نفر از آنها به تاريخ ملت فرانسه راه يافت.

امروز در اين مراسم من هم شرکت کرده بودم، از همان اول بغضي گلويم را مي فشرد. شايد از ديدن مردان و زناني سالمند، دهقان و دکتر و خانه دار، با موهايي سپيد اما لبخندی به گرمي فتح و پيروزی بر لبانشان. شايد برای آن بسياران غايب، مردان و زناني که حتا نپذيرفته اند که نامشان در اين ليست يا هر ليست ديگری باشد، هيچگاه خود را نشان نداده اند و نگفته اند که ما هم بوديم! چرا که به گفته ی خودشان فقط و فقط به وظيفه خود عمل کرده اند! وظيفه شهروندی، انساني، و گاه ديني شان و...

اشک من اما فقط برای پانته اون و تاريخ فرانسه و يهوديان قتل عام شده نبود، به يکباره به سال هایي رفتم که بخشي از ما هم مثل يهوديان اروپا در جنگ دوم جهاني، در کشور خود، بي پناه و آواره و بي کس شده بوديم.
راستي در آن سال ها بودند کساني که به هموطن خود، بر خلاف دستور قانون و حکومت پناه دهند؟ نمي دانم! چند نفر از طرح مالک و مستاجر لاجوردی و دفتر دادستاني که هدفش "لو" دادن فعالان سياسي و دستگيری آنها بود سرپيچي کرد؟ چند نفر به آن همه بي شمار زن و مرد فراری پناه داد که تا در تابستان سياه شصت "عزت شاهي ها" در خيابان دستگيرش نکند و شبي در اوين " برادر حمزه" به اتاقي در يکي از بندهای اوين نيايد و همه را بر پا ندهد و نگويد تو و تو و تو و .... و آنها را ببرند و بعد در پشت بند چهار "آهن خالي کنند" و تو همان شب در زير پتوی سربازی در اتاقي که گنجايش ١٠ نفر داشت و در آن ١١٣ نفر جا داده بودند و مي بايست "شيفتي" زندگي مي کردی اگر نوبت خوابت بود، با چشماني اشکبار تير خلاص ها نشماری! و با آن نداني که چند نفر اعدام شده اند!

اشک من برای فراموشي ست، و بي پناهي که هنوز ادامه دارد! آرام اشک مي ريزم و به هست و نيست، فراموشي و حافظه و فردايي ديگر مي انديشم. مراسم به پايان نرسيده ، از پانته اون بيرون مي زنم، پيرزني از همان"دادرسان" دم در ايستاده و به در تکيه داده گويي نفس تازه مي کند، لبخندش بر لب، جلو مي روم، دستش را مي گيرم که از پله ها پايين ببرم، دستش گرمای دست مادرم را در سالهای پيش از طوفان را به يادم ميآرد، طوفان کي آغاز شد! خانه ما همواره از يورش خالي نماند! چه کسي دست او را از اوين تا خاوران گرفت؟ چند دست سردی دست تنهايش را لمس کرد. در پايين پله ها به مدالي که بر سينه دارد، نگاه مي کنم، بر روی آن نوشته شده :
هر کس که يک نفر را نجات دهد همه جهان را نجات داده است!
پيش از آنکه او چيزی بگويد دستش را مي بوسم و با لبخندی که اشکم را بپوشاند، مي گويم " مادر جان مرسي"

**********

* استاد ارجمند آقای سپانلو با ترجمه کتاب آلبرت کاموles justes را عادلان مترجمه کرده است . من با اجازه ايشان بنا بر مفهوم درستکار بودن اين واژه را برگزيده ام. شايد درست تر "دادرسان" باشد.

همبستگي با خبرنگار آژانس فرانس پرس

2007-01-05T19:29:00.000+01:00

امروز برای همبستگي با خايمي رازوری خبرنگار آژانس فرانس پرس در پاريس تجمعي در برابر دفتر اين خبرگزاری برگزار شد. اين تجمع به دعوت به گزارشگران بدون مرز بود و بسياری از عکاس- خبرنگاران مشهور هم شرکت کرده بودند. برای اعتراض دوربين خود را بر زمين گذاشته بودند. در آن لحظه من به خودم اجازه ندادم عکس بگيرم .به هر حال چند تا عکس فقط برای خودم گرفتم که در اينجا مي گذارم . شايد اسمش گزارش خبری باشد! از ديدن آقا رضا دقتي خوشحال شدم و اينکه مثل هميشه آمد و دوربين به زمين گذاشت از ايشان هم عکسي مي گذارم. اين هم عکس ها اميدوارم عکاسان حرفه ای ببخشند !:

روبرت مئنارد در ميان خبرنگاران

رضا دقتي هم دوربين بر زمين مي گذارد

اعدام راه حلي برای پايان دادن به هيچ جنايتي نيست.

2006-12-31T01:09:00.000+01:00

در باره اعدام صدام بايد نوشت آنچه که امروز با شنيدن خبر به ذهنم آمد شباهت اعدام او با رهبران رژيم شاه در بعد از انقلاب بود.
هر دو به سرعت و بدون دادگاهي عادلانه هر چند که بازهم مثلا "دادگاه" صدام با نادادگاه خميني – خلخالي متفاوت بود حداقل وکيلي و دادگاهي سرهم کرده بودند. اما نکته مشترک آنها نه اعدام و قتل قضاوت به جای احقاق حقوق و عدالت برای قربانيان که هر دو در پرتو واکنش برای تسخير و تحکيم قدرت است.

در تاريکي ِ پنهان ماندن همه حقيقت، صدای هلهله ای بر نخواهد خواست چز کساني که ساده انگارانه مجازات را فقط مرگ ديکتاتور مي دانند. جز آنها که همکار اين "جنايتکار جنگي" در "جنايت عليه بشريت" در دو سوی مرز بوده اند. واقعيت اين است که صدام در جناياتش تنها نبود! جنايت کار يک فرد نيست که کارکرد يک نظام است!

اعدام صدام پاياني بر زندگي ديکتاتوری است، که بخشي از حقيقت را در بازسازی دو باره ی تاريخ مخدوش مي کند. راه سو استفاده را بر ناجيان دروغين باز مي گذارد. راه را بر آينده ای که بايد روشنگری بسازد مي بندد. تاسف همين است.

اعدام راه حلي برای پايان دادن به هيچ جنايتي نيست. اعدام سران رژيم گذشته در ايران پاياني بر ديکتاتوری و جنايات سياسي نبود. هنوز هزاران ناگفته از آن روزها به جای مانده است. مثل ناگفته های جنگ و جنايات در دوسوی مرز و ............ بازهم بايد گفت در اين باره حرف بسيار است.

بازی يلدا در نوئل

2006-12-26T02:47:00.000+01:00

هميشه روز نوئل (کريسمس) را کار کرده ام. به احترام همکارانم و برای عيدشان پذيرفته ام که به جايشان کار کنم. و البته هيچ وفت هم روز ٢١ مارس عيد خودمان سر کار حاضر نبوده ام. امسال هم البته از روز شنبه کشيک هستم! گزارشگران تعطيلي ندارد و به قول دخترم با کمي اعتراض به من! شب و روز هم ندارد!!

خوشبختانه ديروز و امروز اوضاع شلوغ نبود و اميدوارم فردا و روزهای ديگر هم به خير بگذرد.
روز شنبه در شورای امنيت فقط قعطنامه تحريم ايران تصويب نشد، شايد قعطنامه بهتر، به نظر من، شماره بعدی بود. قعطنامه شماره ١٧٨٣. به شکل خلاصه هم در خبر کنفرانس مطبوعاتي آمده. اين قعطنامه که خبرش را در سايت فارسي چند روز پيش گذاشته بوديم. مربوط به حمايت از روزنامه نگاران در مناطق جنگي و در کل در برابر کشتار بي دليل آنهاست.

در فاصله ی انتشار خبر از خروجي های فرانس پرس و اسوشيدت پرس به سايت ها نگاه مي کنم. امروز البته فرصت خوبي برای اعتراف خواني! دوستان وبلاگ نويس در يلدا بازی بود . بعد ديدم جناب روزبه خان هم مرا دعوت کرده است. که به احترامش لبيک مي گويم! و مي نويسم. اما مشکل من اين است که اول خودم را وبلاگ نويس نمي دانم و بعد ناگفته بسيار دارم و انتخاب از ميان آنها مشکل است!! اما اگر درست فهميده باشم آنچه که مي توانم بگويم :

١- آيت اله مدني در سالهای ٥٤-٥٣ به خرم آباد تبعيد شده بود و در مسجد حاج رمضان امام جماعتي را بر عهده داشت و منبر مي رفت. در محله ما زندگي مي کرد و چون تبعيدی بود، مورد احترام خانواده ما هم بود. مي دانست پدربزرگم روحاني ست و برادران و خواهرم و تقريبا همه ی جوانان فاميل ما زنداني سياسي هستند. به همين دليل او هم به ما احساس نزديکي مي کرد. و با من که گاهي برايش خريد مي کردم رابطه خوبي داشت. شب های جمعه بعد از نماز منبر مي رفت و نسبت به آن زمان حرف های سياسي مي زد، همين باعث شد که مرا با خودش به مسجد ببرد و مدتي هم من مکبر ايشان بودم.

٢- تلخ روز های زندگيم ١٤ مرداد ، روز تولدم و همزمان شدنش با روز کشته شدن برادرم بهروز در سال ٥٨ است. دخترم نينا هم روز ١٠ شهريور بدنيا آمده ، در سالگشت اعدام زندانيان سياسي در سال ٦٧ و همزمان با اعدام برادرم هبت. در اين روزها نمي دانم چکار کنم! احساس بسيار ناخوشايندی ست

٣- با همسرم فريبا از نه سالگي دوست بوديم! در ٢٣ سالگي ازدواج کرديم. مدتي در بعد از انقلاب به دلايلي آشنا از هم دور افتاديم. تا سال ٦٤ که همديگر را دوباره ديديم. و دوسال بعد ازدواج کرديم. اما در سال ٥۹- ٥٨ با دختر پرستاری در شهرمان دوست بودم. به هم علاقه داشتيم، او اصلا سياسي نبود و در دنيای من سير نمي کرد هر بار که همديگر را مي ديدم.من آنقدر از امپرياليسم و ارتجاع و مبارزه و .... با او حرف مي زدم که بيچاره پشيمان شد و رفت!

٤- تا کلاس سه راهنمايي هميشه درسم خوب بود. با آنکه با واسطه روابط خانواده با سياست و زندان و غيره آشنا بودم اما از اول دبيرستان سياسي شدم و حسابي از درس عقب افتادم، بعد انقلاب يکسر جزو اخراجي ها بودم و بعد هم زندان. نتيجه آنکه سر پيری! در فرانسه ديپلم گرفتم و به دانشگاه رفتم اما تا آن موقع نمي دانستم مشتق چيست!

٥- آشپز خوبي هستم! يعني بعضي غذاها را خوب درست مي کنم و معمولا در خانه من آشپزی مي کنم.

خب من هم اين دوستان را دعوت مي کنم سيپريسک ، سهيل آصفي ، حامد متقي ، بهرام رفيع زاده و جوان همشهری

حسرت نبرم به خواب آن مرداب!

2006-12-15T00:23:00.000+01:00

١

يکي از خبرنگاران خارجي که هم ايران را خوب مي شناسد و هم در اين سالها چندين بار به ايران سفر کرده است. بعد از آخرين سفرش حرفي زد، که هرچند برای من تازه نبود، اما معنايي ديگر داشت. اين روزنامه نگار متخصص خاورميانه و حزب اله، که در طي دوران اصلاحات با جان و دل از خاتمي همراهانش بدون قيد و شرط دفاع مي کرد، مي گفت "در اين چند سفر آخر به ويژه به اين باور رسيده ام که بخشي از همين روشنفکران ديني را اگر خوب بتراشيم و از ظاهر کمي به عمق رويم ، به احمدی نژاد مي رسيم !"

٢

چندی پيش کتابي مي خواندم از يک کمونيست سابق فرانسوی به نام ژاک روسی . اين کتاب "چه زيبا بود آن اتوپيا" نام دارد و خاطرات سی سال دوران تبعید اين فرد در گولاگ های شوروی سابق است/ وی سال گذشته در پاريس در گذشت و يک عمر حسرت خورد که حرف هايش که با جو و زمانه نمي خورد مورد توجه قرار نگرفت. آقای روسي با همه وجود مثل آقایان اصلاح طلب که از اولين "نظام جمهوری اسلامي" با هر مشخصه ای دفاع مي کنند، " از اولين حکومت پرولتاريا" دفاع مي کرده و برای پيروزی آن به بريگارد انترناسيونال پيوسته بود و به اسپانيا در هنگام جنگ داخلي رفته بود. ايشان از همان خط مقدم جبهه احضار مي شود و به مسکو بر مي گردد و به جرم "جاسوسي برای بيگانه" محاکمه و تبعيد مي شود. کتاب مجموعه داستانهای از آن دوران است.که بسيار خواندني ست. اما يکي از نکات جالب و خواندني نگاه ناباورانه و غير واقعي بازداشت شدگان دهه سي که همه خود از وفادارترين افراد به حکومت و حزب بوده اند به اين دستگيری ست. در يکي از داستانها روسي از يک عضو رده بالای حزب مي گويد که حتا تا چندين سال بعد از تبعيد خود "گمان مي کرده" که حزب آگاهانه "بهترين افراد حزب را"، يعني کساني که حاضر به همه نوع فداکاری برای ميهن سوسياليستي و حزب بوده اند را برای فريب دشمن امپرياليست - ژاپن- دستگير و به تبعيد در سيبری مي فرستد تا دشمن متوجه اعزام نيرو به مرز ها نشود! و آنها در آنجا آمده دفاع شوند، به همين خاطر همه ی جرم ها را مي پذيرد و خود را مجرم مي داند و اعتراف هم مي کنند! متاسفانه اين فرد با همين "تحليل" در تبعيد و شرايط جان فرسای سيبری جان مي سپرد!

٣

پدر بزرگم روحاني بود هميشه داستاني تعريف مي کرد از شخصيتي به نام ابو حريره ( نمي دانم اسم را درست مي نويسم يا نه چون به سال ها پيش برمي گردد، اما گويا به عربي به معنای پدر گربه هاست ) بهر حال اين بابا نماز را پشت سر حضرت علي مي خوانده و نهار را منزل معاويه ميل مي کرده و وقتي از ايشان مي پرسند حکمت اين کار چيست مي گويد " نماز برای آخرت است و نهار برای زنده ماندن در همين دنيا!"

گم شويد! سالهای مرگ گم شويد!

2006-09-04T22:37:00.000+02:00

مادرم مي گفت
پروانه مي پرد
و بر گلبرگ
سايه دريغ به جای مي ماند
و من گفته بودم
افسوس
که سايه افسوس
به هيچ پروانه ای شبيه نيست

* از کتاب پياده کمال رفعتي صفا

در ماه کسي نيست

2006-08-30T23:42:00.000+02:00

در زير اين آبشار
که از تکرار سرد خويش خسته نيست
من اندوه خود را مرور مي کنم
تا اندوه شما را بيابم
من اندوه شما را مرور مي کنم
تا اندوه خود را بيابم

نبوديد!
شما نبوديد!
که جهان در جهان گم شد
شما نبوديد
که سنگ آوردند و
آئينه بردند
که مه آوردند و
آفتاب بردند
که تيغ آوردند و
تاک بردند
که جهل آوردند و
خرد بردند
شما نبوديد!
که ميدان يافتن
به پرتگاه گم شدن مبدل شد
شما نبوديد
که واژگونگي خدايي کرد
............
شعر از کمال رفعتي صفا است شاعری که با " تمام باران های دنيا چهره اش" را مي شست و در "سفر بود"
با "فوج گنجشگان" که در " توقفي کوتاه مردگانشان را از زندگانشان کسر مي کردند"
کمال سالهاست که در غربت چشم از جهان فرو بسته است. اگر مي ماند شاعر بزرگي مي شد و يا دست کم شاعر دلتنگي و شکست نسلي مي شد که از جهنم اوين و حصار و حصارهای نامعلوم جان بدر بردند و هنوز مثل همان گنجشگان بياباني در هر توقف "مردگانشان را از زندگانشان کسر " مي کنند.

سالها پيش کمال سروده بود :

معلوم نيست:
زمين خواهر جسماني من است
يا خواهر جسماني مرگ
معلوم نيست:
آسمان با من قرار دارد
يا با سپاه سنگ
پيداست اما :
که پاسبانان پرندگان را در سفره ی طعام مي شناسند
چرا خانه را روشن نمي کنند؟
اگر کبوترخانه چراغ داشت،
من از ديوار به ديوار
راه نمي بردم

بال کم نداشتم
من که کبوترم
با زبان آسمان به شما مي گويم:
اگر کبوترخانه چراغ داشت زيباتر از اينها کشته مي شدم
پدرم ميگفت :
" در تاريکي اشيا تغيير نمي کنند
اگر دوام بياوريم
جهان را گلابداني خواهد بود – که بود
آئينه ای خخواهد بود – که بود-"
مادرم مي گفت
" مي دانم، اما
در ظلمت تمام
طرز نگاه ما
تغيير مي کند"

............

شعر اول از کتاب در ماه کسي نيست و شعر دوم از کتاب پياده است. در اين روزهای دلتنگي، برای آن همه ياس که با داس آن کينه برخاسته از گور هزار ساله درو شدند و برای دوست جوان وبلاگ نويس، مي نويسم تا بداند که
ملتي که گذشته خود را نمي شناسد مجبور به تکرار آن است . و فقط بايد در تکراری مداوم "اندو خود را بيابد" چرا که در "روايت رسمي حکومت" جايي برای حقيقت نيست! کمال در پائيز ٦٨ "در ماه کسي نيست" را منتشر کرد!
همين

"کمي هم شايد خود سانسوری!"

2006-08-12T23:03:00.000+02:00

همه ما در باره ی خيلي از مسائل حتا اگر (off)آف هم نباشند مجبور به سکوت هستيم و زماني که مورد خطاب و يا پرسش عزيزی قرار مي گيرم، در پاسخ بايد سکوت کنيم! سکوتي که گاه علامت رضا نيست! بهتر است با داستاني اين موضوع را مفهوم کنم.

يکي از روزنامه نگاران فرانسوی تعريف مي کرد در سالهای اواخر دهه هفتاد و در اوج فرار ويتنامي و پناهنده شدنشان به کشورهای غربي، با متقاضي پناهنده ای آشنا مي شود، اين دوست خبرنگار آن زمان با يکي از سازمانهای چپ مائوئيست همکاری مي کرده( مثل بخش عمده ای از روزنامه نگاران آن زمان فرانسه! ) و بعد از آشنايي با اين پناهنده که واقعا به علت تحت تعقيب قرار گرفتن از کشورش فرار نکرده بود ( يعني بنا بر کنوانسيون ژنو پناهندگي شامل حالش نمي شده است) برای کمک به ايشان که پرونده اش مورد پذيرش قرار گيريد و امکان اقامت را بيابد. داستاني برای "پناهنده" سر هم مي کند با اين مضمون که ايشان از کادرهای حزب کمونيست و معترضان فعال نسبت به سياست های رسمي حزب و نزديکي به شوروی بوده و گروهي و فراکسيوني هم داشته است که روزنامه مخفي منتشر مي کرده اند، نام روزنامه هم "ستاره سرخ هانوی" بوده است. و بعد از شناسايي شدنش مجبور به ترک کشور شده است. و طبعا اگر برگردد حتما اعدام خواهد شد. مشکل آنجا پيش مي آيد که "پناهنده" مذکور نه اهل سياست بوده است و نه از تاريخ حزب و ويتنام خبری داشته است. همين دوست روزنامه نگار علاوه بر سناريو نويسي مجبور مي شود که کمي تاريخ و رويدادهای حزب کمونيست ويتنام را هم به ايشان درس دهد. بهر حال با زحمت بسيار اين فرد موفق به دريافت کارت پناهندگي مي شود.

چند سالي مي گذرد و يک روز دعوتنامه ای برای شرکت در جلسه ای که از سوی" اپوزيسيون ويتنامي" ، دريافت مي کند. در اين جلسه قرار است "کادر برجسته ای از حزب کمونيست ويتنام که به اپوزيسيون پيوسته، و دارای اطلاعاتي پر اهميت از حزب و کشور است"، سخنراني کند و سپس به سوالات خبرنگاران هم پاسخ دهد؛ دوست خبرنگار ما هم کلي از قرارهايش و از جمله سفری به تايلند را به هم مي زند و با اصرار سردبير را راضي مي کند که به اين جلسه برود. وقتي به جلسه وارد مي شود، مجری، برنامه را شروع کرده است و مشغول معرفي همان کادر برجسته است که "ايشان از همان کودکي در مبارزه بوده و بعد کادر شده است و ..." بعد هم طرف به پشت تريبون دعوت مي شود و دوست خبرنگار ما همان پناهنده را مي بيند که خودش برايش پرونده درست کرده بود!

دوست من مي گفت فاجعه اين نبود که ايشان همان داستاني را که من برايش تعريف کرده بودم و ياد داده بودم کمي به روز کرده بود و بسيار بهتر از خودم تعريف مي کرد! بدبختي من اين بود که مي بايست همين مزخرفات خودم را يعني "وجود فراکسيوني قوی در درون حزب" را بعنوان واقعيت و اطلاع رساني در روزنامه بنويسم! و بعد هم آخرين سرمقاله "ستاره سرخ هانوی" را هم که ايشان کپي کرده بود و سخاوتمندانه در اختيار مطبوعات قرار داده بود! در کنار فرمايشات اتش منتشر کنم! بدتر از همه در بخش مصاحبه مطبوعاتي "کادر برجسته و معترض حزب" تا چشمش به من افتد با کمال پررويي مرا راهم شاهد فعاليت های "فراکسيون" و روزنامه معرفي کرد که "ايشان هم اطلاع دارد!" و از ايشان هم مي توانيد بپرسيد!

اين خبرنگار مي گفت "اول فکر کردم ننويسم اما اگر واقعيت را هم مي نوشتم و خطر مجازات را هم قبول مي کردم، باز کسي حرف مرا باور نمي کرد! فقط به محض رسيدن به روزنامه استعفا دادم!"

باری
هميشه سکوت علامت رضا نيست و سرشار از ناگفته ها هم نيست، فقط شرشار از شرمساری و درد است!
در اين مواقع بهتر نيست هيچ ننويسيم! يا اگر بنويسم چه بايد بگوييم؟
چه بايد کرد؟
نمي دانم!

انجمن صنفي روزنامه نگاران را حفظ کنيم

2006-07-04T18:46:00.000+02:00

در سالهای گذشته همواره نسبت به رفتار و عملکرد بخشي از دوستان روزنامه نگار اصلاح طلب معترض بوده ام، به روزنامه نگاری حزبي ، به توجيه عملکرد دولت خاتمي به کم بها دادن به دفاع از آزادی مطبوعات بدون قيد و شرط، به عدم دفاع شان از روزنامه نگاران مستقل و غير دوم خردادی ، به تمرکز فعاليت هايشان در تهران و بي توجه بودن به شهرستانها و نقض حقوق صنفي روزنامه نگاران در روزنامه های اطلاح طلب و ..... همواره لبه ی تيز انتقادم را متوجه آنها مي کردم.

در اين باره انجمن صنفي روزنامه نگاران به عنوان تنها تشکل روزنامه نگاران نقشي عمده داشته است. اين انجمن از همان اول بر خلاف تمام انجمن های همدريف اش در جهان مسيری عکس پيمود. انجمن زماني به وجود آمد که سنديکای روزنامه نگاران با استفاده از پايش بعد از دوم خرداد در تلاش برای اعلام موجوديت مجدد بود. سنديکايي که يکي از قديمي ترين تشکلات صنفي ايران بود و برخي از رهبرانش با تجربه ای که پيش و در هنگام انقلاب و سالهای پس از آن کسب کرده بودند مي توانستند در آن مقطع کمک شاياني به مطبوعات کنند. اما متاسفانه بخشي از دوم خردادی ها با همان اعتقادات سالهای اول انقلاب، با همان نگاه پر کينه " مکتبي های خط امام" به تشکلات مستقل، نگذاشتند تا سنديکا دوباره احيا شود. نگاه ايدئولوژيک و ابزاری به تشکل صنقي (هر چند خصلت مشترک همه ی نيروهای سياسي ايران است و هنوز هم هست!) اما در ميان اين افراد که بخشي از قدرت را در دست گرفته بودند، تنگ نظری و وحشت هميشگي از پائين ، روابط گروهي و حزبي و بي تجربگي مانع جدی برای گسترش و رشد اين تشکل شد. در اين ميان سرخوردگي روزنامه نگاران به ويژه خيل جوانان روزنامه نگار که شاهد بي عملي و بي خاصيتي انجمن در دفاع از منافع صنفي خود بودند، سو استفاده های برخي از مديران اين تشکل با استفاده از نردبان انجمن صنفي در کسب امتيازات فردی و... آغازگر سير نزولي و بي اعتمادی و عدم مشارکت جدی در حيات انجمن شد که در دوره ای بسيار چشمگير بود.

بازهم مي توان ده ها سطر ديگر با نام و نشان و مثال مشخص از ضعف ها و کمداشت های انجمن صنفي آورد، من هميشه منتقد اين انجمن بوده ام و هنوز هم هستم اما و يک امای بزرگ :

انجمن با تلاش و کوشش بسياری از روزنامه نگاران اصلاح طلب و مستقل در سالهای اخير گام های مثبتي به سوی يک تشکلي واقعي برداشته است. هدف سرداران مطبوعات کينه پراکن و نفرت آفرين از شرکت در انتخابات از بين بردن اين تلاش است و جايگزين کردن اين تلاش و اين نهاد به تريبوني برای سرکوب و توجيه سرکوب مطبوعات در ايران.

مبارزه برای دمکراسي و آزادی بدون تقويت نهاد های مدني ناممکن است. با بدست دشمنان آزادی و آزادی بيان سپردن مديريت انجمن صنفي، اين انجمن فقط در خطر نابودی قرار نمي گيرد، که ارگاني به ارگان های سرکوب اضافه مي شود. برای روزنامه نگاران و برای مدافعان آزادی بيان در اين شرايط سکوت و عدم شرکت در انتخابات و رای ندادن، و بي طرفي امری خطر آفرين ست. از بين رفتن اين انجمن هر چه مي تواند باشد جز تلاش و مبارزه برای آزادی بيان در ايران.

من با دوستان روزنامه نگاری که مي گويند "اينها هم بهتر از آنها نيستند" اصلا موافق نيستم. با آنکه برخي از چهره های چون ربيعي مامور اطلاعاتي و از عاملان دستگيری اسانلو بودنشان در ليست توهين به همه روزنامه نگاران است. اما با خود روراست باشيم من از نهاد و نه افراد دفاع مي کنم. اين نهاد امروز بخشي از بهترين روزنامه نگاران ما را در خود جای داده است. با اتکا به همان پيش گفته ها باز هم ميان نهادی که مثلا وظيفه اش را به شايستگي انجام نمي دهد، با نهادی که شکنجه گران اوين و همکاران دستگاه های اطلاعاتي برای توجيه سرکوب آزادی مطبوعات در "بزرگترين زندان روزنامه نگاران در خاورميانه" هدايت اش را بر عهده مي گيرند. تفاوت ماهوی وجود دارد.

من اگر در ايران بودم، با همه انتقاداتي که به مديريت انجمن دارم امروز حتما عضوی از اين انجمن بودم و در انتخابات انجمن شرکت و برای حفظ دستاوردهای اين جند ساله رای مي دادم. ليست های چند گانه در برابر ليست منسجم "بخش رسانه ای جنايتکاران" نمي تواند اين مهم را به پيش برد. مديريت انجمن بايد با دعوت جوانان روزنامه نگار و تشکيل ليستي منتخب و مورد اعتماد به اين تشتت پايان دهد. فرصتي در پيش نيت و مسئوليت سنگيني بر دوش اين دوستان است. در اين شرايط برای دفاع از حقوق روزنامه نگاران و آنچه که از مطبوعات به جاب مانده است. در دفاع از نهاد های مدني و در مقابله با سرکوب حکومت نظاميان نبايد بي طرف بود. رای دادن به معنای سکوت نيست بايد انتقاد کرد و با صدای بلند هم انتقادات را گفت. اما با هر اختلاف و انتقادی انجمن صنفي روزنامه نگاران را بدست همکاران عاملان قتل شريف و مختاری و پوينده و دواني و زال زاده و زهرا کاظمي و ... نبايد داد.

آف نويسي اخلاق حرفه ای و حقيقت

2006-06-29T15:13:00.000+02:00

(Off) آف خصوصا برای روزنامه نگاران اصطلاحي ست به معنای حرف های خصوصي و يا غير قابل انتشار ، گفته هايي که خبرنگار از يک منبع خبری رسمي و يا غير رسمي مي شنود و يا اطلاعاتي که به آن دسترسي دارد، اما يا به خواست طرف مورد صحبت و يا با اعتقاد به اخلاق حرفه ای آنها منتشر نمي کند. البته هيچ ممنوعيت قانوني برای انتشار اين گونه اطلاعات و يا گفته ها نيست،

چندی پيش کتابي در فرانسه به نام تراژدی رئيس جمهور(Tragédie présidente) توسط فرانس اولويه ژيسبرگ(Franz-Olivier Giesbert) روزنامه نگار مشهور فرانسه انتشار يافت . اين کتاب در باره ی ژاک شيراک رئيس جمهور فرانسه است. در اين کتاب ژيسبرگ به بخشي از اطلاعات به اصطلاح (off)آف خود استناد کرده است. مطالبي که از شيراک و يا ديگران شنيده و نمي بايست منتشر مي شدند. دبير سرويس سياسي سابق مجله نوول ابزرواتور و سردبير بعدی فيگارو بازهم به بحث در ميان روزنامه نگاران دامن زده است. ايشان اما معتقد است "آنجا که اطلاعات وی مي تواند برای جامعه اهميت داشته باشد بايد انتخاب کرد و اين عين اخلاق است." ايشان اشاره به انتخابات رياست جمهوری سال آينده فرانسه دارد و معتقد است آنچه در کتابش نوشته به ويژه برای جوانان مي تواند مهم و يا حتا حياتي باشد.برخي ديگر او را متهم کرده اند که آب به اسياب نيکلا سرکوزی وزير داخله کنوني و کانديدای سال آينده مي ريزد! ژيسبرگ نگاهي خاص به روزنامه نگاری دارد مي تواند از نوول ابزرواتور چپ به فيگاروی راست برود. اينگونه ست که حرف هايش حتا اگر هم جدی باشند مخاطبانش در خواندن "احتياط" را واجب مي دانند. هر چند که ايشان در پاسخ خبرنگاری گفته است که " من وقتي کتاب مي نويسم دوست و محرم ندارم!".

کلود موازی رئيس سابق آژانس فرانس پرس يا خبرگزاری فرانسه در اين باره نظر جالبي دارد وی بر عدم پذيرش (off)آف در عرصه عمومي توسط خبرنگار تاکيد مي کند. با اين توضيح که "اصل برآن است که بايد هدايت عرصه عمومي شفاف باشد و دست اندرکاران اين امر مسئوليت پذير باشند" به گمان من حق با ايشان است. بارها " به هنگام آف بودن!" شنيده ايم که منبع خبری گفته است "مي توانيد نقل کنيد اما بدون ذکر منبع!" و يا "اين را جهت اطلاع شما مي گويم! و لازم نيست منتشر شود!". در دام فريب-خبر افتادن ، بازيچه دست سياستمداران و دولتمردان شدن، از دست دادن اعتبار و ..... همه از اين مرحله آغاز مي شود.

اينگونه چند سالي ست که بخشي از روزنامه های معتبر از انتشار هر گونه خبر بدون ذکر منبع پرهيز مي کنند.

اگر تنها پايبندی به اخلاق و اخلاق حرفه ای ست که مي تواند معياری برای تشخيص انتشار و يا عدم انتشار باشد، بايد پرسيد اگر اخلاق خود در اين ميان در خطر افتاد چه بايد کرد؟ اين امر به گمان من بستگي به نوع و اهميت آن گفته و اطلاعات دارد. و در اين جا معياری ديگر را بايد نام برد روزنامه نگارفقط به حقيقت پايبند است. و البته تنها روزنامه نگاران نيستند که به اين اخلاق حرفه ای پايبندند و يا بايد باشند. طبعا کوشندگان عرصه های مدني، سازمانهای حقوق بشری وغيره نيزکه به اطلاعاتي در باره ی ديگران دسترسي دارند هم پايبند اين قانون نانوشته اند. در مورد کتاب فرانس اولويه ژيسبرگ علاوه بر بحث منبع خبر، سوال اصلي اينجاست که اين اطلاعات در زمان خود اگر منتشر مي شدند نمي توانست برد و يا تاثير بيشتری داشته باشد؟ روشن شدن حقيقت تا کجا اخلاقي ست؟
اين همان مسئله برانگيز کار روزنامه نگاری و در کل اخلاق حرفه ای ست.

در اينباره بايد بيشتر صحبت کرد.

در باز است اما پرنده نيست!

2006-06-18T23:51:00.000+02:00

من الپر را دوست دارم، با عقايدش به ويژه در عرصه روزنامه نگاری حزبي اصلا موافق نيستم، اما با شناختي از دور او راانساني صادق و پرکار و در ابراز عقايدش شجاع مي دانم. همين که نظرش را بدون پيچ و خم و پنهان کاری بيان مي کند و حساب و کتاب برای گفتن اش باز نمي کند، خود نشان از دل پاکي ست که دارد. سال گذشته که در همين ايام در سانحه ای مجروح شده بود، تا روز بعد که خبر سلامت اش را شنيدم، شب بدی را گذراندم و شديدا نگرانش بودم. اين مطلب را من سال پيش در ارتباط با انتخابات نوشتم اما با گرفتاری های آن روز نتوانستم منتشر کنم و يا شايد نمي خواستم منتشر کنم. حال که الپر فراخوان داده است ديدم بد نيست من هم به روش خودم لبيک بگويم! البته بيشتر منتظر بودم برای بهمن و ژيلا فراخوان بدهند! خوشبختانه که فعلا رفع بلا شده است و اين روزنامه نگاران هم آزاد شدند.

در باز است اما پرنده نيست!

شبيه سازی انتخابات ٢۱ آوريل ٢٠٠٢ فرانسه و انتخابات دور دوم رياست جمهوری در ايران، بي شباهت با همان خطای فاجعه آميز حمايت از "خط ضد امپرياليست امام" نيست. در سالهای اوايل انقلاب هم بخشي از چپ ايران در مقابل خطر "شکست انقلاب و خطر تهاجم امريکا" و در حمايت از دستاوردهای انقلاب و جمهوری اسلامي دست به شبيه سازی هايي مي زدند که با واقعيت روز ايران همخواني نداشت. بدتر آنکه برای اثبات صحت گفته های خود همان وقايع تاريخي را نيز اول تحريف و سپس به آن استناد مي کرد. در آن زمان آيت اله خميني به ژنرال دوگل تشبيه مي شد و شرايط آن دوران ايران به فرانسه اشغالي در جنگ دوم جهاني ! و با به اصطلاح هدف "مبارزه همگاني با فاشيسم و دشمن مشترک" دفاع از "خط امام و حاکميت" و سرکوب آزادی توجيه مي شد. در اين ميان آزادی گم شد و مدافعان دمکراسي عملا به جای طرح خود در ميان پتک و سنگدان دو سوی ديگر له شدند. گذشت زمان نشان داد که در آن سالها اگر درسي از فرانسه مي بايست گرفت مقاومت بود برای آزادی و آزادی برای همگان بدون قيد و شرط و نه همکاری با گشتاپوی خط امامي ها و سکوت در برابر جنايات سياسي که برخي از آنها مصداق بارز جنايت عليه بشريت هستند.

اما اول بدانيم در فرانسه چه گذشت. تا پيش از انتخابات ٢۱ آوريل، دولت فرانسه در دست ائتلاف "چپ کثرت گرا" بود، جبهه ای متشکل از سوسياليست ها سبز ها و کمونيست ها با نخست وزيری ليونل ژوسپن و از سوی ديگرژاک شيراک گليست رئيس جمهور بود. در اوايل سال ٢٠٠٢ ديگر مشخص بود که ژوسپن با آنکه بيکاری را کمي مهار کرده بود اما به بسياری از وعده های انتخاباتي خود در ۱٩٩٦ عمل نکرده است. نتيجه آنکه احزاب چپ در بحراني عميق فرو رفته بودند و پايه های اجتماعي آنها به اصطلاح امروز ريزش وسيعي کرده بود. فراموش نبايد کرد که چپ در قدرت بر آمده از جنبش عظيم مردمي در ۱٩٩٥ و مقابله گسترده ی مردم با سياست های نئوليبرال دولت آلن ژوپه و شيراک (خصوصي کردن ها و حراج بخش دولتي تا اخراج های گسترده ی کارفرماها و تعرض به دستاوردهای اجتماعي و ...) بود. اما ائتلاف چپ کثرت گرا در بعد از به قدرت رسيدن به پيشبرنده ی اصلي همان سياست ها تبديل شده بود. در آنزمان راست که در پيشبرد اصلي ترين سياست ها با چپ اختلافي نداشت، تنها با ايجاد وحشت در ميان مردم وسپس مصادره ی شعار های راست افراطي و مي توانست آرای مردم را بدست آورد. بهر روی در طي پنج سالي که چپ نتوانست برنامه های خود را عملي کند، اين لوپن رهبر حرب نژاد پرست و رسات افراطي جبهه ملي و احزاب نزديک به آن بودند که توانستند آرای رای دهندگان چپ را بدست آورند. نتيجه انتخابات در اين باره بسيار روشنگر است. حزب ژان ماری لوپن در مناطقي که همواره پايگاه چپ و به ويژه کمونيست ها بود بيشترين آرا را بدست آورد.

از ماهها پيش از انتخابات " اتاق فکر" شيراک با همکاری بخشي از رسانه ها و خبرنگاران نزديک به خود مسئله ی "امنيت" را به شاه بيت موضوعات روز بدل کردند. شيراک و همراهانش تا آنجا پيش رفتند که نه تنها همه ی شعار راست افراطي را از دستش بيرون کشيدند که چپ را هم به دنبال خود به اين بازی کشاندند. اما زلزله اصلي در دور اول نه حذف کانديدای سوسياليست که رای گسترده ی پايگاه چپ به راست افراطي بود. اينگونه در در کشوری دمکراتيک احزاب و جامعه مدني معتقد به دمکراسي و جمهوريت و يک حزب شبهه فاشيستي که ممکن بود اساس دمکراسي را با خطر روبرو کند در برابر هم قرار گرفتند. تقابل دمکراسي با دشمنان دمکراسي بود. شيراک پرونده سواستفاده مالي داشت اما در گذشته در جنايت سياسي و با نازی ها همکاری نکرده بود!

اما نکته ای ديگر که در همه جا به ويژه در مشابهت سازی ايراني ناگفته مانده است، اين است که در فاصله ی ٢۱ آوريل تا دور دوم انتخابات، خيابان ها خالي از مردم و به ويژه حضور گسترده ی جوانان نشد. اين تظاهرات بود که نگذاشت شيراک با لوپن فاشيست همان طرحي را که آلن پرفيت وزير سابق گليست و سرمقاله نويس فيگارو آن را با شعار "راست افراطي هم راست است و فرقي با ديگران ندارد!" توجيه مي کرد، به اجرا گذارد. حضور مليوني مردم در اعتراض به فاشيسم و در دفاع از دمکراسي و حق تعيين سرنوشت خود، سدی بود که مذاکرات راست و راست افراطي را به مشاطه گری بخشي از گليست ها به شکست کشاند. در آن زمان حتا يکبار هم تظاهرات سوی گليست ها دعوت نشد. و باز لازم است بگويم که خيل جوانان در خيابان ها نه شاهدان عيني فجايع فاشيسم که نسل بعدی بودند در جامعه ای که حافظه تاريخي آن محو نشده بود و فراموشي بر حافظه چيره نشده بود. دست کم روشنفکران و روزنامه نگاران مستقل در اين باره بايد به انجام وظيفه خود مي باليدند. جئان ١٨ ساله فهميده بود که فاشيسم فقط يک اسم نيست.

در همان زمان بسياری از روشنفکران و نيرو های سياسي مستقل بر آن بودند که نبايد به شيراک رای داد و اين تصميم بر پايه درک درستي از فرصت طلبي گليست ها و امکان معامله آنها با راست افراطي که آلن پرفيت آن را تئوريزه مي کرد مبتني بود. اين نظر مي گفت شيراک با آرای خود به تنهايي از پس انتخابات بر مي آيد و ما نبايد وثيقه ی رای بالای وی که بدون شک از آن برای به گل نشاندن کشتي جنبش مردم استفاده خواهد کرد قرار گيريم. آنها هشدار مي دادند که تقريبا همه ی آنچه که لوپن مي تواند در جهان امروز انجام دهد به ويژه در عرصه "امنيت" در برنامه شيراک گنجانده شده است. در دور دوم انتخابات شيراک با ٨٢ درصد آرا از صندوق های رای بدر آمد و وزير داخله ايشان جناب نيکلا سرکوزی همان سياست های پليسي جناب لوپن قاشيست را به اسم گليست ها پيش برد. "سياست توسعه" دولت شيراک که همان سياست هايي بود که طرح آنها جنبش عظيم ٩٥ را به همراه داشت با اتکا به ٨٢ درصد آرای مردم امروز در فرانسه عملا به اجرا درآمده است هم خصوصي سازی هم بيمه های اجتماعي و.... چندی پيش مطلبي در يکي از روزنامه ها ديدم که نشان مي داد جناب شيراک و شرکا ١٦ بند از ١٨ بند برنامه "حزب فاشيست ها" را در اين مدت اجرا کرده اند. من فکر مي کنم "فاشيست ها" جرات نمي کردند برنامه خود را اينگونه که سرکئزی پيش برد پيش برند.

از اين مشابهت سازی البته مي توان درس های ديگری هم گرفت، انتخابات فرانسه انتخاباتي دمکراتيک و در کشوری دمکراتيک بود و در صحت و درستي آن يک درصد شک و ترديد نيست. آيا اگر دور اول انتخابات فرانسه با تقلب و دخالت نظاميان همراه بود و انتخابات در بهترين حالت "مخدوش" اعلام مي شد، مدافعان دمکراسي نتايج آن را مي پذيرفتند؟ و اگر هم مي پذيرفتند نبايد در دمکراسي خواهي آنها شک مي کرد؟

آنکه تاريخ خود را نمي داند به گذشته مي رود. در پي آن شور و هيجان گله وار "ضد امپرياليستي" سالهای خونين دهه شصت نشست. امام ضد امپرياليست از زير سايه ی درخت سيب بدر آمد، قول و قرار های "اسلام آزاديخواهانه" جای خود را به "آيات قتال" خواندن و طناب های دار داد. بهر روی آن زمان مردم حکومت آيت اله ها را تجربه نکرده بودند. حال بازگشت به گذشته را با اسم ديگر تجربه مي کنيم. آيا خيل جوانان آزاديخواهي که يک لحظه تامل نمي کنند، و با شور و هيچان به زعم خود در حال فتح خاک ريز فاشيسم هستند همان خطای نسل مرا تکرار مي کنند و با پای خود به سلاخ خانه مي روند؟ اميدوارم به سلامت از اين کابوس بدرآييم.

حال بماند که روزنامه نگاران بنا بر حرفه شان از همان اول نمي بايست خود را در بازی قدرت داخل مي کردند.

اما انگار سوال کردن بي فايده است

2006-06-14T21:25:00.000+02:00

"از طرفي همه شان يکجورند. از طرفي کاملا با هم فرق دارند. احساسات متفاوت، ايده های گوناگون، سليقه های مختلف و ... اما هر چه هست همه آنها روزنامه نگارند.
اين روزها، جسمشان خسته به نظر مي رسد و چشم هايشان مملو از غم ... اين روزها خيلي زود دچار رنجش مي شوند... بعضي وقت ها حتي دچار تنفر مي شوند .. مگر در روزنامه ها چه خبر است؟ من اين سوال را از اغلب آنها پرسيده ام . اما انگار سوال کردن بي فايده است."

اين بخشي از کتاب ژيلا بني يعقوب است که بر روی جلد آن نوشته شده : " غصه مي خورند و پير مي شوند.... روزنامه نگاران! اما من با ژيلا موافق نيستم همه شان يکجورنيستند!

ژيلا از جمله پرسابقه ترين روزنامه نگاران اين کشور است، اغلب وبلاگ نويسان ما از همکاران وی بوده اند، تعجب کردم که تقريبا هيچکدام جمله ای، حرفي، اعتراضي، در باره ی دستگيری اين روزنامه نگار و همسرش بهمن احمدی ننوشته اند.
من از اين عکس شرمنده شدم در کشوری روزنامه نگار را در خيابان چون بزهکارها دستبند بزنند و ببرند!
مهم آنسوی نيست مهم اين سوی ماجراست. پذيرش آن در سکوت و به هر بهانه!

اما انگار سوال کردن بي فايده است.

رنج ها ديده، باز کوشيده و ز تظلم سياه پوشيده

2006-06-09T20:10:00.000+02:00

به ياد هوشنگ گلشيری

دلگير بود مي گفت : "نمي خواهم کسي را ببينم"
جلسه که تمام شد با هم زديم بيرون. فرج سرکوهي را هنوز آزاد نکرده بودند.
روز قبل وقتي گفتم جلسه ای با فعالان سازمانهای حقوق بشری بين‌المللي در دفتر گزارشگران بدون مرز برای فرج و وضعيت آزادی بيان مي خواهيم ترتيب بدهيم. گفت : هستم. حتما مي آيم.

بعد ازجلسه گفت برويم لبي تر کنيم، گفتم گرسنه نيستيد؟ گفت : نه تشنه ام، توتشنه نيستي؟
وقتي گفتم نه با خنده گفت "پدر آمرزيده تو دهانت کف نکرد اين همه حرف را ترجمه کردی! من پيرمرد را سه ساعت سر منبر گذاشتي. و تازه مواظب هم بودی که من راست نزنم!!"

برای ترجمه درست مي گفت خسته شده بودم، ولي از حرف های او نه. وقتي خطاب به جمع گفت "دوستان، ما در اتاق خوابمان هم آرامش نداريم آنجا هم شنود گذاشته اند تا در بازجويي ها از آن استفاده کنند. اورالي از عفو بين الملل گفت : " مثل دوره ی استالين" گلشيری لبخندی زد بعد اضافه کرد "اما مير اعلايي را مثل همان شاعر يهودی دوران هيتلر در خيابان کشتند. مي خواهند همه ما را مثل همان شاعر بکشند. اينجا بود که نگاهش کردم. منظورم اين بود که يعني ترجمه کنم؟
مکث مر ا که ديد گفت " محافظه کارانه است"؟ گفتم نه "مي پرسم ترجمه کنم اينرا؟" محکم گفت " آری".
"خب مي خواهند بکشند. و گفت. اتوبوس و جلسات هيئت مشورتي و احضار ها و ... . گفت چرا غفار حسيني را کشته اند. چون وقتي به خارج از کشور آمده بود، درست بعد از سفر ارمنستان، جريان اتوبوس را برای همه تعريف کرده بود. "غفار حسيني را به سبک خودشان کشتند! آخر خودشان از بقيه بيشتر صاحب سبک هستند. اين علامت، خطر بزرگي ست." همه ساکت بودند و گوش مي کردند. آرنو مولر خبرنگار ارونيوز فيلم مي گرفت و بقيه تند و تند يادداشت بر مي داشتند.

چند وقت پيش بود که آرنو را ديدم گفتم فيلم گلشيری را پيدا کردی؟ گفت " نرفتم آرشيو بازهم مي گردم." هميشه همين را مي گويد. و من هم هميشه مي گويم مي داني يعني چي؟ آن فيلم برای تاريخ ما سند است.

گلشيری آن روز سنگ تمام گذاشت. حرف هايش را با اين جمله تمام کرد "نويسنده ای که نگذارند بنويسد زنده زنده قبر شده است. اما آنها به اين هم قانع نيستند مي خواهند ما را به خاک بسپارند، بالاخره همين مانيفست "ما نويسنده هستيم" را نسل بعد مي خواند و نويسنده مي شود. هدف آنها در اصل ما نيستيم، نوشتن را مي خواهند بکشند".
اما آنجا نگفت که " با اين وجود من روزی ده دوازده ساعت مي نويسم. وقتي از پشت ميز بلند مي شوم کمرم تير مي کشد." اين را صبح قبل از اينکه به جلسه بيايم به خودم گفته بود.

دلگير بود. گفت من که حرفي نزدم که اينطوری به من حمله ور شدند. "آقا دخترم نماز مي خواند و به خاتمي رای داده چکار کنم به زور بگويم بايد کاپيتال بخواني!" بعد ازانتشار مصاحبه دخترش، سيلي از فحش و بد وبيراه عليه او در خارج به را افتاده بود. شب پيش که سخنراني داشت، دم در سالن يکي از فعالان سياسي اعلاميه ها را دست پسرش داده بود تا او پخش کند، وقتي از او اعلاميه را گرفتم پرسيدم مي داني چي نوشته، فرانسه فارسي گفت "نه بابا داده من هم پخش مي کنم" برايش تعريف کردم. خنديد گفت "خوبه ما تو ايران زندگي مي کنيم!"
رنجيده بود. حق داشت. نسلي با نوشته هايش و با فرهنگ گلشيری پرورش يافته بودند. با "پنج معصوم" و راز گويي زندان و شکنجه و چريک، سياسي خوان شده بودند. گلشيری صدای نسلي بود. ادبيات پايداری آن نسل و حال که به نقد نشسته بود از بي فرهنگ ترين نمايندگان آن نسل دشنام مي شنيد. آنهم با اسم مستعار و به سبک کيهان. اين بيشتر آزارش مي داد.

تو کافه باران سوالاتم را بي پاسخ گذاشت گفت "من هيچي نميگم، جلسه من تمام شد، مي خواهم آرام آرام اين ليوان را تمام کنم اما تو بگو. از خودت، از کارهات از زن و بچه هات"
برايم تعريف کردن سخت بود ولي گفتم. بعد از خالي کردن ليوانش گفت . پس تو هم يک صنم بانو داشتي؟
"آينه در دار مينا " را مي گفت. به شوخي گفتم ما هم از پيروان شمايم. گفت پيروی و تقليد خوب نيست . ما اشتباه کرديم.
روی اشتباه جند بار تاکيد کرد. روز قبل هم که قرار داشتيم همين را گفته بود. وقتي پرسيد: "پس تو برادر هيبتي!" آنجا هم گفت " اشتباه کرد که ماند. حيف شد.! هر چند که مردانه ماند." روی "ماندن" و "اشتباه" بازهم تاکيد کرده بود.
گلشيری هم حيف شد. دق مرگش کردند. اما نتوانستند به خاکش بسپارند. همان شاه سياه پوشان کافي ست تا بگوييم وجدان بيدار اين نسل هنوز زنده است، با اين داستان پيکری ديگر به هفت پيکر نظامي اضافه کرد تا شاهد دوران اش باشد و تاريخ اش را شهادت دهد، تا "نويسنده" بسازد.

وقتي سه سال پيش موسسه ی فرهنگي فانک برای مجموعه ای به نام "سانسور" از گزارشگران درخواست کرد کتاب سانسور شده ای را معرفي کند و(به زور!) قرارشد که کتاب ايراني باشد. بدون هيچ ترديدی گفتم : شاه سياهپوشان.

"تو ليست کتابهام يکي ديگه هم هست تو ايران نمي شود چاپش کرد،من ننوشتمش!"
هنوزطنين صدايش را مي شنوم، بايد بشنويم اين صدا را و بيشتر به حافظه بسپاريم.

رنج ها ديده، باز کوشيده

و ز تظلم سياه پوشيده

****************
دو روز پيش سالگرد مرگ گلشيری بود که در سکوتي مطبوعاتي به سبک همين روزهای سياه فراموشي برگزار شد. قصد نداشتم وبلاگ نويسي را ادامه دهم. اما راست اين است که سکوت فقط دستيار فراموشي ست تا مردمي که گذشته خود را نمي دانند دوباره آن را تکرار کنند! پس بگويم چه بر ما رفته است و در اين خاک پر از عشق و فاجعه چه کساني ديگر هم بودند و چه کردند. دوباره خواهم نوشت ا و اينبار از ناگفته هايي که بايد گفت.
چندی پيش شهرام رفيع زاده شاعر و روزنامه نگار نمي دانم از چه کسي خواسته بود از گلشيری بنويسد، و اين نوشته هم تقديم به شهرام عزيز که او هم رنج ها ديده

قعطنامه

2006-01-01T00:04:00.000+01:00

۱- که هميشه حقيقت پيروز شود و نه زور.

٢- که اکثريت بيابد آنچه اکثريت اش مي کند؛ و خواسته اش را به اقليت بقبولاند؛ بي آن‌که اقليت از بين برود و حقوق‌اش برای رسيدن به اکثريت پايمال شود.

٣- که هر مرد بتواند به هر زن، در هر کجا گلي هديه کند، هر گلي که بخواهد، و آن زن در هر کجای دنيا، تنها با لبخندی از او تشکر کند، نه با هر لبخندی که با زيباترين لبخندش!

٤- که آينده ابهامي بزرگ و يا فاجعه ای در راه نباشد. که آينده فقط اين باشد : آينده.

٥- که شب منزلگاه هراس نباش، بستری باشد برای نياز.

٦- که اندوه با اشاره ای کوچک و ساده شکار شود و شادی و خنده رايگان باشد و هرگز کم مبادش

٧- که هميشگي و همگاني باشد : نان برای رنگين کردن سفره، سواد برای درمان ناداني، سلامتي برای چيره شدن بر مرگ، زمين برای درو کردن آينده، سرپناه برای منزل دادن به اميد، و کار برای پاک ماندن دستان آدمي.

٨- که دل و زبان مردان و زنان با زندان و گور تهديد نشود.

٩- که جنگ روايتي شود از گذشته های دور و نا آشنا و هرگز نيازی به ارتش و سرباز نباشد.

۱٠- که حاکمان، فرمانده ِ فرمانبر باشند و اگر چنين نباشد، برکنار شوند.

۱۱- که همواره کساني حاضر به مبارزه باشند تا اين همه، تنها خواسته نماند و تحقق يابند.

اين نيز نوشته ای از فرمانده مارکوس سخنگوی زاپاتيست هاست، اسم اصلي آن " تکمله پيمان توافق اجتماعي ست".
من با بسياری از کارهای زاپاتيست ها موافق نيستم، اما باشند و بمانند که مبارزه برای پيشرفت و سعادت و کرامت انساني، بدون کسب قدرت، نگاه ژرف و شفاف ِ انتقادی به گذشته، همبستگي جهاني برای انسانيت و عليه مرگ و فقر و تباهي هديه شان به جهان است، اول ژانويه امسال دوازده سال است که آمده اند اميد آنکه پايدار بمانند.
اما من بيشتر از هر چيز زبان نوشتاری مارکوس را دوست دارم، که به قول رژيس دبره "همزمان به نرمي پر و به سختي صخره است"
اين نوشته را در سال نو ميلادی به همه دوستان ديده و ناديده، غريب در ايران و جهان که مي کوشند تا "اين همه تحقق" يابد، تقديم ميکنم.
به ويژه به اکبر گنجي و مجتبي سمعيي نژاد، مسعود باستاني و منصور اسانلو تا زندان هم " روايتي شود از گذشته های دور و نا آشنا "!

*اين نوشته اولين بار در مجله نقطه شماره ٤-٥ زمستان ۱٣٧٤ منتشر شده است.

وبلاگ و دمکراتيزه کردن "حافظه جمعي"

2005-11-25T16:39:00.000+01:00

روايت نويسي نيکان از تاريخ مطبوعات دهه اخير کار جالبي ست. جالب شايد اصطلاح مناسبي نباشد برای توضيح اهميت اين کار، چنانکه به گمان من "خاطره" خطاب کردن آن نيز اصطلاح درستي نيست. اين روايت است، با همان معنای "شرح واقعه" و در ادبيات ما به دليل کمتر تکيه کردن بر "من" راوی کمتر مورد استفاده قرار گرفته است. شايد اينگونه برای پوشاندن "من" که گفتن اش عيب است! خاطره نام گرفته است. روايت مي تواند خاطره باشد اما آنجا که نظر و فکر "من" راوی بر بستر "شرح واقعه"مي نشيند فقط به اين "من" خلاصه نمي شود، روايت از گذشته است اما در حال مي گذرد، سرو کارش با تاريخ است، اما مفهومي شخصي را بيان مي کند. نوعي شاهد بودن است و شهادت دادن فردی، در هر حال به ويژه در تاريخ مطبوعات کمتر با روايت و شکل روزنويس آن سرکار داشته ايم. شايد به وجود آمدن اين شکل خاص از نوشتن از معجزات وب و وبلاگ است. اين نوشتن در عرصه عمومي نوعي دمکراتيزه کردن حافظه نيز هست. دمکراتيزه را به مفهمو فرانسوی آن بکار مي گيرم که در دسترس عام قرار دادن هم معنا مي دهد و روز نويس خاطره و يا روايت هميشه در حوزه خصوصي بوده است و اين مانعي برای شناخت و نقد و تصحيح آن بشمار مي آيد. ار اين رو شاطد يکي از کارکرد های وبلاگ همين دمکراتيزه کردن حافظه باشد. پيش از نيکان، خانم ژيلا بني يعقوب کتاب روزنامه نگاران روايت روزهاي خاص از تاريخ مطبوعات را نوشته بود.*

"شرح واقعه" ژيلا بني يعقوب، تاريخ "جاری" را نوشت و واقعه در حين انجام. اين کار هم شجاعت مي خواهد و هم استقلال نظر، و نه فقط برای رودرو شدن با قدرت! که برای شرح آنچه که "من" در لحظه جاری از خود و از ديگران حاضر در زمان حاضر روايت مي کنم، نوعي بريدن از فرقه و قافله است. اين "من" مجبور است آن چه که ما همواره بايد پنهان کنيم تا "بهانه" به دست دشمن و يا دوست ندهيم به شکلي علني طرح کند، در پيوستگي طايفه ای ما اين جرم است و خطايي نابخشودني، آويزان کردن لباس های چرک بر سر گذر! و عدم شرکت در همدستاني فرقه، انزوای از خانواده است.

اگر يکي از علل " کوتاه بودن حافظه" ما، با ندانستن واقعه آغاز مي شود، پيش از آنکه "قدرت" با فراموشي ما را مجبوربه انکار تاريخ کند، اگر ندانستن عدم امکان دسترسي به اطلاعات و دانسته هاست، بخشي از حيات استبداد در ادامه يافتن فراموشي و ندانستن تضمين مي شود. شايد بگوييم که بخشي از اين روايت "بر ماست" آنگاه بايد "ما" را با همان مفهوم و کارکرد هميشگي آن که يکي مي تواند خفه کردن "من" باشد، تعريف کنيم. ريشه ی های استبداد در اين "همه با هم" سرهم شده و مشترک در وحشت ناگفته ها گسترش مي يابد اين همان پل ميان "ما" و قدرت استبدادی است.

وقتي روايت های مختلف در دسترس همگان قرار مي گيرد، شرح واقعه عموميت مي يابد، فضای يک سويه‌ی گفتار جمعي و رسمي با چندگانگي حقيقت روبرو مي شود، حقيقت مطلق "ما" اگر هم درهم نشکند، ترک بر مي دارد. در عين حال فضای حافظه گسترش مي يابد، نوعي دمکراتيزه کردن حافظه است و فراموشي در اين فضا کمتر امکان رشد و نمو دارد. وب و وبلاگ در حال دمکراتيزه کردن حافظه اند و اين خبر خوب اين دوران است!

* اين دو روايت مشابهت های بسيار و اما تفاوت هايي نيز با هم دارند، ذهن عاطفي نوشته و بر انسان و ارزش های انساني تکيه کردن از نقاط مشترک است، اختلاف بر سر روايت های مشترک تعريف شده کمتر است، اما نيکان دست بازتری در نوشتن دارد که ژيلا با انتشار کتابش در ايران و در آن اوج بلا! طبعا نداشته است. به گمان من نيکان نگاهش به رسانه ای که در آن کار مي کند رابطه ای کاری است، ژيلا ضمن نقد شجاعانه اما همان روابط طايفه ای را حفظ مي کند. (هنوز هم اين روابط وجود دارند حتما شنيده ايد که دوستان روزنامه نگار مثلا مي گويند "قلاني از بچه های صبح امروز بود يا از بچه های نشاط"، اين گروه بندی فقط در عرصه کاری نيست نوعي دسته بندی فکری و نظری هم بود وهست که خود يکي از اصلي ترين معضلات روزنامه نگاری در جامعه ماست. در اين باره من اشاره ای مختصر کرده ام به مصاحبه با ايران ما رجوع کنيد) اما ژيلا نگاهي حساس و عميفا زنانه به روابط دارد که نيکان ضمن آنکه نبايد داشته باشد! به همين علت از ظرافت هايي در شرح وقايع مشترک جا مي ماند! من بخشهايي از کتاب خانم بني يعقوب را که بصورت پاورقي در شهروند منتشر شده بود، پيدا کردم نمي دانم چرا اين کتاب بر روی نت نيست؟ و اصلا چرا ژيلا وبلاگ ندارد هر چند که به کار ارزشمندی در سايت خوبش مشغول است.

حومه های سرخ و طاعون سياه – بخش پاياني

2005-11-19T18:00:00.000+01:00

هدف از ارائه آمار به قول جناب سرکوزی " تحليل جامعه شناسي از بزه کاری" نيست، حال بگذريم که سهم خود آقای وزير که بايد
سمبل حراست و حفاظت از قانون باشد، در شهرداری تحت هدايت اش ( منطقه ی نويي ) در ساختن خانه های دولتي – اجتماعي به جای ٢٠ درصد تعيين شده توسط قانون فقط ٢ درصد است! و اينگونه تحليل های احتماعي به زعم ايشان همان "توجيه بزهکاری" است.! بدون شک آتش زدن ماشين همسايه و يا اتوبوس و مدرسه مورد تائيد هيچ انسان عاقل و بالغي نيست. کاری بزه کارانه است، اينگونه شورش های کور، اعتراض محسوب نمي شوند. علت هر آنچه باشد تبعيض و فقر و ... توجيه گر اين شورشگری کور نيست. پيشبرد سياست سرکوب و توجيه آن، به اين سوی نابينا خود نياز دارد، تا در "موازنه منفي" هر دو قدرتمند تر بدر آيند. در نطر سنجي ها سرک.زی ۱۱ امتياز بالا بپرد و در محلات مساجد به جای انجمن شهروندان بنشينند. بي دليل نيست که رسانه های نزديک و همراه با قدرت، آتشي که بيش از هر چيز ديده را مي سوخت تصوير کردند. تا چشم در برابر چشم هر دو سو همه را نابينا کند!

راست اين است که اعتراض هم به همين شورش های کور خلاصه نمي شد. بسياری از شهروندان و اعضا ی صدها انجمن که از سالها پيش با کسر بودجه از سوی دولت نيمه تعطيل شده بودند، اما هنوز مقاومت کردند نيز در اين اعتراض حضور داشتند. چه آنان که با جوانان رودرو به بحث و گفتگو مي پرداختند و چه آنها که در برابر مدارس و امکان عمومي تحصن کرده بودند تا از آتش خشم کور بدورشان دارند. هم از اين رو است که در باره ی آنها سخني به ميان نمي آيد و برعکس سرکوزی و دولت اش به اصطلاح برای آرام کردن جوانان "برادران بزرگ" را با ريش و عباده ی سفيد به ميدان مي فرستد! و امام جماعت پاريس را به نخست وزيری دعوت مي کنند.

با اين حضرات مي توان هر چه خواست گفت و جنبش را به مسئله نژادی و ديني تنزل داد. ( نه آنکه اين مسائل وجود نداشته باشد) اما با انجمن شهروندی و شهروند بايد از برابری گفت و به اعتراض بر اجحاف و نابرابری پاسخ داد. نمي توان به القاعده وصلش کرد و صدايش را بريد! شهروند عليرغم خواست "قدرت" به دام "مليت" نمي افتد، تحميق نمي شود و با فرهنگ قبيله ای به دام پذيرش "سرنوشت محتوم" خود در سرزمين "کفر" تن در نمي دهد. تا از آن "انتحار" بيرون زند! جامعه شهروندی و حرکت شهروندی نمي تواند شهروند معترض را با تحميق و فريب به شورش کور بکشاند. آگاهي و تامل اساس پيوند شهروندی است. امام جماعت فکر مستقل و معترض جمهوريخواهانه برای برابری و برادری و عدالت نمي خواهد شهروند هم نمي خواهد او به "مقلد" و "برادر ديني" نياز دارد. برای همين در اين مناطق از سالها پيش انجمن های شهروندی را حذف کردند، آنجا که انجمن شهروندی به قتل رسد امام جمعه وارد مي شود و آنجا که جمهوری به قتل رسيد، شعور اعتراض از حد آتش زدن ماشين همسايه و اتوبوس بالاتر نمي رود!
و اين فاجعه هر بار مي تواند تکرار شود!

حومه های سرخ و طاعون سياه - ٢

2005-11-14T22:21:00.000+01:00

روزگاری پاريس توسط حومه های سرخ در محاصره بود. تقريبا همه ی شهرداری های دورتا دور پاريس در دست حزب کمونيست و موتلف سوسياليست اش بودند. چپ از داشتن مديريت شهرداری اين حومه ها خشنود بود و به خود مي باليد. اين حومه ها بيشتر از هر کجای ديگر ماوای مهاجرين و خارجي ها بودند، در آنجا پذيرفته مي شدند و به آنها خانه های دولتي با کرايه ارزان داده مي شد، اما خود شهر به آرامي در باطلاق فقر فرو مي رفت. درآمد و بخش عمده بازساری و نوسازی شهر با پرداخت ماليات شهروندان است. سياست عمومي دولت اما شهرسازی برای "مهاجرين" نبود. برای شهروندان هم نبود، در اواخر دهه ٨٠ از دل دولت رفاه ديوی بيرون آمده بود! ليبراليسم نو پيش از اين طرح خود را داده بود : شهروند يعني پولدار! سياست اصلي را دولت به پيش مي برد تا پيش از به قدرت رسيدن چپ به ويژه کمونيست ها و شراکت‌شان در قدرت داشتن نقش اپوزيسيون خود از پاسخگويي عملي بي نيازشان مي کرد. آنزمان چپ ها هنوز قدرت را در عمل تجربه نکرده بودند و احزاب راست با نقد "کاپيتاليسم" و شعارهای عدالت طلبانه ی چپ، خلع سلاح بودند. اما چپ نمي دانست! در عصر بيدار شدن ديو دولت ها فقط نقش ژندارم را بايد بازی کنند! چه چپ و چه راست در نهايت بايد همان سياست "کاپيتاليسم واقعا موجود" را پيش برد.

باری هنوز هم تک و توک بخشي از اين شهرداری ها در دست چپ است. چپ يا راست از سي سال پيش به اين سوی آن حومه ها ی سرخ به گتوهای فقر و تبعيض تبديل شده اند. چندين دهه است که اکثريت سياستمداران از آنها جز در زمان انتخابات و برای رای جمع کردن حرفي به ميان نمي آورند. و بعد هم " وعده های انتخاباتي هيچ تعهدی جز برای کساني که آنها را باور مي کنند، نمي آورد!"

در همين روزهای شورش و اعتراض در اين حومه DIV (Direction inter-ministérielle à la ville)* آمار سرشماری ساليانه تا سال ٢٠٠٢ را منتشر کرده است در آرشيو مي توان سالهای پيش را هم ديد در اين جنگل شماره و عدد همراه با سال ها ارقام بدبختي همسير صعودی پيدا مي کنند!

بگذاريد چند عدد را با هم در منطقه ای که آغازگر شورش بود، مرور کنيم همان منطقه کليشي Clichy در ۱٩٩٩ ساکنان اين منطقه ٢٩٩٥٥ که نسبت به ۱٩٩٠، جمعيت آن ٦ درصد کاهش يافته است. ٤۱ در صد جمعيت کمتر از ٢٠ سال دارند، نرخ بيکاری در اين منطقه ٢٧،٩ درضد است و در بين افراد ۱٥ تا ٢٤ به ٣٧،۱ درصد مي رسد. (در همان زمان به شکل ملي درصد بيکاری در فرانسه ٨،٦ در صد بوده است) ٤٠،٣ درصد جمعيت بالای ۱٥ سال دارای هيچ مدرک تحصيلي نيستند در ميان شاغلان ۱٧،٧ در صد با درآمدی زير حداقل دستمزد بسر مي برند. اين تمرين را در باره همه ی مناطق شهری حساس (Zone urbaine sensible -ZUS) مي توان انجام داد نتيجه همان اعداد و آمار است و با يک درصدی پائين و يا بالا ! اما آنچه که نخست وزير فرانسه هم پذيرفته درصد بيکاری با نرخ چندين برابر در اين مناطق نسبت به نرخ بيکاری در سطح ملي وجود دارد. البته با دستگيری های گسترده ( بيش از ٢٣٧٠ نفر از ٢٩ اکتبر تا ديروز – ليبراسيون شنبه 11 نوامبر) و محکوم شدن های پي در پي در برابر دادگاه احتمالا نخست وزير و وزير داخله دولت امکان يافته اند بيکاری را کمتر کنند!

ادامه دارد

حومه های سرخ و طاعون سياه

2005-11-11T23:16:00.000+01:00

حومه های سرخ و طاعون سياه

مدت زيادی است که نيچک را فراموش کرده بودم نه آنکه حرف کم داشتم و دارم اما گرفتاري هايم بيشترند، گفتم گرفتاری که نگويم کار! و مجموعه ای باشد از همه چيز فردی و کاری و.....

مي خواستم در باره ی خبر، فريخبر و روزنامه نگاری بنويسم و بعد هم در باره خاطرات نيکان و مسئله خاطره نويسي و تاريخ نگاری اما از چند روز پيش دوستان و خانواده با اميل و تلفن مرتب ابراز نگراني مي کنند گويا حوادث فرانسه و انتشار اخبار آن توجه بسياری را جلب کرده است. چند مطلب هم در وبلاگستان ديدم. مطلب سيبستان مثل هميشه معقول و پر تامل است در مورد بقيه اما حداقل من نفهميدم از چه مي گويند. راستش نفهميدم اين حکايت نوستالژي و سال٦٨ و رشک يعني چه؟ و ..... به اصل مطلب حوادث فرانسه چه رابطي داشت! اما تحليل مسائل فرانسه در ايران به شکل کمي اغراق آميز و با روش مصادره ی به مطلوب، چون هميشه مد روز است! حکايت انتخابات و قياس آنچناني راست افراطي و لوپن و شيراک با احمدی نژاد و رفسنجاني! خرده فرمايشاتي در باره حجاب و سرکوب مسلمانان! و آنهم با ارائه اخبار و اطلاعاتي نصف و نيمه! طبعا در مملکتي که نمي شود در باره سرکوب تظاهرات اعراب خوزستاني در وسط اهواز خبری نوشت، خوب در باره اعراب مسلمانان کليشي و سن سان دوني فرانسه بايد نوشت! اما واقعا چه مي نويسيم يعني کسي که در ايران نشسته و اين مقالات را مي خواند تا چه حد از وضعيت مطلع مي شود؟ رديف کردن اسامي آنهم با اشتباه و يا تصوير حومه ها ی پاريس با الجزاير چه کمکي به اطلاع رساني مي کند؟ در ايران شايد واقعا مشکل اصلي سانسور است! اما در خارج هم بحث های هميشگي ادامه دارد! بعضي از تحليل ها مثل تحليل های ايران با همه جا قابل انطباق است!

بهر حال بهتر است چند کلامي در باره حوادث فرانسه بنويسم و فقط بعنوان نظر فردی و وبلاگ نويسي و ناظر و نه تخصصي

شباهت نيکلا سرکوزی وزير داخله فرانسه با آريل شارون نخست وزير اسرائيل در استفاده از ايجاد درگيری و بهره گيری از سياست رعب و وحشت برای کسب قدرت است. البته بايد گفت که پتي کوچولو! Petit نيکلا به همان اندازه کوتاهي اش نسبت به شارون در امر سياست بي درايت هم هست! آقای سرکوزی هنوز مزه ايجاد ترس در ميان مردم برای کنار زدن مسائل اصلي زندگي و شکست چپ در 21 آوريل 2002 را زير لب مزمزه مي کند. اگر شيراک توانست با طرح "تامين امنيت" به مثابه اصلي ترين موضوع انتخابات سياست نوليبرال و ويران کننده خود را به پيش برد، چرا او نتواند برای انتخابات 2007 دور خيز بردارد و با همان بيل آب استاد خود را ببرد! اما هم شارون و هم پتي نيکلا، آن يکي با بازديد از محوطه ی مسجدالاقصي و اين يکي با ديدار از يکي از مناطق فقير و عرب نشين حومه پاريس فقط جرقه ای را برافروختند تا آتش زير خاکستر شعله کشد. هر دو هم نيک مي دانند آتش که روشن شود، بازی موازنه منفي به جريان مي افتد، جهاد اسلامي انتفاضه را تسخير مي کند و شارون حکومت را! پتي نيکلا سوار بر ترس و وحشت " اشغال فرانسه!" زير پای شيراک و چپ را خالي مي کند و امامان جماعت حومه ها را فتح مي کنند. در هر دو جهان! جامعه مدني در ميان پتک و سنگدان خشونت و موازنه منفي قرار مي گيرند. اينگونه ديگر علل اصلي واقعه گم مي شوند ويا سختتر مي شود به آنها پرداخت. در ميان آتش و دود و خشم چگونه مي توان از تامل و راه حل جدی صحبت کرد؟ چگونه مي توان وارد بازی قدرت نشد. بهتر است همصدا با صدای و سيمای ارتجاع در هر کجا که هست "جنبش" اسلامي را يا جلوه کرد و يا به آنسوی هدايت کرد. اينگونه به راحتي مي توان علت اصلي را همان "مسجد و منبر" نشان داد. با دادن امتياز ساختن يک مسجد، امام جمعه محل و "جنبش" وی را مي توان خريد و اگر نه مي توان به "القاعده" وصل و حذف اش کرد.آب اين گونه جنبش ها فقط آسياب سياست تبعيض و سرکوب امثال سرکوزی را به گردش درآورده و در مي آورد. در کجای فرانسه تا امروز امام جماعتي به حق برابری، برادری جمهوری در مدرسه و جامعه اعتراض کرده است؟ در کجای فرانسه مسجدی بر تبعيض امکان آموزش برابر برای همگان معترض بوده است؟

ادامه دارد

خاوران، نامی است برای فراموش نکردن*

2005-09-01T11:34:00.000+02:00

به مناسبت ده شهريور هفدهمين سالگرد کشتار زندانيان سياسي، خواستم مطلبي بنويسم با شايعات در باره خاوران بهتر ديدم بخشي از مقاله ای را که پيشتر در اين باره نوشته بودم در اينجا منتشر کنم.

رژیم نام اش را "لعنت آباد" نهاد. مادران سرودی ساختند، با واژه هایی ساده و صميمی ، سرودی پر از عطر ِ به خاطر سپردن، فراموش نکردن : "ای خاوران، ای خاوران، ای سرزمین یاران، معیادگاه مادران ...." سرود خوانان، با مهر و ايستادگی شان، در زير رگبارهای تهديد وتحقير و تعقيب و... گلزار خاوران اش کردند.
در روزهایی که بختک شوم مرگ و کشتار بر بام کشوری می نشیند، سوگ پايان نمی يابد. برخی با بکاربردن واژه ی سوگواری موافق نيستند، معتقدند که این واژه را نباید درباره "جان دادگان" به کار گرفت، "بار سیاسی" ندارد! و يا برای "آنها" نباید در "سوگ" نشست!

اما راست این است که انسان هایی به قتل رسیده اند، کسانی که بیش و پیش از هر چیز، عزیزی برای خانواده و دوستان خود بوده اند. حکومت ها، عداوت و کینه به کشته شدگان را در بعد از مرگ شان هم ادامه می دهند، علاوه بر نام نمی خواهند گورشان هم "پیدا" باشد. اينگونه به خيال خود، از "شر" انديشه شان راحت می شوند. می گويند : اینان "اصلا" نبوده اند و مرگ شان هم وجود ندارد!

اگر در سوگ کسی نشستن یعنی مجموعه ای از واکنش ها و رفتارهایی جسمی و روانی که یاریگری برای تسکین درد و پذیرش حقیقت نبود و کمک به باور از دست دادن آن عزيز است و اينگونه فاصله گرفتن از فاجعه و درد. اگر سوگ، به "او" اندیشیدن، مرور لحظات مشترک زندگی و مرگ و تلاش برای پيدا کردن پاسخی به چرائی مرگ است، برای خانواده ای که فرزند دستگیر شده اش در یک صبح نابجای به قتل رسیده و در گورستانی نامعلوم به خاک سپرده شده است و حق برگزاری سوگواری هم به شکل معمول و مرسوم از آنها گرفته شده است و ... سوگ پايانی ندارد. این سوگواری مراسمی عادی نیست، تا که حقایق و لحظات زندگی و چگونگی و چرایی مرگ آن عزیز روشن نشود و در یک کلام عدالت برقرار نشود اين سوگ دائمی است. این سوگ یعنی به فریاد خواندن "نامی" که حکومت نمی خواهد بشنود و نمی خواهد دیگران بشنوند، این گونه هر مراسم سوگواری در طی سال های سیاه اعدام و" ناپدید" کردن، یادمانی است و نه برای "هیچ کس" اعلام شده توسط حکومت که برای انسانهائی که بوده اند و هنوز در حافظه ی جمعی ما حضور دارند.

مهمترين کارکرد یادمان هشدار است، برای حال و آینده . این هشدار می تواند نقشی پیش گیرانه در تکرار فاجعه داشته باشد. اين هشدار نوشتن و بازنویسی تاریخ است که از سوی حکومت با "روایت حکومتی" تحریف شده است. تاریخ را همين شهادت دادن ها برای ثبت در حافظه می سازد. اين سوگ پایان نایافته در حافظه می ماند، این جاست که برگزاری مراسم و محلی برای اين مراسم اهمیت می یابد، با حضور در این مراسم است (حتا در جمع های کوچک) که عملا جنایات انجام شده به رسمیت شناخته می شوند.

خاوران امروز به ويژه با گورهای دسته جمعی قربانيان قتل عام شصت وهفت، بنای يادمانی است برای نشان دادن کراهت چهره ی جنايت سياسی در همه ی سال های وحشت و ترور و آشکار کردن نهایت وقاحت در توهین به انسان و کرامت انسانی. این محل خود گواهی می دهد که امری غیرعادی اتفاق افتاده است، . تجمع در اين مکان و فراخواندن نام فربانيان، بعنوان اولين مشخصه ی هويت هر انسان، در مکانی که رژيم می خواهد بگويد "وجود ندارد" و انسانهایی که "نبوده اند" آن را مکانی برای بازشناسایی هویت "ناپدید" شدگان کرده است، و نه فقط آنها که در آنجا دفن شده اند، که هر کجای ایران بوده اند.

خاوران یکی از پراهمیت ترین مکان ها برای یادمان است، اما تنها محل آن نیست، در ايران فقط يک خاوران نيست، خاوران، نامی است برای فراموش نکردن، به تعداد نام قربانيان خاوران هست.

سرود خاوران هرسال خوانده خواهد شد، تا این "میعادگاه" در حافظه ی جمعی بماند و تاريخ شود، مهم نیست چند سال ديگر تا برقراری عدالت برای کشته شدگانمان طول خواهد کشيد، خورشید حقیقت از اين عدالت و در خاوران بايد طلوع کند تا اعدام، "ناپدید شدن" اينگونه را در ايران به هرگز سپارد. تا سوگ پايان يابد.

* اين مقاله برای اولين بار در شهريور ۱٣٨۱ در مجله آرش منتشر شده است. متن کامل آن در بيداران

آيا تنها خواهيم ماند؟

2005-08-21T16:06:00.000+02:00

ده سال است که در گزارشگران بدون مرز با روزنامه نگاران ايران زندگي مي کنم !
روز های تلخ و شيريني را گذارنده ام بسياری از آنها را از نزديک نمي شناسم، نديده ام. اما با آنها زندگي کرده ام، در توقيف روزنامه هاشان دلگير شده ام، با هر احضارشان من هم احضار شده ام و در دستگيری و انفرادی و بازداشت شان همراهي شان کرده ام. با شکنجه شدنشان شکنجه شده ام و در آزاديشان با خانواده شان در شادی شريک شده ام. با آنها زيسته ام، گريسته ام و در به غربت آمدنشان شاهد دلتنگي شان بوده ام و عشق شان را به کار خوبي که کرده اند با همه وجود احساس کرده ام. با بسياری از آنها اختلاف نظر داشته ام اما از آنها نيز ياد گرفته ام. نسل من از نسل پيش از خود ياد گرفته بود که به يادگيری از نسل پس از خود باور نداشته باشد. من اما از اين همه که گل واژه ای عشق را در شهر پخش مي کردند، ياد گرفتم که مي توان بدور از کينه و اصرار بر دانسته های خود باز هم ياد گرفت.

فرهاد رجبعلي را من فقط از وبلاگ و کارش در روزنامه ها مي شناسم. چند وقت پيش هم در وبلاگش وقتي به عرب ها توهين کرد از دستش عصباني شدم و کامنتي برايش گذاشتم . اما اين نوشته را به او تقديم مي کنم خود بهترميداند چرا؟

اين نوشته را از فرمانده مارکوس سخنگوی زاپاتيست ها، در زمستان سال ۱٣٧٤ ترجمه کردم که در مجله نقطه در همان زمان منتشر شد. جنبش زاپاتيست ها اولين جنبش چپ برای تغيير در جامعه بود که نمي خواست قدرت را کسب کند. آنها برای دمکراسي، عدالت و آزادی مبارزه مي کنند و به جامعه ی مدني و قدرت آن اعتقاد دارند. در اول ژانويه ۱٩٩٤ در جنوب شرقي مکزيک به مبارزه مسلحانه برخاستند و هنوز هستند و مبارزه مي کنند. بدون شليک يک گلوله و با همت و حمايت جامعه مدني. جنبش آنان مکزيک را سالها در مبارزه برای دمکراسي جلو انداخته است. آنها مي گويند " ما همه جيز را برای همگان مي خواهيم برای خود هيچ". در اين روزها که بايد جدی تر فکر کرد بهتر است از اين تجارب که فقط برای کسب قدرت تلاش نمي کنند، درس گيريم. خاصه آنکه آنها بيش از تئوری های رنگارنگ تاريخ کشور خود را به خوبي مي دانند.

آيا تنها خواهيم ماند؟

تمام بعد از ظهر، در جلسه "کميته" بحث کرديم. به دنبال فعل "تسليم شدن" در فرهنگ لغت مي گشتيم. آن را نيافتيم. اين فعل ترجمه پذير نيست؛ نه به زبان "تروتزيل* و نه به زبان "تزيل تال"* هيچکس هم در "توژولابال"* و يا در "شوال"* از وجود چنين لغتي خبر نداشت. ساعات ها به دنبال متردافش گشتيم.

بيرون، باران مي باريد. ابر سياهي آمد و در نزديکي های ما سايه گسترد. آنتونيوی پير منتظر شد تا يک به يک همه ساکت شوند و باران، ضرب‌آهنگ تندش را بر بام پناهگاه از سر گيرد. بعد آرام به سوی من آمد. با سرفه ای سينه اش را صاف کرد و آهسته در گوشم گفت : " اين کلمه در زبان ما واقعا وجود ندارد، چون هيچکس از ما هيچوقت تسليم نشده و هميشه تسليم نشدن را بر گزيده اند، چون جان‌دادگان ما حکم کرده اند که لغات بيفايده را به زبان نياوريم."

سپس به سوی آتش رفت تا ترس و سرما را از خود براند. گفته اش را به آناماريا ** بازگفتم . او با شگفتي نگاهم کرد و به يادم آورد که آنتونيوی پير مرده است.

دودلي آخرين ساعات دسامبر گذشته، دوباره به سراغم آمد. هوا سرد است. نگهبان بر مي خيزد و اسم شب را تکرار مي کند " باران و گِل همه جا را خاموش کرده اند." آدم زمزمه مي کند و آب فرياد مي کشد.

کسي سيگاری مي گيراند و شعله کبريت، لحظه ای رخسارش را روشن مي کند، لبخندش را مي بينم. کسي به درون پناهگاه مي آيد. کلاه و تفنگش، خيس باران است به "کميته" خبر مي دهد که : " قهوه حاضر است."

به همانگونه که در همه جای جهان رسم است، رای مي گيريم که قهوه بخوريم و يا جستجو برای يافتن مترادف "تسليم شدن" را پي گيريم. قهوه به اتفاق آرا تصويب مي شود و کسي تسليم نمي شود.

آيا تنها خواهيم ماند؟

--------------------
*قبايل مختلف بوميان سرخ پوست که نمايندگانشان "کميته مخفي انقلابي بوميان" رهبری زاپاتيست ها
** يکي از فرماندهان زاپاتيست ها

رسانه های کينه پراکن و مرگ آفرين

2005-07-26T11:14:00.000+02:00

« رسانه های کينه پراکن و مرگ آفرين »* در ادبيات مدافعان حقوق بشر رسانه هايي هستند که در خدمت قدرت سرکوب قرار دارند . اين "رسانه ها" علاوه بر پیروی از سیاست های عمومي قدرت حاکم، با ترویج "کینه و نفرت" در جامعه، سازماندهي باندهای سیاه، تشویق به جنایات سیاسی و سرپوش نهادن بر جنایات آنان، عملا دراستقرار سانسور و خفقان و سرکوب شرکت فعال دارند. « رسانه های کينه پراکن و مرگ آفرين » خود بخشي از ابزارهای سرکوب حکومتي هستند. بی دليل نيست که گردانندگان اين مطبوعات از ميان نزديکان حکومتگران، مقامات امنيتی و شکنجه گران برگزيده می شوند. تنها کیهان تهران نيست که توسط "رهبری" هدایت می شود "رادیوی هزار تپه" که در روندا نقش اصلی را در ترغیب و تشویق قتل عام سال ٩٤ در این کشور داشت، نيز توسط رئيس دولت و همسرش، هدايت مي شد، مسئولان برخي از روزنامه ی دولتی دهه های ٦٠و٧٠ در امريکای لاتين که در باره ی جنايات جوخه های مرگ و "ناپديد شدن" ها فريب-خبر منتشر مي کردند و بر آنها سرپوش مي نهادند. همه از نزديکان ژنرالها و وزرای داخله و امنيت بودند. و بالاخره مطبوعات گوبلزی در دوران آلمان هيتلری نمونه ی مشخص اين رسانه ها هستند.

اولين بار اين اصطلاح با طرح شکايت گزارشگران بدون مرز از "رسانه های کينه پراکن و مرگ آفرين" راديو هزار تپه و مجله ی کانگورا در بعد از قتل عام روندا به وجود آمد. در حوادث يوگسلاوی نيز اين اصطلاح دو باره برای رسانه هايي که به مرگ فرمان مي دادند، بکار گرفته شد. امروز رسانه های کينه پراکن و مرگ آفرين" واژه ای است عمومي که سازمانهای مدافع حقوق بشری برای ناميدن جنايتکاراني که در پشت رسانه ها پنهان مي شوند بکار گرفته مي شود. اما مهمتر آنکه دادگاه بين المللي برای روندا و يوگسلاوی به اين نام گزاری جنبه حقوقي داده است. گزارشگران بدون مرز در هر دو دادگاه و در بسياری ديگر از محاکم بين المللي شاکي خصوصي کارکنان "رسانه های کينه پراکن و مرگ آفرين" است.

سال گذشته دو مسئول و خبرنگار رادیوی هزار تپه فرناند ناهيمن، حسن ناگزی و مدير مسئول مجله ی کانگورا، ژان بسکو بری گوايز توسط دادگاه بين المللي برای روندا محاکمه و به اتهام تشويق به قتل و شراکت در نسل کشي به ترتيب به حبس ابد و ٣٥ سال زندان محکوم شدند.

حسين شريعتمداری و شرکا هم مطمئن باشند "مقالات" شان در رسانه ی کينه پراکن و مرگ آفرين کيهان به مانند ژان بسکوبری گواي، از همين حالا اتهام نامه ايشان محسوب مي شود. بي حکمت نيست که اين روزها نام شريعتمداری و کيهان در اطلاعيه های گزارشگران بدون مرز تکرار مي شود! اما فقط خود اين آقايان نيستند که متهم خواهند شد اعضای خانواده های متهمان نيز مي توانند قرباني جنايتکاری اطرافيان خود شوند، دختر حسن ناگزی همه حساب بانکي اش مصادره و از فرانسه اخراج شد و کشور ديگری هم به وی اجازه اقامت نداد. مجبور شد به روندا باز گردد و امروز بايد در برابر دادگاه پاسخگوی حيف و ميل "بيت المال" پدر بزرگوارش مي باشد.

راست اين است که هر آنکس که بد کرد کيفر برد! دير و زود دارد، سوخت و سوز نه!

*Les Médias de la Haine

رفع ابهام !

2005-07-14T12:16:00.000+02:00

سالها پيش در فرانسه در جلسه ی تبريک سال نو نخست وزير ادوارد بالادور و به هنگام ورود وی به سالن تعدادی از خبرنگاران برای وی دست زده بودند. اين خود به ماجرايي فضاحت بار در تاريخ روزنامه نگاری معاصر اين کشور تبديل شد. هنوز هنوز است بخشي از آن خبرنگاران انگشت نما هستند، خانم کلود شازال اخبارگو کانال يک تلويزيون فرانسه هنوز هم سوژه ی "روزنامه نگار عاشق قدرت" کارتونيست هاست. آقای پيربرديو جامعه شناس و روشنفکر مشهور در اين باره سکوت نکرد و به نوعي جبهه ای در برابر "خبرنگاران قدرت" گشوده شد. نقد و اعتراض به اين عمل به قول سرژ هليمي روزنامه نگار مشهور فرانسوی فقط برای حفظ پرنسيپي بود که مرز ها را، مرز "قدرت و بر قدرت" جدا مي کند.

اين مرزها در ايران وجود ندارد. سالهاست که مرز ميان "قدرت" و خبرنگار چنان مخدوش است که ماموران اطلاعاتي هم يک شبه روزنامه نگار مي شوند، مثل "حاج احسان غفاری" معاونت امور فرهنگي وزارت اطلاعات و مسئول سانسور و قيچي که مي شود مقاله نويس روزنامه های اصلاح طلب! و با استقبال "همکاران" هم روبرو مي شوند! ايران تنها کشوری بود که رئيس انجمن صنفي روزنامه نگاران ( آقای مزروعي که انسان شريفي هم هست) از صاحب منصبان قدرت و نماينده مجلس بود! بسياری هم دفاع مي کردند که "اين به نفع روزنامه نگاران است چون اين افراد خود مشکلات را بهتر مي دانند و برای حل آن اقدام مي کنند" بهانه ای که با همان منطق امروز به دست رقيب افتاده! بهر روی روزنامه نگاران از اين جابجايي قدرت هم ضرری نمي کنند!

ديروز در مراسم شام آقای خاتمي روزنامه نگاران،"همه با هم" از اصلاح طلب و محافظه کار برای خاتمي دست زدند. سالهاست در ايران تفاوت ميان کارمند مطبوعاتي دولتي و روزنامه نگار از بين رفته است.
ديروز البته خبرنگاران به جز دست زدن و درود بر خاتمي ( که حتما اين کنايه زدن به احمدی نژاد بود و کشيدن مرز ها!) گنجي را فراموش نکردند . آقای خاتمي هم بعد از بوش و ديگر مقامات دولت های غربي در باره ی گنجي زبان گشودند و گفتند تقاضای "آزادی مشروط نامه" بنويسد مي گويم آقای شاهرودی اقدام کند! با درد صبر کن تا دوا بفرستمت!

پي نوشت :
هامي در وبلاگ گويا بحثي را در باره روزنامه نگاری شروع کرد و نمي دانم چرا ادامه نمي دهد
ای کاش مي شد نيکان را هم مثل کاريکاتورهايش تکثير کرد!

عکس اکبر گنجي را برای اين گذاشتم چون فکر کردم پاسخ رفع ابهام از سوی گنجي است به بخشي از روزنامه نگاران که به دام سياستمداران افتاده اند! در بيانيه به سبک "عادلانه ورئال پوليتيک" نوشته بودند " به دليل تناقض‌ها و ابهام‌هايي است كه در اخبار منتشر شده چه از سوي گنجي و چه از سوي نهادهاي قضايي مربوط ديده مي‌شود، " خواهان رفع ابهام از هر دو سو شده اند!

به نام معجزه ی عشاق عراقي گنجي را آزاد کنيد!

2005-07-07T12:36:00.000+02:00

ديان آمده است دفتر و آرام روبروی ميز من نشسته است. به حرف هايم با دفتر لويز آربور در باره گنجي گوش مي دهد مي دانم کلمه ای هم از آن نمي فهمد. اما چنان سراپا گوش شده است گه گويي دارد به من ديکته مي کند چه بگويم. ديان پيدا کردن دوباره ی عشق اش را مديون گنجي ست.

دوشنبه ای که گنجي به مرخصي آمد آن معجزه در دفتر گزارشگران اتفاق افتاد.
ديان زن روزنامه نگار عراقي ست که با رسانه های خارجي همکاری مي کرده است. بارها نيز برای انجام وظيفه اش تهديد و چندين بار هم از خطر مرگ گريخته است. بعد از ناپديد شدن همسرش فرار کرد و به فرانسه آمد. در همان روز ها بدليل مسافرت همکارم قرار بود من پرونده اش را مرور کنم ولي متاسفانه بدليل وضعيت بحراني آن روز پرونده ی اکبر گنجي، نتوانسته بودم با ايشان قراری تنظيم کنم. قرار بود که همان دوشنبه به ايشان تلفن کنم و قراری برای چند روز بعد بگذاريم. مي دانستم دوشنبه هم ديدار با ايشان امکان ناپذير است. چراکه در دفتر گزارشگران جلسه مهمي داشتيم و همه قرار ها را برای آن روز لغو کرده بوديم. صبح که به دفتر رسيدم با ديدن ايميل هايم فهميدم خوشبختانه آقای گنجي را شب پيش "مرخص" کرده بودند!! و بعد هم با چند کلمه حرف زدن با ايشان خيالم کمي راحت شد. کارها روال عادی را در پيش گرفت و به همين خاطر فوری به ديان زنگ زدم و از ايشان خواستم که اگر مي تواند به دفتر بيايد تا از فرصت استفاده کنيم و ايشان هم موافقت کرد.

مشغول نوشتن اطلاعيه در باره ی مرخصي گنجي شدم که منشي مرا صدا کرد و ورقه ای را به من نشان داد که معرفي نامه ی يکي ازسازمانهای دفاع از پناهندگي بود برای مردی سيه چهره که آرام بر روی صندلي جلو در نشسته بود. در نامه فقط نوشته شده بود که وی خود را روزنامه نگار معرفي کرده و تقاضای کمک دارد. البته قيافه اش به ايراني ها مي خورد و شايد هم منشي عزيز ما فقط از روی کله سياه وی گمان کرده بود که من حرف هايش را مي فهمم. عراقي بود و من عربي نمي دانستم، ايشان را به سالن ملاقات راهنمايي کردم و چند کلامي شکسته بسته انگليسي و عربي و با سر و دست فقط توانستم به ايشان بفهمانم که کمي منتظر بماند تا همکار عرب زبان ما که برای کاری بيرون رفته است، برگردد و ترجمه را برعهده گيرد. دوباره به سر وقت نوشتن اطلاعيه خودم رفتم.

بقيه ماجرا را من در دفترم نديدم ولي وقتي ديان وارد مي شود و او را هم به سالن ملاقات راهنمايي مي کنند در آنجا او مرد سيه چهره را و در اصل همسرش را مي بيند که آنجا نشسته و دارد قهوه مي خورد. ديان غش کرده بود. گروه امداد را خبر کردند و بعد از معاينه و کمي مداوای سطحي حالش بهتر شد. اما بعد از يکساعت هنوز به شدت هيجان زده بود و نمي توانست حرف بزند. شوهرش دستش را گرفته بود و نوازشش مي کرد و هر دو آرام مي گريستند.
همکار عرب زبانم که تازه آمده بود متحير ديان و بقيه را که دور او حلقه زده بودند نگاه مي کرد، به من که رسيد. پرسيد چه خبره گفتم هيچي گنجي باعث شد امروز ديان شوهرش را پيدا کند!

امروز ديان آمده از گنجي خبر بگيرد. نگران است. مي گويد "به خاتمي نامه ای بنويسم" مي گويم او "ناتوان" است و کاری از دستش بر نمي آيد. مي گويد "هنوز که رئيس جمهور است." مي گويم ديان جان خاتمي کاری نمي کند، هيچگاه نکرده است، اگر مي خواست در اين سالها مي کرد، او دودستي به "نظام" عزيزش چسبيده تا حفظ اش کند. ديان مي گويد "اگر در اين چند روز خواستيد حرکتي اعتراضي کنيد مرا خبر کن! اگر هم نامه به خاتمي نوشتي از قول من بگو به حرمت معجزه ی عشق ما او را آزاد کنند." مي خواهم بگويم خاتمي نه معنای عشق را مي فهمد و نه معجزه را، اگر مي فهميد معجزه ی ٢٢ ميليون رای مردم را به غده های سرطاني که به دروغ ادعای ريشه کن کردنشان را دارد، نمي فروخت. دوباره اصرار مي کند "نامه بنويس تا هنوز رئيس جمهور است کاری کند!" مي خواهم بگويم در اين مدت دولت اش همدست با دستگاه قضايي در برابر فشار های بين المللي نهادها و کشورهای خارجي فقط کثافت کاری مرتضوی را توجيه مي کند. فقط مي گويم باشد اما خواهم نوشت :
"آقای رئيس جمهور! شما مي توانيد با يک اعتراض و يک کلمه صريح گفتن، با استفاده از قدرت قانوني تان و يا بند و بست غير قانوني تان به همانگونه که اين کودتا را تائيد کرديد، امروز گنجي را آزاد کنيد! فقط مطمئن باشيد، اگر دير شود، دست کم برای اين سکوت در برابر دادگاه بايد پاسخ دهيد. از همين امروز شما متهم به عدم همياری به انسان در خطر مرگ هستيد"
ديان سری تکان مي دهد و زير لب کردی مي گويد "از همين امروز".

فردا بيست و پنجمين روز اعتصاب غذای اکبر است و ديان با شوهرش تا چند روز ديگر به عراق باز مي گردند. دم در يادم مي افتد که احوالي از شوهرش نپرسيده ام! مي گويد : "هنوز در حالت شوک است". مي گويم همه اينگونه هستيم. شوک در خاورميانه اپيدمي شده است!

سلامي چو بوی خوش آشنايي به همه ی وبلاگستان