در فرانسه انتشار نتایج انتخابات در روز برگزاری بنا بر قانون
انتخابات (مصوب ١٩٧٧) تا پیش از ساعت ٨ شب
ممنوع است و برای آن پیگرد قضایی و ٧٥ هزار یورو جریمه نقدی تعیین شده
است. حوزههای رای گیری در سراسر فرانسه به جز پاریس که تا ساعت ٨ شب باز هستند، در
ساعت ٦ بعدازظهر به کار خود پایان میدهند، که در این ساعت نتیجه انتخابات
با نخستین برآوردها میتواند مشخص شود. یکی از علتهای این ممنوع کردن نیز همین تفاوت
زمانی در بسته شدن حوزههای رای گیری است. این قانون از آن سالهاییست، که جهان
خالی از " رسانههای تازه" بود و در فرانسه هم انحصار اطلاع رسانی در
دست رادیو و تلویزیونهای دولتی . ولی از چند سال پیش، انتشار نتایج انتخابات پیش از ساعت مقرر، به معظلی تبدیل
شده است. در روزهای نزدیک به برگزاری هر انتخابات، کشمکش میان برخی از رسانهها که
تهدید به انتشار نتایج میکنند و مقامات اجرایی و قضایی که تهدید به پیگرد و جریمه
آغاز میشود.
در این انتخابات اما با وارد معرکه شدن شبکههای اجتماعی، حادثهی
دیگری اتفاق افتاد و یکی از "طنازترین"، دور زدنهای سانسور بر روی
اینترنت در جهان ابداع شد! نتیجه هشدارهای
امسال و حتا تهدید به لغو انتخابات، به ابداع بازی! "پیامهای رادیو لندن" بر روی شبکههای اجتماعی انجامید.
رادیو لندن
در جنگ جهانگیر دوم
و در دوران اشغال فرانسه، رادیوی دولتی
لندن یا همین بی بی سی خودمان ، برای
فرانسه برنامه پخش میکرد، گوبلز وزیر پروپاگاند المان هیتلری، سه روزپس از تسلیم
فرانسه، دستور توقف رادیو فرانسه را در این کشور داد که تا یک ماه فرانسه بی صدا
شده بود. پیام ١٨ ژوئن ١٩٤٠ ژنرال دوگل سرآغاز به خدمت گرفتن این رادیو در
سازماندهی جنبش مقاومت شد. هر شب از این رادیو که در آغاز برنامههایش اعلام می کرد : " اینجا
لندن است فرانسویها با فرانسویها سخن میگویند." افزون بر خبرهای جنگ و
جهان، پیامهای رمز شده خطاب به مبارزین جنبش مقاومت پخش میشد. پیامهایی که
گاه گفتههای شاعرانه بودند و گاه جملاتی
بی ربط! که تنها برای پارتیزانها و نیروهای مبارز بار معنایی داشتند.
قانون ١٩٧٧ اعلام نتیجه انتخابات را جرم اعلام کرده است، اما
انتشار پیامهایی که به شکل مشخص از نتیجه انتخابات حرفی به میان نیاورد، نمی تواند
مشمول ممنوعیت این قانون شود. کاربران با ذوق شبکههای اجتماعی و به ویژه توئیتگران!
با استفاده از استعاره و تمثیل و نشانهای نامزدها، در پوشش پیامهای رمز شده نتایج
رای گیری را پیش از ساعت اعلام کردند. جنگ توئیت که در طی کارزار انتخاباتی بالا
گرفته بود، وسیلهای شد برای دور زدن سانسور، و البته و در این میان به جنگ تبلیغاتی
میان طرفداران نامزدهای انتخابات و گاه با دادن اطلاعات غلط و خبر فریبهای عامدانه.
برای هر پیام رمز شده از مشخصات ظاهری و یا قراردادی نامزدها
استفاده میشد. برای نمونه، برای آقای هولاند که نامش نزدیک به کشور هلند است، از
نام این کشور استفاده میشد و یا برای آقای سرکوزی به دلیل مجارتبار بودنشان و خانم
اوا ژولی نامزد سبزها به دلیل اصلیت نروژی ایشان، با این کشورها شناخته میشدند، از
نامزدهای چپ چپ با کنایههای سرخ و شوروی سابق نام میبردند و یا ماری لوپن کاندیدای راست
افراطی گاه با نمادهای المان نازی! و گاه با بلوند و سفید بودنش ( در فرانسه شوخی
با بلوندها رایج است و معمولا از انها همچون افرادی کم هوش و پرت از اوضاع نام میبرند.) نامیده میشد
. پیامی که میگفت کشور هلند از مجارستان پیش افتاده و یا در نروژ امروز هوا ٣
درچه بالای صفر است، و المان به نزدیکی
مرز مجارستان رسید. حکایت از جلو افتادن هولاند از سرکوزی و یا ٣ درصد آرای اوا ژولی و رقابت تنگاتنگ سرکوزی با ماری لوپن
داشت. االبته برای هولاند و سرکوزی از پنیر (سمبل کشور هلند و برای هولاند) و ماست ( سمبل
مجارستان) هم استفاده میشد. گاه برخی هم با شیطنت حرفهای بی ربط را هم در منتشر میکردند و برخی دیگر از نمادهایی استفده میکردند که برای فهمیدن معنای آنها می بایست چندین
دقیقه فکر کرد.
نکته جالب، نوشتن پیامها به همان شکل و شیوهی رادیو لندن و ادبیات رایج آن زمان بود. پر مسلم
اکثریت "نسل شبکههای اجتماعی" از رادیو لندن جز شنیدهها و خواندههایشان،
خاطرهی زندهای نداشتند، یا حتا قدیمیترها هم تنها در فیلمها رادیو لندن را شنیده
بودند! اما این بازی ابتکار آنها بود. همزمان به یادآری از حافظهی تاریخی و یادآوری از تاریخ.
نمونه
مرغ را از
فر خارج کردهاند، حرارت ران چپ٦ . ٥٢ است اما در سمت راست هویچها سوختند!
در مارتینک انفولزای مجاری در حرارت ٣٢ درجه از بین می رود
اما نوع هلندی آن در ٦٨ درجه!
ناپلئون به سوی سان بارت فرار می کند، تکرار می کنم،
ناپلئون به سوی سان بارت فرار میکند.
ژنو تریبون صلح است و خبر تکرار می کنم ژنو تریبون صلح است
و خبر
رشد اقتصادی هلند ٢ درصد بیشتر از مجارستان است
در بروکسل ساعت ١٨ شب ٢٠ شب است تکرار می کنم در بروکسل ساعت
18 شب 20 شب است (لوسوار یا شب نام روزنامه بلژیکی است که اعلام کرده بو
ساعت ١٨ نتایج را اعلام می کند)
مردم باستیل (میدان باستیل پاریس محل تجمع طرفدران هولاند) را
اشغال کردند و سر شاه را در کنکورد بریدند! ( میدان کنکورد پاریس که فرار بود در
صورت پیروزی طرفدران سرکوزی در انجا تجمع کنند – کنایها از انقلاب فرانسه)
و....
بر روی توئیتر تگ و یا هشتاگ رادیو لندن (#radiolondres) در دو دور انتخابات ٢٢ اوریل و ٦ می، یکی از پر بیننده ترینها بود.
قانون ملی برای کشورهای همسایه!
نشریات آنلاین بلژیک
و سوئیس ( لو سوار و تریبون دو ژنو) با اعلام نتایج دو دور انتخابات در ساعت ١٨ هر
کدام با بیش از یک میلیون نفر بازدید کننده، رکورد بازدید از سایتهایشان را شکستند.
برخی از سایتها نیز اعلام کرده بودند که هر نوع "نتیجه" را در سایتشان
اعلام میکنند، اینگونه در سایت هم خبر مسابقات ورزشی روز ( که در یکشنبه کم هم
نیستند!) منتشر میشد و هم نتایج انتخابات! گاهی از همنامی و یا ملیت برخی از
ورزشکاران برای کد کردن پیام استفاده میشد. برای نخستین بار پس از دور نخست انتخابات اخیر، در
٢٢ اوریل، چند رسانه از این میان روزنامه لو سوار در بلژیک و خبرگزاری فرانسه برای
انتشار نتایج پیش از ساعت تعیین شده، تحت پیگرد قضایی قرار گرفتهاند.
با این حال، اجرای این قانون و ملزم کردن دیگر کشورها به رعایت قانون ملی کشوری
دیگر، اگر نگوئیم غیر ممکن اما بسیار دشوار است. در سالهای پیش هم شکایاتی انجام
شده بود که همه به تبرئه رسانهها انجامیدند.
انتخابات اخیر فرانسه ناکارایی سانسور در برابر رسانههای
تازه را نشان داد و مهمتر که اگر قوانین اصلاح نشوند، چنین به مضحکه بدل میشوند.